Bộ Công thương đẩy mạnh hệ sinh thái số, hỗ trợ hàng Việt xuất khẩu bền vững

Ngày 30/9/2025, tại Hà Nội, Bộ Công Thương đã tổ chức Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, do Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân chủ trì.

Chủ đề chính của Hội nghị là “Chuyển đổi số trong xúc tiến thương mại: Nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường toàn cầu và thúc đẩy xuất nhập khẩu xuyên biên giới bền vững”.

Hội nghị tháng 9/2025 được tổ chức nhằm cập nhật định hướng phát triển cho các hoạt động xúc tiến thương mại số trong và ngoài nước, cùng với việc chia sẻ về cơ chế, chính sách thúc đẩy chuyển đổi số trong sản xuất kinh doanh, tiêu thụ hàng hóa và quảng bá thương hiệu.

Tại hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân khẳng định, chuyển đổi số là chìa khóa giúp doanh nghiệp Việt Nam hội nhập quốc tế. Ứng dụng công nghệ số và khai thác các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, tiết kiệm chi phí giao dịch, đồng thời tăng tính minh bạch khi tiếp cận thị trường.

Các đại biểu đã tập trung thảo luận ba nhóm vấn đề chính: cơ chế, chính sách hỗ trợ chuyển đổi số; thực trạng và thách thức trong triển khai xúc tiến thương mại trên môi trường số; và thông tin thị trường, cơ hội xuất khẩu từ các sàn thương mại điện tử.

Mặc dù nhiều doanh nghiệp đã bước đầu tận dụng hiệu quả các công cụ số để mở rộng kênh bán hàng, quá trình chuyển đổi số trong xúc tiến thương mại vẫn đối diện nhiều trở ngại: Phần lớn các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) còn hạn chế về nguồn lực tài chính, nhân sự có trình độ công nghệ, và năng lực ứng dụng công nghệ.

Hạ tầng dữ liệu dùng chung và các nền tảng hỗ trợ xúc tiến thương mại số chưa thực sự đồng bộ. Sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp còn thiếu chặt chẽ.

Tuy nhiên, các báo cáo từ Thương vụ tại các thị trường trọng điểm như Hồng Kông (Trung Quốc) cho thấy đây là thị trường năng động, nhạy bén trong áp dụng các giải pháp chuyển đổi số trong mọi lĩnh vực kinh doanh, đặc biệt là xúc tiến thương mại.

Nhằm khắc phục những rào cản trên, Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) đã tập trung xây dựng một số nền tảng và ứng dụng số, thực hiện Đề án Ứng dụng công nghệ thông tin và Chuyển đổi số trong hoạt động xúc tiến thương mại giai đoạn 2021 - 2030 (theo Quyết định số 1968/QĐ-TTg).

Các nền tảng trọng tâm bao gồm: Hệ sinh thái Xúc tiến thương mại số (Digital Trade Promotion Ecosystem). Nền tảng Hội chợ áp dụng công nghệ thực tế ảo. Hệ thống truy xuất nguồn gốc xúc tiến thương mại (Itrace247). Bản đồ Xúc tiến thương mại nông sản Việt Nam. Hệ thống đào tạo trực tuyến (E-learning). Hệ thống quản trị thông tin và điều hành (giúp quản lý lịch công tác, lưu trữ cơ sở dữ liệu và Email Marketing).

Đại diện Công ty Alibaba Việt Nam đề xuất các doanh nghiệp cần tăng cường phối hợp với Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài để chia sẻ thông tin thị trường, ngành hàng tiềm năng, và Thương vụ cần cung cấp thông tin thực tế về quy định thuế, vận chuyển, hải quan, cũng như tạo cơ hội giao thương B2B. Alibaba cũng kiến nghị các đơn vị quản lý nhà nước cần có chính sách khích lệ, hỗ trợ DNNVV và chủ thể OCOP tham gia sàn thương mại điện tử, logistics, thanh toán và tín dụng.

Trưởng Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Hồng Kông (Trung Quốc) đề xuất cần phối hợp thống nhất giữa các chương trình chuyển đổi số trong lĩnh vực thương mại điện tử, tài chính, logistics, và tích cực triển khai kế hoạch hỗ trợ DNNVV áp dụng chuyển đổi số nhanh chóng, hiệu quả.

Phát biểu kết luận Hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân đưa ra các yêu cầu cụ thể đối với các đơn vị để hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng tối đa cơ hội từ môi trường số:

Đối với Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài: Chủ động thiết lập quan hệ phối hợp với các sàn thương mại điện tử lớn tại nước sở tại. Nghiên cứu, phân tích tình hình thị trường, kịp thời cập nhật cơ hội và tiềm năng tiêu thụ sản phẩm trên các sàn TMĐT lớn. Cảnh báo sớm về thay đổi chính sách, rào cản kỹ thuật mới, quy định an ninh mạng, thương mại số.

Phối hợp xây dựng và cập nhật cẩm nang, tài liệu giới thiệu về các nền tảng thương mại số tại các khu vực trọng điểm. Hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam trong việc đăng ký bản quyền, sở hữu trí tuệ, và giải quyết các tranh chấp thương mại.

Đối với Hiệp hội ngành hàng tiêu dùng: Xây dựng kế hoạch, chương trình xúc tiến thương mại phù hợp, đặc biệt hướng tới các thị trường có môi trường thương mại số phát triển như Trung Quốc, Châu Âu, Hoa Kỳ. Phát huy vai trò cầu nối, hỗ trợ DNNVV nâng cao năng lực cạnh tranh thương mại qua quá trình chuyển đổi số. Tổng hợp và phản ánh kịp thời các vướng mắc pháp lý, kỹ thuật từ doanh nghiệp làm cơ sở đề xuất sửa đổi chính sách.

Đối với Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương):  Thiết kế các chương trình xúc tiến thương mại chuyên biệt, sáng tạo trên môi trường số. Xây dựng không gian số cho các sản phẩm, thương hiệu tiêu biểu của Việt Nam trên các sàn thương mại điện tử lớn trên thế giới như Amazon, Alibaba. Thiết lập và duy trì mối quan hệ hợp tác chiến lược với các nền tảng lớn như Amazon, Alibaba, Shopee.

Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh, Bộ Công Thương khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp để triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp nêu trên, giúp hàng hóa Việt Nam không chỉ mở rộng thị trường mà còn khẳng định vị thế trên bản đồ thương mại toàn cầu.

Minh Phương