Bộ Công Thương công bố chương trình phát triển ngành công nghiệp môi trường giai đoạn 2025 - 2030

Hội nghị công bố Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về Chương trình này đã được tổ chức vào chiều ngày 21/10, do Bộ Công Thương phối hợp cùng Hiệp hội Công nghiệp Môi trường tổ chức, thu hút sự tham gia của nhiều đại diện từ các bộ, ngành, hiệp hội và doanh nghiệp.

Việc triển khai chương trình là bước đi thiết yếu nhằm hoàn thiện thể chế và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong phát triển công nghiệp môi trường.

Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài nhấn mạnh, hiện nay, Việt Nam đang đối diện với nhiều vấn đề ô nhiễm nghiêm trọng, bao gồm ô nhiễm nước, chất thải rắn, chất thải lỏng và ô nhiễm không khí. Trong bối cảnh đó, ngành công nghiệp môi trường có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc giải quyết các thách thức, bảo vệ môi trường, nhất là trong giai đoạn tái cơ cấu ngành Công Thương và đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Quyết định số 1894/QĐ-TTg ngày 04/9/2025 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Chương trình phát triển ngành công nghiệp môi trường Việt Nam đến năm 2030 là một bước chuyển biến mới, tạo khung pháp lý quan trọng để huy động nguồn lực và thu hút sự quan tâm của các Bộ, ngành, địa phương và toàn xã hội đầu tư cho phát triển ngành công nghiệp môi trường, đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường trong giai đoạn phát triển đột phá của đất nước.

Xây dựng ngành công nghiệp môi trường độc lập

Cũng tại hội nghị, bà Đỗ Phương Dung, Phó Cục trưởng Cục Kỹ thuật An toàn và Môi trường Công nghiệp (Bộ Công Thương), nhấn mạnh rằng chương trình hướng tới mục tiêu xây dựng ngành công nghiệp môi trường trở thành một lĩnh vực kinh tế độc lập, hiện đại, mang tính chiến lược trong cơ cấu kinh tế quốc dân. Mục tiêu tối thượng là góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh và phát triển bền vững của đất nước.

Chương trình xác định quan điểm phát triển dựa trên các nguyên tắc chiến lược: Phát huy tối đa nguồn lực trong nước. Lấy doanh nghiệp tư nhân làm trung tâm. Phát triển dựa trên đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Ngành công nghiệp môi trường sẽ được ưu tiên hưởng các cơ chế, chính sách khuyến khích, ưu đãi, hỗ trợ theo quy định của pháp luật, đồng thời gắn liền với tiến trình phát triển công nghiệp quốc gia.

Mục tiêu tổng quát đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu xây dựng ngành công nghiệp môi trường có khả năng tự chủ về công nghiệp, công nghệ, thiết bị và sản phẩm phục vụ bảo vệ môi trường. Đồng thời, chương trình hướng tới hình thành hệ sinh thái công nghệ môi trường hiện đại, có năng lực sản xuất, cung ứng thiết bị, công nghệ, sản phẩm trong nước và hướng tới xuất khẩu.

Các mục tiêu cụ thể bao gồm hoàn thiện hệ thống chính sách phát triển ngành, hình thành các khu, cụm công nghiệp làm nền tảng dẫn dắt phát triển, và nâng cao năng lực cung ứng trong nước đối với công nghệ, thiết bị xử lý môi trường.  Đặc biệt, chương trình đặt mục tiêu định lượng cao về khả năng tự chủ thiết bị: Thiết bị xử lý nước thải đáp ứng 70 – 80% nhu cầu trong nước. Thiết bị xử lý khí thải đạt 60 – 70% nhu cầu trong nước.

6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm để phát triển ngành công nghiệp môi trường

Tại hội nghị, ông Phạm Sinh Thành, Trưởng phòng Công nghiệp Môi trường, Cục Kỹ thuật An toàn và Môi trường Công nghiệp, đã trình bày Kế hoạch hành động chi tiết của Bộ Công Thương với sáu nhóm nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, hoàn thiện hệ thống chính sách và thể chế. Bộ Công Thương sẽ chủ trì xây dựng nghị định phát triển ngành công nghiệp môi trường. Đồng thời, nhiệm vụ này bao gồm hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về hàng hóa ngành, và rà soát, bổ sung danh mục công nghệ, thiết bị, sản phẩm để trình Thủ tướng Chính phủ điều chỉnh, bổ sung các quyết định liên quan.

Thứ hai, phát triển thị trường hàng hóa và doanh nghiệp. Bộ sẽ tập trung hình thành và phát triển các doanh nghiệp công nghiệp môi trường, bao gồm cả các tập đoàn và tổng công ty lớn. Chương trình cũng hướng tới xây dựng trung tâm công nghiệp môi trường cấp quốc gia. Bên cạnh đó, các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) cũng được triển khai nhằm tạo nền tảng phát triển bền vững.

Thứ ba, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây là trụ cột quan trọng. Bộ Công Thương sẽ tập trung nghiên cứu, phát triển các công nghệ mới, đồng thời phổ biến các quy trình công nghệ giảm thiểu ô nhiễm và cải tạo môi trường.

Thứ tư, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Chương trình đặt mục tiêu xây dựng cơ sở dữ liệu về nhu cầu và chất lượng nguồn nhân lực ngành. Các khóa đào tạo tổng huấn, nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý và công nhân kỹ thuật sẽ được tổ chức thường xuyên. Đồng thời, Bộ Công Thương sẽ phối hợp để xây dựng chương trình đào tạo và lồng ghép nội dung công nghiệp môi trường trong các chương trình đại học, cao đẳng kỹ thuật.

Thứ năm, xây dựng và vận hành trang thông tin điện tử/cơ sở dữ liệu. Việc triển khai cơ sở dữ liệu về doanh nghiệp và hàng hóa ngành công nghiệp môi trường là ưu tiên. Trang thông tin điện tử sẽ được phát triển để đáp ứng nhu cầu tra cứu, lưu trữ và cập nhật thông tin. Dữ liệu ngành sẽ được cập nhật hàng năm nhằm đảm bảo minh bạch, hỗ trợ cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người dân theo dõi tiến trình.

Thứ sáu, truyền thông và quảng bá ngành. Công tác truyền thông sẽ được thực hiện bài bản, bao gồm tổ chức các chương trình, cuộc thi, phổ biến kết quả nghiên cứu, công nghệ và sản phẩm. Hoạt động còn bao gồm trao đổi quốc tế để học hỏi kinh nghiệm, và khuyến khích doanh nghiệp tham gia các hoạt động của Chương trình Thương hiệu quốc gia Việt Nam.

Chia sẻ thêm tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Công thương Trương Thanh Hoài cho biết, hiện Bộ Công Thương đang được Chính phủ giao nhiệm vụ xây dựng Luật Công nghiệp nền tảng. Bộ Công Thương dự kiến đưa công nghiệp môi trường vào nội dung Luật như một ngành công nghiệp nền tảng trong quá trình phát triển của đất nước nhằm tạo hành lang pháp lý cao hơn cho công nghiệp môi trường.

Bộ Công Thương kêu gọi các hiệp hội, doanh nghiệp và các cơ quan quản lý nhà nước cùng đóng góp vào quá trình xây dựng Luật Công nghiệp nền tảng của Bộ Công Thương trong thời gian tới.

Minh Anh