Bộ Công Thương cắt giảm 36 thủ tục xuất nhập khẩu từ ngày 1/5

Để hỗ trợ doanh nghiệp bứt tốc trong kỷ nguyên thương mại mới, Bộ Công Thương vừa ban hành Quyết định công bố sửa đổi, bổ sung danh mục các thủ tục hành chính trong lĩnh vực xuất nhập khẩu. Quyết định này sẽ có hiệu lực từ ngày 1/5/2026, tập trung mạnh mẽ vào việc cải cách quy trình nhằm rút ngắn thời gian và chi phí cho doanh nghiệp.

Điểm mấu chốt trong đợt cải cách này là nhóm thủ tục cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O). Cụ thể: 36 thủ tục hành chính liên quan đến cấp C/O ưu đãi và không ưu đãi theo các hiệp định lớn như ASEAN, CPTPP, RCEP, UKVFTA... đã được điều chỉnh.

Thúc đẩy cơ chế thương nhân tự chứng nhận xuất xứ trong khối ASEAN, giúp doanh nghiệp chủ động hơn và giảm tải áp lực hành chính. Đồng bộ hóa các quy định pháp luật để đảm bảo tính minh bạch, giúp doanh nghiệp tận dụng tối đa ưu đãi thuế quan từ các FTA đã ký kết.

Nhìn lại năm 2025, Việt Nam đã xác lập cột mốc lịch sử với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 930 tỷ USD, tăng 18,2% so với năm trước. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng quy mô lớn chưa đồng nghĩa với sự bền vững.

Ông Trần Thanh Hải – Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) nhận định, bức tranh xuất nhập khẩu vẫn tồn tại những điểm mất cân đối lớn. Theo ông, xuất khẩu hiện đang phụ thuộc quá nhiều vào thị trường Hoa Kỳ (chiếm hơn 1/3 kim ngạch) và nhập khẩu phụ thuộc vào Trung Quốc (chiếm khoảng 40%). Đặc biệt, khu vực FDI vẫn đang nắm giữ tới 70% tỷ trọng xuất khẩu, cho thấy sự tham gia của các doanh nghiệp nội địa còn hạn chế.

Đồng quan điểm, TS. Lê Xuân Nghĩa, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia đã phân tích sâu hơn về chuỗi giá trị. Trong khoảng 100 tỷ USD xuất khẩu của khối doanh nghiệp Việt, có tới 40 tỷ USD phải chi cho nhập khẩu nguyên liệu, nghĩa là giá trị gia tăng thực tế chỉ chiếm khoảng 60%.

Năm 2026, Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu từ 15-16%, tương đương khoảng 546 - 550 tỷ USD/năm. Để đạt được con số này, các chuyên gia cho rằng cần một tư duy đổi mới quyết liệt.

Ông Nguyễn Bích Lâm, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê cho rằng mô hình tăng trưởng hiện tại đã "chạm ngưỡng" và kỷ lục về quy mô chỉ nên là dấu mốc chứ không phải đích đến cuối cùng.

PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, Giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Đại học Kinh tế Quốc dân nhấn mạnh việc doanh nghiệp Việt phải chủ động đáp ứng các tiêu chuẩn xanh và hữu cơ của các thị trường khó tính như Mỹ, EU. Dù biên độ lợi nhuận ngắn hạn có thể giảm, nhưng đây là "tấm vé" để giữ vững vị thế lâu dài trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam đang đứng trước ngã rẽ quan trọng. Việc Bộ Công Thương quyết liệt cắt giảm thủ tục hành chính kết hợp với chiến lược chuyển dịch từ "lượng" sang "chất" sẽ là nền tảng để doanh nghiệp nội địa nâng cao nội lực, thoát khỏi cái mác "xuất khẩu hộ" và tham gia sâu hơn vào giá trị gia tăng toàn cầu.

Tuấn Kiệt