Biến không gian hội chợ – triển lãm thành “mỏ vàng” du lịch văn hóa

Ngày 20/3, tại Hà Nội, Trung tâm Nghiên cứu phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam thuộc Liên hiệp Khoa học phát triển du lịch bền vững tổ chức tọa đàm khoa học “Biến không gian hội chợ - triển lãm thành sản phẩm du lịch đắt giá”.

Tại toạ đàm, các chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp thảo luận giải pháp khai thác hiệu quả không gian triển lãm theo hướng tích hợp đa giá trị.

TS-KTS Nguyễn Thu Hạnh, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam (S-DCI) cho rằng trong dòng chảy mạnh mẽ của kinh tế sáng tạo toàn cầu, nhiều quốc gia đã bắt đầu nhìn nhận lại vai trò của các không gian hội chợ - triển lãm không chỉ như những địa điểm tổ chức sự kiện, mà như những “cỗ máy tạo giá trị” của đô thị hiện đại.

“Ở đó, văn hóa, thương mại, du lịch và công nghệ trải nghiệm được kết nối trong cùng một hệ sinh thái, biến mỗi kỳ hội chợ hay triển lãm trở thành một sự kiện văn hóa – du lịch – kinh tế hấp dẫn đối với hàng triệu du khách”, bà Hạnh nói.

Cũng theo bà Hạnh, điều này đặt ra một câu hỏi lớn: “Liệu Việt Nam có thể biến các không gian hội chợ - triển lãm của mình thành những sản phẩm du lịch đắt giá, có sức hút quốc tế hay không? Và nếu có, chúng ta sẽ bắt đầu từ đâu?”

Ở góc độ kinh tế, GS-TS Trần Thọ Đạt, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế Quốc dân nhấn mạnh, việc phát triển không gian hội chợ - triển lãm thành sản phẩm du lịch không chỉ là câu chuyện khai thác hạ tầng, mà là chuyển đổi mô hình tăng trưởng trong lĩnh vực dịch vụ, dựa trên tài nguyên văn hóa và sáng tạo.

Ông Đạt cho rằng trong thời gian dài, các trung tâm triển lãm chủ yếu vận hành theo mô hình phục vụ sự kiện đơn lẻ, giá trị phụ thuộc vào tần suất tổ chức hội chợ và quy mô doanh nghiệp tham gia. Tuy nhiên, trong bối cảnh kinh tế chuyển sang dựa trên trải nghiệm và sáng tạo, cách tiếp cận này đã bộc lộ nhiều hạn chế.

"Cốt lõi là phải chuyển từ tư duy coi hội chợ - triển lãm là hạ tầng phục vụ sự kiện sang nền tảng tạo giá trị tổng hợp, vận hành liên tục, tích hợp kinh tế - văn hóa - du lịch", ông Đạt nhấn mạnh.

Lấy ví dụ Trung tâm Hội chợ Triển lãm Quốc gia tại Cổ Loa, ông Đạt cho rằng đây là cơ hội để hình thành cực tăng trưởng mới của kinh tế dịch vụ, đồng thời trở thành biểu tượng phát triển công nghiệp văn hóa nếu có mô hình vận hành phù hợp.

“Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, các trung tâm triển lãm thành công đều phát triển theo hệ sinh thái tích hợp, trong đó triển lãm chỉ là một thành phần, kết hợp với du lịch, giải trí, công nghệ và các hoạt động trải nghiệm”, ông Đạt nói.

TS Nguyễn Thanh Tú, Trong bối cảnh đô thị hóa đương đại tại Hà Nội, nhu cầu của người dân đang chuyển dịch mạnh mẽ từ các giá trị vật chất thuần túy sang những trải nghiệm đa giác quan, sâu sắc về văn hóa và giáo dục.

Ngoài ra, sự trỗi dậy của công nghiệp văn hóa sáng tạo cùng các mục tiêu phát triển bền vững (kinh tế xanh, tuần hoàn) đòi hỏi một tư duy mới trong việc quy hoạch hạ tầng đô thị.

Đề xuất mô hình không gian trải nghiệm - xúc tiến thương mại - du lịch trong lòng tại Trung tâm Hội chợ Triển lãm Quốc gia Cổ Loa, TS Nguyễn Thanh Tú cho rằng, trước hết các bộ, ngành liên quan cần triển khai các đề tài nghiên cứu liên ngành (quy hoạch, kiến trúc, du lịch, công nghệ) nhằm xây dựng mô hình không gian triển lãm - trải nghiệm - du lịch phù hợp, làm cơ sở khoa học cho thiết kế và vận hành VEC.

Đồng thời, tổ chức các dự án thí điểm tại một số khu vực trọng điểm (quảng trường, không gian ngoài trời, hành lang triển lãm) để kiểm chứng mô hình kinh tế đêm, không gian trải nghiệm và triển lãm số trước khi nhân rộng. Song song đó là ứng dụng các giải pháp khoa học công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả khai thác không gian và chất lượng trải nghiệm.

Cùng với đó, TS Tú cũng đề nghị áp dụng cơ chế thí điểm đối với các mô hình mới, dựa trên kết quả nghiên cứu và đánh giá thực tiễn, làm cơ sở hoàn thiện chính sách. Thiết lập mạng lưới hợp tác giữa cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp để hình thành chu trình: nghiên cứu - thí điểm - đánh giá - nhân rộng.

Tại toạ đàm, các chuyên gia nhấn mạnh rằng việc phát triển các trung tâm hội chợ – triển lãm theo hướng tích hợp với du lịch và công nghiệp văn hóa không chỉ là một giải pháp khai thác hạ tầng, mà là một hướng đi có ý nghĩa chiến lược trong việc nâng cao giá trị gia tăng của ngành dịch vụ và thúc đẩy mô hình tăng trưởng dựa trên sáng tạo và trải nghiệm.

Theo đó, thời gian tới cần hoàn thiện mô hình quản trị và cơ chế vận hành, đảm bảo sự phối hợp hiệu quả giữa Nhà nước, doanh nghiệp và các chủ thể liên quan, cũng như các chính sách ưu đãi đầu tư, phát triển dịch vụ phụ trợ và thúc đẩy liên kết vùng.

Kết luận toạ đàm, GSTS. Trần Thọ Đạt đề nghị cần triển khai các đề tài nghiên cứu liên ngành (quy  hoạch, kiến trúc, du lịch, công nghệ) nhằm xây dựng mô hình không gian triển lãm- trải nghiệm- du lịch phù hợp làm cơ sở khoa học cho việc đầu tư khai thác và vận hành Trung tâm Triển lãm Việt Nam hiệu quả và bền vững, xứng tầm thương hiệu Quốc gia.

Hoài Phong