Bộ Công Thương sẽ siết chặt quản lý phát triển thủy điện

Theo ý kiến của đại diện Bộ Công Thương, qua khảo sát thực tế và đánh giá của các nhà chuyên môn, trước mắt cần khẳng định rằng câu chuyện sạt lở đất gây ra những tổn hại rất nghiêm trọng người và của, đặc biệt ở Quảng Trị, Huế, Quảng Nam. Hậu quả này có liên quan tới tính dị thường và cực đoan của thời tiết.

(Hình minh họa) 

Lượng mưa ở Quảng Bình, Quảng Trị cũng như Quảng Nam, Quảng Ngãi thời điểm này là rất lớn, đã tác động đến cấu tạo địa chất cũng như điều kiện thổ nhưỡng địa phương và gây ra sụt lở rất nghiêm trọng. Tuy nhiên, những tác động từ việc mất rừng đầu nguồn, thảm thực vật, mất độ kết dính đất do tác động của con người là điều không thể phủ nhận.

Hiện Việt Nam có 429 đập thủy điện và các công trình thủy điện quy mô khác nhau, với dung tích trữ nước khoảng 56 tỷ m3, công suất 20.000MW, chiếm 37% công suất cấp phát toàn quốc. Đây là nguồn năng lượng quan trọng, phục vụ nhu cầu năng lượng quốc gia, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội cũng như nhu cầu đời sống của nhân dân. Năng lượng thủy điện là nguồn năng lượng tái tạo có mức độ ô nhiễm ít, độ ô nhiễm không khí, rác thải nhà kính gần như không có. Thủy điện có cả những mặt tích cực và hạn chế tùy thuộc vào cách quản lý và chính sách xử lý các vấn đề liên quan, Ngoài chức năng phát điện, hồ chứa nước của các đập thủy điện còn có tác dụng tích nước, tùy vào công suất có thể cắt xả lũ, điều tiết lũ cũng như phục vụ các yếu tố phát triển khác của các địa phương. Tuy nhiên, cũng không thể  phủ nhận những tác động tiêu cực từ thủy điện, đặc biệt là tác động vào môi trường đất, nước và khí hậu cũng như đời sống dân sinh. Thực tế có rất nhiều dự án thủy điện xảy ra tình trạng chiếm dụng đất rừng, ảnh hưởng đến chức năng rừng đầu nguồn trong phòng chống lũ, bão cũng như tác động đến môi trường.

Do đó, từ Nghị quyết 62 của Quốc hội ban hành cuối năm 2013 và sau đó là Nghị quyết 11 của Chính phủ về thực hiện Nghị quyết 62 của Quốc hội thì công tác về phát triển thủy điện nói chung cũng như quản lý an toàn đập, hồ thủy điện và vận hành của các công trình thủy điện đã được đảm bảo ở mức mới. Hàng năm Bộ Công Thương đều có kiểm tra, giám sát, báo cáo đầy đủ thứ nhất là về độ an toàn đập, hồ thủy điện; thứ hai là vận hành của hệ thống các thủy điện, đặc biệt trong việc tham gia phòng chống lũ, bão và thiên tai tại địa phương; thứ ba là thực hiện các chức năng quản lý các cấp ở địa phương. Từ năm 2016 đến nay, trong số 5 dự án thủy điện hoàn toàn không có dự án nào sử dụng diện tích đất rừng tự nhiên.

Trong giai đoạn này Bộ Công Thương cũng đã phối hợp với các bộ, ngành đưa khỏi quy hoạch thủy điện 472 dự án; trong đó có 8 dự án thủy điện bậc thang ở các vùng sâu, vùng xa. Bên cạnh đó, 213 vị trí tiềm năng cho phát triển thủy điện cũng được đưa ra khỏi quy hoạch thủy điện theo yêu cầu của Quốc hội cũng như đảm bảo yêu cầu phát triển mới.

Để giảm thiểu những tác động tiêu cực đến đời sống nhân dân cũng như các hoạt động kinh tế, xã hội địa phương, từ việc vận hành của các đập, hồ thủy điện trong các phương án phòng chống lũ, bão, Bộ Công Thương đã có hàng loạt các văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn đã được ban hành. Ví dụ như Thông tư 47 của Bộ Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn và yêu cầu phải chủ động phối hợp với chính quyền địa phương, thiết lập hệ thống giám sát quan trắc tự động khí tượng thủy văn cũng như đo mưa; giám sát hệ thống vận hành của các nhà máy thủy điện căn cứ trên lượng mưa cũng như lượng xả thải từ đập xuống hạ du, với nguyên tắc phải đảm bảo lượng nước xả ra không vượt qua lượng nước về đập, hồ đồng thời có những phương án phòng, chống lũ, bão ở các địa phương căn cứ trên chỉ đạo của ban phòng chống lũ, bão của địa phương. Tuy nhiên, trên thực tế vẫn có những sự cố đáng tiếc đã xảy ra như việc thủy điện Hố Hô (Hà Tĩnh) xả lũ vượt quá mức vào năm 2016.

Trước thực trạng đó, Bộ Công thương cam kết sẽ làm việc với các địa phương, các bộ, ngành để nghiên cứu cụ thể, đánh giá những mặt hạn chế, tích cực để từ đó tham mưu chính sách với Chính phủ, tiếp tục siết chặt quản lý trong phát triển thủy điện, hạn chế tối đa những tác động tiêu cực nếu có, đồng thời tiếp tục khai thác tốt nguồn tài nguyên của đất nước.

Quốc Cường