Bộ Công Thương đề xuất chuyển Quỹ bình ổn giá xăng dầu về Kho bạc Nhà nước

Bộ Công Thương vừa xây dựng dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu lần thứ 14. Trong dự thảo, Bộ Công Thương đề xuất thay đổi căn bản mô hình quản lý Quỹ BOG xăng dầu. Thay vì để tiền quỹ phân tán tại tài khoản riêng của từng thương nhân đầu mối như hiện nay, toàn bộ số dư sẽ được chuyển về quản lý tập trung.

Các thương nhân đầu mối đang hoạt động có nghĩa vụ chốt số dư Quỹ BOG tính đến hết ngày liền trước thời điểm Nghị định có hiệu lực. Phần số dư dương phải chuyển ngay vào tài khoản Quỹ do Bộ Tài chính mở tại Kho bạc Nhà nước. Đối với các doanh nghiệp đã bị thu hồi giấy phép hoặc ngừng làm đầu mối, nếu chưa nộp đủ tiền quỹ cũng phải chuyển nộp toàn bộ phần còn thiếu.

Trong thời hạn tối đa 12 tháng kể từ khi Nghị định có hiệu lực, các thương nhân có số dư quỹ (dương hoặc âm) bắt buộc phải kiểm toán độc lập chuyên đề. Dựa trên kết quả kiểm toán, doanh nghiệp sẽ phải nộp bổ sung nếu nộp thiếu, hoặc được Bộ Tài chính hoàn trả nếu nộp thừa.

Sau khi hoàn tất công tác bù trừ và xác định chính xác số dư, Bộ Tài chính sẽ bàn giao tài khoản Quỹ BOG tại Kho bạc Nhà nước cho Bộ Công Thương trực tiếp quản lý.

Theo số liệu từ Bộ Tài chính, tính đến hết ngày 30/6, số dư Quỹ BOG trích lập thông thường đạt hơn 196,28 tỷ đồng. Bên cạnh đó, nguồn tạm ứng từ Ngân sách Nhà nước là hơn 701,8 tỷ đồng và tạm ứng từ nguồn trích lập là hơn 430,18 tỷ đồng. Việc đưa toàn bộ dòng tiền về một đầu mối Kho bạc Nhà nước được đánh giá là sẽ giúp minh bạch hóa, thuận lợi cho công tác theo dõi, kiểm toán và giám sát.

Dự thảo Nghị định lần thứ 14 cũng xây dựng hành lang pháp lý chi tiết nhằm xác định các kịch bản thị trường biến động bất ổn để kịp thời có biện pháp can thiệp. Theo đó, 4 dấu hiệu nhận diện bao gồm:

Một là, giá bán lẻ xăng dầu bình quân tăng hoặc giảm với tần suất dày, liên tiếp trong 1-4 tuần và vượt mức biến động bất thường của thị trường. Hai là, giá tăng hoặc giảm nhanh trong một tuần, với mức biến động cao, biên độ lớn.

Ba là, giá tăng hoặc giảm cộng dồn từ 15-20% trở lên trong khoảng thời gian ngắn, từ 1-4 tuần. Mức biến động này được xác định là gây áp lực đáng kể đến chỉ số giá tiêu dùng, chi phí và hiệu quả sản xuất, kinh doanh, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và đời sống người dân.

Bốn là, giá xăng dầu trong nước hình thành mặt bằng cao hoặc thấp bất thường so với giai đoạn trước đó.

Khi giá xăng dầu biến động bất thường, tác động lớn đến kinh tế - xã hội, sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân, Bộ Công thương sẽ chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành liên quan đánh giá diễn biến giá và mức độ ảnh hưởng, báo cáo Bộ Tài chính để tổng hợp, trình Chính phủ quyết định chủ trương, biện pháp và thời hạn bình ổn giá.

Bên cạnh các quy định từ cơ quan quản lý, cộng đồng doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu đã đưa ra nhiều góp ý thiết thực đối với Điều 28 của dự thảo. Đại diện doanh nghiệp bán lẻ, TS. Giang Chấn Tây - Giám đốc Công ty Xăng dầu Bội Ngọc phản ánh: nếu thương nhân đầu mối vừa nắm quyền quyết định giá bán buôn vừa công bố giá bán lẻ mà không có cơ chế kiểm soát khoảng cách giữa hai mức giá, họ có thể đẩy giá bán buôn sát giá bán lẻ. Điều này làm chiết khấu cho khâu bán lẻ rớt xuống gần 0 đồng, khiến doanh nghiệp không đủ chi phí trang trải vận hành.

Doanh nghiệp đề xuất quy định rõ nguyên tắc thị trường: bên bán buôn quyết định giá bán buôn, bên bán lẻ quyết định giá bán lẻ và tự chịu trách nhiệm về phương án kinh doanh của mình.

Doanh nghiệp bán lẻ (theo hình thức mua đứt bán đoạn) đề nghị được mở rộng quyền lựa chọn mua xăng dầu từ nhiều nguồn cung khác nhau. Việc này giúp tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh về giá và dịch vụ khâu bán buôn, đi kèm điều kiện phải giao nhận hàng hóa thực tế và đầy đủ hóa đơn chứng từ để tránh mua bán lòng vòng.

Minh Anh