Bộ Công Thương xây dựng 3 kịch bản điều hành thị trường xăng dầu năm 2027

Theo đánh giá từ Bộ Công Thương, nhiệm vụ cốt lõi trong kế hoạch năm 2027 là tiếp tục chủ động theo dõi sát diễn biến thị trường, nâng cao chất lượng công tác thu thập, phân tích thông tin và năng lực dự báo.

Cơ quan quản lý sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính trong công tác điều hành giá, bám sát tình hình cung cầu trong nước và quốc tế để tham mưu, triển khai các giải pháp điều hành kịp thời. Mục tiêu hàng đầu là bảo đảm nguồn cung xăng dầu ổn định, đáp ứng tốt nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội và tiêu dùng của người dân, đồng thời bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Trên cơ sở phân tích xu hướng giá dầu thô toàn cầu, Bộ Công Thương đã thiết lập 3 kịch bản điều hành chi tiết tương ứng với các ngưỡng giá dầu thế giới từ 80 USD/thùng đến trên 110 USD/thùng.

Kịch bản thứ nhất được xây dựng dựa trên giả định thị trường năng lượng toàn cầu diễn biến thuận lợi. Khi giá dầu thế giới giữ ổn định quanh mốc 80 USD/thùng và nguồn cung quốc tế được bảo đảm, Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu dự kiến có hiệu lực từ năm 2027 sẽ được triển khai áp dụng đầy đủ.

Trong kịch bản này, các giải pháp bảo đảm nguồn cung từ cả hai nguồn sản xuất trong nước và nhập khẩu tiếp tục được duy trì chủ động. Hai nhà máy lọc dầu lớn là Dung Quất và Nghi Sơn được yêu cầu giữ vững vận hành an toàn, ổn định sản xuất theo đúng kế hoạch. Các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu thực hiện nghiêm túc kế hoạch nhập khẩu xăng dầu thành phẩm, ethanol và duy trì lượng tồn kho lưu thông theo quy định.

Điểm đáng chú ý của kịch bản này là sự chuyển đổi sang cơ chế thị trường hoàn chỉnh. Doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu được tự quyết định giá bán lẻ xăng dầu và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật. Nhà nước không tiếp tục trực tiếp điều hành giá bán lẻ định kỳ mà chuyển sang vai trò giám sát sự hình thành giá, bảo đảm nguồn cung và kiểm tra việc chấp hành pháp luật. Khi thị trường vận hành bình thường, cơ quan quản lý sẽ không cần áp dụng các biện pháp bình ổn giá theo quy định của Luật Giá.

Kịch bản thứ hai đặt ra tình huống giá dầu thô thế giới neo ở mức cao hơn, ổn định ở ngưỡng trên 90 USD/thùng. Theo nhận định từ Bộ Công Thương, ở mức giá này, nguồn cung dầu thô và xăng dầu thành phẩm trên thế giới dù có biến động nhưng đang từng bước phục hồi và vẫn nằm trong phạm vi nền kinh tế có thể thích ứng.

Trong kịch bản này, cơ chế để doanh nghiệp tự quyết định giá bán theo thị trường vẫn tiếp tục được duy trì, tuy nhiên công cụ điều tiết của Nhà nước sẽ tập trung vào chính sách thuế. Bộ Công Thương sẽ phối hợp với Bộ Tài chính đánh giá các chính sách thuế áp dụng trong năm 2026 (đặc biệt là các chính sách giảm thuế có thời hạn đến hết ngày 31/12/2026) để tham mưu phương án thuế phù hợp ngay từ đầu năm 2027.

 Trong điều kiện thị trường cơ bản ổn định, Bộ Công Thương không ưu tiên tiếp tục chi Quỹ BOG để hỗ trợ giá bán lẻ. Thay vào đó, ưu tiên tập trung rà soát số dư quỹ, thực hiện trích lập theo đúng quy định và hoàn trả các khoản ngân sách nhà nước đã tạm ứng trước đó.

Kịch bản thứ ba, giá dầu thế giới biến động mạnh, từ 110 USD/thùng trở lên, tiềm ẩn nguy cơ gián đoạn nguồn cung và Nhà nước tiếp tục trực tiếp điều hành giá xăng dầu định kỳ.

Kịch bản này được xây dựng trong bối cảnh xung đột địa chính trị kéo dài hoặc leo thang, hoạt động khai thác, lọc dầu và vận tải quốc tế bị gián đoạn, khiến giá dầu thô và xăng dầu thành phẩm tăng mạnh. Hoạt động nhập khẩu trong nước có thể gặp khó khăn do chi phí vận tải, bảo hiểm tăng cao hoặc nguồn hàng từ các thị trường cung cấp bị gián đoạn.

Trong tình huống này, dù Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu được ban hành, cơ chế điều hành giá theo nguyên tắc thị trường có thể chưa triển khai ngay. Nhà nước tiếp tục trực tiếp điều hành giá định kỳ cho đến khi thị trường ổn định.

Bộ Công Thương sẽ phối hợp với Bộ Tài chính điều hành giá bám sát diễn biến giá xăng dầu thành phẩm thế giới, đồng thời tham mưu Chính phủ, Thủ tướng các giải pháp ứng phó phù hợp. Chính sách thuế tiếp tục được nghiên cứu, đề xuất nhằm giảm áp lực tăng giá, hỗ trợ sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân.

Cùng với đó, cơ quan quản lý sẽ tăng cường kiểm tra, xử lý hành vi đầu cơ, găm hàng, gián đoạn bán hàng trái quy định; yêu cầu doanh nghiệp duy trì nguồn cung, đa dạng hóa thị trường nhập khẩu và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ dự trữ lưu thông.

Bộ Công Thương cho biết, trong cả 3 kịch bản điều hành năm 2027, nhiệm vụ trọng tâm xuyên suốt của các cơ quan quản lý là nâng cao năng lực dự báo và phản ứng chính sách. Các đơn vị chức năng sẽ liên tục theo dõi sát diễn biến giá dầu thô và giá xăng dầu thành phẩm tại thị trường Singapore, tình hình cân đối nguồn cung nhiên liệu diesel, năng lực sản xuất của hai nhà máy lọc dầu trong nước, cũng như tình hình nhập khẩu và tồn kho lưu thông.

Việc chủ động nắm bắt thông tin sẽ giúp cơ quan quản lý phát hiện sớm các nguy cơ, nâng cao năng lực cảnh báo sớm và sẵn sàng triển khai các phương án ứng phó hiệu quả trước mọi biến động bất ngờ của thị trường xăng dầu.

Tuấn Kiệt