Bộ Công Thương đề xuất nới tỷ lệ bán điện mặt trời mái nhà đến năm 2030

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là đề xuất nới tỷ lệ bán điện dư từ điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, cho phép vượt mức 50% trong giai đoạn chuyển tiếp đến hết năm 2030.

Cho phép bán điện dư, có cơ chế linh hoạt theo giai đoạn

Theo dự thảo, Bộ Công Thương xây dựng cơ chế mua bán điện riêng đối với nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ. Đối tượng áp dụng bao gồm: hệ thống điện mặt trời mái nhà của hộ gia đình; hệ thống lắp đặt tại khu vực miền núi, biên giới, hải đảo; các công trình là tài sản công có lắp đặt điện mặt trời mái nhà.

Nguyên tắc chung là cho phép bán phần sản lượng điện dư lên lưới điện quốc gia nhưng không vượt quá 50% tổng sản lượng điện phát ra. Đây được xác định là quy định mang tính dài hạn, áp dụng xuyên suốt thời gian Nghị định có hiệu lực.

Tuy nhiên, để tạo động lực thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà trong giai đoạn chuyển tiếp, Bộ Công Thương lần đầu tiên đề xuất cơ chế cho phép bán điện dư vượt quá 50% trong thời gian từ khi Nghị định có hiệu lực đến hết ngày 31/12/2030. Tỷ lệ cụ thể trong giai đoạn này sẽ do bên bán và bên mua thỏa thuận, trên cơ sở phù hợp với nhu cầu sử dụng điện và bảo đảm vận hành an toàn hệ thống điện.

Từ ngày 1/1/2031, cơ chế mua bán điện dư sẽ quay trở lại áp dụng thống nhất theo quy định chung, theo đó chỉ được bán dưới 50% sản lượng điện phát ra.

Ưu tiên khu vực miền núi, biên giới, hải đảo

Đối với các khu vực miền núi, biên giới, hải đảo chưa được cấp điện từ hệ thống điện quốc gia, dự thảo cho phép bán toàn bộ sản lượng điện dư không giới hạn nhằm bảo đảm an ninh năng lượng tại chỗ. Khi các khu vực này được đấu nối với hệ thống điện quốc gia, việc mua bán điện dư sẽ thực hiện theo quy định chung của Nghị định.

Giá mua điện theo cơ chế thị trường, thủ tục được đơn giản hóa

Theo dự thảo, giá mua điện dư từ điện mặt trời mái nhà được xác định theo giá điện thị trường bình quân của năm liền trước, nhưng không vượt quá trần giá điện mặt trời mặt đất, nhằm tránh quay trở lại cơ chế giá ưu đãi cố định.

Bên cạnh đó, thủ tục lắp đặt điện mặt trời mái nhà tiếp tục được đơn giản hóa, chủ yếu theo hình thức thông báo, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp triển khai.

Tạo động lực phát triển điện mặt trời mái nhà

Bộ Công Thương đánh giá, điện mặt trời mái nhà có nhiều ưu điểm như phân tán, không đòi hỏi đầu tư lớn cho lưới truyền tải, ít tác động đến hệ thống điện quốc gia, thời gian lắp đặt nhanh và đáp ứng trực tiếp nhu cầu điện tại chỗ. Việc tiếp tục khuyến khích phát triển loại hình này sẽ góp phần giảm tải cho hệ thống điện, hạn chế nguy cơ thiếu điện trong ngắn và trung hạn.

Đề xuất nới tỷ lệ bán điện dư đến năm 2030 được xây dựng trên cơ sở ý kiến đồng thuận của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và các đơn vị liên quan. Trước đó, EVN cũng từng kiến nghị tăng cường mua điện dư từ điện mặt trời mái nhà trong bối cảnh hệ thống điện thiếu nguồn.

Song song với việc sửa đổi các nghị định, Bộ Công Thương đang khẩn trương xây dựng quyết định của Thủ tướng Chính phủ về chính sách hỗ trợ hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ và hệ thống lưu trữ điện cho giai đoạn 2026–2030, qua đó tạo thêm động lực thúc đẩy điện mặt trời mái nhà phát triển bền vững.

Đỗ Khuyến