Bộ Công Thương xây dựng 2 kịch bản điều hành thị trường

Bộ Công Thương xây dựng 2 kịch bản điều hành thị trường

Theo quyết định của liên Bộ Công Thương - Tài chính, từ 23h ngày 19/3/2026, giá bán lẻ các mặt hàng xăng dầu đã được điều chỉnh tăng. Cụ thể: Xăng RON 95-III tăng 5.115 đồng/lít, lên mức 30.690 đồng/lít. Xăng E5 RON 92 tăng 4.673 đồng/lít, lên mức 27.177 đồng/lít. Dầu hỏa tăng mạnh nhất với 8.994 đồng/lít, chạm mức 35.926 đồng/lít. Dầu diesel 0.05S tăng 6.395 đồng/lít, niêm yết ở mức 33.420 đồng/lít.

Để hạn chế đà tăng, cơ quan quản lý đã chi sử dụng Quỹ Bình ổn giá (BOG) ở mức rất cao, từ 3.000 - 4.000 đồng/lít tùy loại. Tuy nhiên, dư địa của Quỹ đang dần thu hẹp và dự báo chỉ đủ duy trì trong khoảng 15 ngày tới nếu tiếp tục mức chi này.

Ông Nguyễn Anh Tuấn - Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết đơn vị đã xây dựng 2 kịch bản ứng phó.

Kịch bản 1: Áp dụng nếu xung đột kéo dài khoảng 4 tuần (đến hết tháng 3).

Kịch bản 2: Tính đến khả năng chiến sự kéo dài trên 4 tuần.

“Với mỗi kịch bản, Bộ đều chuẩn bị các phương án cụ thể về nguồn cung, nhu cầu và điều hành giá để chủ động ứng phó. Theo tính toán, nguồn cung xăng dầu hiện nay đã được các thương nhân đầu mối chuẩn bị, cơ bản có thể đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong nước đến hết tháng 3 và sang tháng 4”, ông Tuấn thông tin.

Công tác điều hành được thực hiện dựa trên 3 nguyên tắc: Bảo đảm an ninh năng lượng; điều hành giá sát thị trường thế giới có sự can thiệp linh hoạt của thuế và Quỹ BOG; hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng để ổn định kinh tế vĩ mô.

Doanh nghiệp đầu mối tăng tốc nhập khẩu và tìm nguồn hàng mới

Xung đột Trung Đông khiến nhiều nhà máy lọc dầu tại ASEAN và Hàn Quốc phải cắt giảm công suất xuống dưới 70% do thiếu dầu thô. Trước tình hình này, các doanh nghiệp đầu mối lớn tại Việt Nam đã có những động thái quyết liệt.

Ông Nguyễn Xuân Hùng - Phó Tổng Giám đốc Petrolimex cho biết, đơn vị đã tăng mạnh khối lượng nhập khẩu, với sản lượng thực nhập trong tháng 3 cao hơn khoảng 1,4 lần so với kế hoạch thông thường, đủ đáp ứng nhu cầu hệ thống và cả các tình huống phát sinh theo yêu cầu điều hành của Bộ Công Thương. Kế hoạch nhập khẩu tháng 4 cũng đang được hoàn thiện ở mức cao hơn so với các năm trước, nhằm chủ động ứng phó với diễn biến khó lường của thị trường.

Tương tự, ông Lê Trung Hưng - Phó Tổng giám đốc PVOIL cho biết, PVOIL cũng đã chủ động đa dạng hóa nguồn cung ngoài các thị trường truyền thống trong khu vực, đồng thời tăng mạnh khối lượng nhập khẩu.

“Riêng trong tháng 3 và tháng 4, sản lượng nhập khẩu được đẩy lên mức cao nhất từ trước đến nay, nhằm bảo đảm nguồn hàng cho hệ thống phân phối. Doanh nghiệp cho biết, đang bám sát các kịch bản diễn biến của xung đột từ ngắn hạn đến trung hạn để chủ động điều chỉnh kế hoạch kinh doanh, đồng thời kết hợp linh hoạt giữa nguồn cung từ các nhà máy lọc dầu trong nước và nguồn nhập khẩu, qua đó duy trì ổn định thị trường và bảo đảm cung ứng đầy đủ cho khách hàng”, ông Hưng nói.

Chuyên gia đề xuất cơ chế phản ứng nhanh và bền vững

Các chuyên gia nhận định Việt Nam cần những "bộ đệm" chính sách mạnh mẽ hơn để đối phó với cú sốc năng lượng. TS. Nguyễn Quốc Việt (Đại học Kinh tế - ĐHQGHN) đề xuất cần có cơ chế tự động kích hoạt kịch bản điều hành khi giá biến động mạnh.

Việc sử dụng Quỹ BOG nên thực hiện theo các bước nhỏ, linh hoạt để theo sát diễn biến giá, đặc biệt hỗ trợ nhóm lao động thu nhập thấp và giảm áp lực lạm phát Nếu giá dầu tiếp tục leo thang, cần tính tới việc tiếp tục giảm thuế VAT, thuế bảo vệ môi trường để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp.

Tương tự, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, Viện Thương mại và kinh tế quốc tế (Đại học Kinh tế quốc dân) cho rằng để hạ nhiệt áp lực giá xăng dầu cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp thay vì chỉ dựa vào một biện pháp đơn lẻ.

Bên cạnh giảm thuế nhập khẩu xăng dầu để giảm chi phí đầu vào, cần tăng nguồn cung trong nước thông qua việc nâng công suất các nhà máy lọc dầu và đa dạng hóa nguồn nhập khẩu. Ông cũng nhấn mạnh vai trò của dự trữ xăng dầu quốc gia, cho rằng trong bối cảnh thị trường biến động mạnh, cần sử dụng nguồn dự trữ như một công cụ can thiệp để ổn định thị trường.

"Ở phía cầu, cần khuyến khích hơn nữa việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và thay thế, như tăng sử dụng xăng sinh học, phương tiện chạy bằng điện, phương tiện công cộng, đồng thời thúc đẩy làm việc và học tập trực tuyến trong một số thời điểm để giảm nhu cầu đi lại", ông nói.

Ngoài ra, vị chuyên gia đề xuất tăng cường minh bạch trong cấu thành giá xăng dầu và kiểm soát thị trường để tránh tình trạng đầu cơ, găm hàng khi giá biến động.

Hiện tại, nguồn cung xăng dầu cơ bản vẫn đáp ứng đủ nhu cầu trong nước đến hết tháng 3 và sang tháng 4 nhờ sự chuẩn bị chủ động của các thương nhân đầu mối. Tuy nhiên, thị trường vẫn cần được theo dõi sát sao theo các kịch bản đã đề ra.

Minh Anh