Bí thư Quảng Ninh Quản Minh Cường: Kiến tạo thương hiệu địa phương hạnh phúc!

Những năm qua, tỉnh Quảng Ninh không chỉ là một trong những đầu tàu tăng trưởng kinh tế của phía bắc, mà đang trở thành biểu tượng của một vùng đất “đáng sống”.

Phóng viên Tạp chí Thương hiệu và Pháp luật đã có cuộc trao đổi với ông Quản Minh Cường - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ninh xung quanh triết lý phát triển này.

Định vị "thương hiệu tỉnh" từ cảm xúc thật

- Thưa ông, nhiều địa phương đang đề cập đến “thương hiệu tỉnh”, với Quảng Ninh, điều này được định nghĩa như thế nào?

Bí thư Quản Minh Cường:Đây là một khái niệm rất đáng suy nghĩ trong bối cảnh phát triển hiện nay. Theo tôi, “thương hiệu tỉnh” chính là uy tín, là niềm tin và là cảm nhận mà người dân, doanh nghiệp, nhà đầu tư và du khách có được sau khi đến, sống, làm việc và trải nghiệm tại địa phương đó.

“Thương hiệu tỉnh” Quảng Ninh hôm nay là hình ảnh tổng hòa của môi trường sống an toàn, văn minh; môi trường đầu tư minh bạch, thông thoáng; một nền văn hóa giàu bản sắc; cùng với một bộ máy quản trị hiện đại, hành động và phục vụ nhân dân, doanh nghiệp.

Chúng tôi mong muốn khi nhắc đến Quảng Ninh, người ta không chỉ nhớ đến cảnh đẹp, mà còn nhớ đến một địa phương “nói đi đôi với làm”, có tinh thần đổi mới mạnh mẽ, có khát vọng phát triển lớn và có con người nghĩa tình, cởi mở, kỷ cương.

Phát triển kinh tế phải song hành với bảo tồn thiên nhiên, gìn giữ di sản, chăm lo đời sống nhân dân và xây dựng văn hóa con người. Một địa phương có thể tăng trưởng nhanh, nhưng nếu người dân không hạnh phúc, môi trường không được bảo vệ, bản sắc bị mai một thì sự phát triển đó sẽ không bền vững.

Tôi cho rằng, thương hiệu mạnh nhất là thương hiệu được lan tỏa bằng cảm xúc và trải nghiệm thật. Một nhà đầu tư đến phải cảm thấy thủ tục minh bạch, chính quyền đồng hành; một người dân cảm thấy tự hào và hạnh phúc khi sống tại đây; một du khách sau chuyến đi muốn quay trở lại thêm nhiều lần - đó chính là thước đo chân thực nhất cho thương hiệu của tỉnh.

- Ông từng nêu mục tiêu xây dựng, phát triển Quảng Ninh là một thành phố tiêu biểu của cả nước về mọi mặt. Theo ông, yếu tố văn hoá được định vị thế nào trong mô hình phát triển mới?

Bí thư Quản Minh Cường:Mục tiêu này không phải cách nói hình tượng, mà là một định hướng phát triển chiến lược, thể hiện khát vọng và tầm nhìn dài hạn của tỉnh trong giai đoạn mới. Nhưng điều chúng tôi quan tâm không chỉ là những con số tăng trưởng, mà lớn hơn là xây dựng Quảng Ninh trở thành một mô hình phát triển kiểu mẫu: giàu đẹp, văn minh, hiện đại, xanh, bền vững và hạnh phúc. Chúng tôi muốn nơi đây trở thành vùng đất đáng sống, đáng đến và đáng đầu tư hàng đầu của Việt Nam và khu vực.

Trong mô hình phát triển đó, văn hóa giữ vị trí đặc biệt quan trọng. Văn hóa không phải là yếu tố đứng bên ngoài phát triển kinh tế, càng không phải là phần “trang trí” cho tăng trưởng. Văn hóa chính là nền tảng tinh thần, là cốt cách, là “hệ điều hành” của toàn bộ quá trình phát triển.

Một xã hội phát triển bền vững phải được xây dựng trên nền tảng văn hóa lành mạnh. Một nền kinh tế hiện đại phải được dẫn dắt bởi con người có tri thức, có đạo đức, có trách nhiệm xã hội và có khát vọng cống hiến. Một chính quyền hiệu quả cũng phải bắt đầu từ văn hóa phục vụ nhân dân, văn hóa liêm chính và văn hóa trách nhiệm.

Chúng tôi nhìn nhận rằng, trong tương lai, sức cạnh tranh của một địa phương sẽ không chỉ nằm ở hạ tầng giao thông, khu công nghiệp hay chỉ số tăng trưởng, mà còn nằm ở chiều sâu văn hóa, chất lượng xã hội và chất lượng con người. Đó là lý do Quảng Ninh luôn đặc biệt quan tâm đến việc bảo tồn di sản, phát huy bản sắc văn hóa địa phương.

Đánh thức nguồn lực di sản

- Sở hữu hơn 600 di tích danh thắng và hàng trăm di sản phi vật thể đặc sắc, Quảng Ninh có nhiều lợi thế ở lĩnh văn hoá, nhưng cũng có ý kiến cho rằng các nguồn lực văn hoá này chưa phát triển tương xứng với tiềm năng, ông nghĩ sao về điều này?

Bí thư Quản Minh Cường:Hiện nay, Quảng Ninh có 641 di tích và danh thắng đã được xếp hạng, 362 di sản văn hóa phi vật thể như lễ hội, tập quán, nghệ thuật dân gian cũng như hệ thống lễ hội đặc sắc như Carnaval Hạ Long, lễ hội Hoa anh đào - mai vàng Yên Tử, lễ hội Hoa sở Bình Liêu… Đặc biệt, các không gian di sản lớn như Vịnh Hạ Long, Yên Tử, Bạch Đằng được định hướng phát triển thành những di sản thế giới mang tính liên vùng, có giá trị toàn cầu cả về thiên nhiên, lịch sử và văn hóa.

Tuy vậy, có những giá trị hiện nay mới dừng ở mức bảo tồn, trưng bày hoặc khai thác theo chiều rộng, chứ chưa thực sự trở thành các sản phẩm văn hóa có hàm lượng sáng tạo và giá trị gia tăng cao. Công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo và hệ sinh thái sản phẩm văn hóa bản địa của tỉnh vẫn đang trong quá trình hình thành và cần được đầu tư bài bản hơn nữa.

Một di sản nếu chỉ để “tham quan” thì giá trị sẽ rất khác so với khi nó trở thành một trải nghiệm văn hóa sống động, có công nghệ tương tác, có sản phẩm sáng tạo đi kèm, có khả năng kể câu chuyện riêng và tạo ra cảm xúc cho du khách. Một lễ hội cũng không chỉ là hoạt động tổ chức theo mùa, mà phải trở thành sản phẩm văn hóa - du lịch có thương hiệu quốc tế, có sức lan tỏa và tạo sinh kế cho cộng đồng địa phương.

Vì vậy, thời gian tới, chúng tôi sẽ tập trung mạnh hơn vào việc kết nối di sản với công nghệ, du lịch, sáng tạo và cộng đồng doanh nghiệp để tạo ra các giá trị mới; tăng cường đưa công nghệ số, công nghệ trình diễn, điện ảnh, nghệ thuật đương đại, thiết kế sáng tạo… vào không gian di sản để nâng cao trải nghiệm và kéo dài giá trị kinh tế của văn hóa.

- Dường như ở bất cứ đâu, bản sắc văn hoá đều là “mỏ vàng” để doanh nghiệp phát triển sản phẩm và xây dựng thương hiệu. Vậy Quảng Ninh có chính sách gì để văn hoá, di sản trở thành nguồn lực phát triển thực sự?

Bí thư Quản Minh Cường:Quan điểm của chúng tôi là không “đóng khung” di sản trong bảo tồn tĩnh. Di sản phải được sống trong đời sống hiện đại, phải trở thành nguồn lực phát triển và tạo ra giá trị mới cho cộng đồng.

Để làm được điều đó, Quảng Ninh sẽ tập trung vào ba giải pháp đột phá:

Thứ nhất, hoàn thiện cơ chế khuyến khích, đồng hành cùng các doanh nghiệp trong việc khai thác chất liệu văn hóa bản địa để xây dựng những thương hiệu sản phẩm, dịch vụ có chiều sâu nghệ thuật, mang đậm bản sắc vùng miền.

Thứ hai, đẩy mạnh phương thức hợp tác công - tư (PPP) trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Nhà nước sẽ giữ vai trò kiến tạo, thiết lập hành lang pháp lý và bảo vệ các giá trị cốt lõi; trong khi doanh nghiệp sẽ là động lực mang đến nguồn vốn, công nghệ tiên tiến và tư duy quản trị thị trường sắc bén để tạo ra các sản phẩm văn hóa có sức lan tỏa toàn cầu.

Thứ ba, trong thời đại số hóa, nếu không hiện diện trên không gian số thì rất khó để văn hóa có thể lan tỏa rộng rãi. Việc thúc đẩy số hóa di sản, xây dựng các nền tảng trải nghiệm số, quảng bá văn hóa bằng công nghệ mới là hướng đi quan trọng.

Song, yếu tố quyết định thành bại của những chiến lược này vẫn là con người. Chúng tôi đang quyết liệt cải cách tư duy, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ theo tinh thần “dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới và dám chịu trách nhiệm”.

Nhiều năm qua, Quảng Ninh luôn xác định không phát triển theo lối mòn, không bằng lòng với những gì đang có. Chính tinh thần dám đổi mới, dám đi trước, dám thử nghiệm đã tạo nên động lực cho tỉnh bứt phá. Bối cảnh hiện nay, việc cải cách tư duy và sâu hơn nữa là cải cách đội ngũ cán bộ cần được đẩy mạnh, bởi vì nếu tư duy không thay đổi thì thủ tục dù có sửa cũng dễ quay lại lối cũ; bộ máy dù có tinh gọn cũng chưa chắc vận hành hiệu quả.

Khát vọng địa phương có chỉ số hạnh phúc hàng đầu

- Bộ Chính trị đã đồng ý chủ trương thành lập thành phố trực thuộc Trung ương trên cơ sở địa giới Quảng Ninh. Vậy Quảng Ninh sẽ làm gì để chuyển biến về mô hình phát triển, thưa ông?

Bí thư Quản Minh Cường:Việc Bộ Chính trị đồng ý chủ trương thành lập Thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương là một bước phát triển có ý nghĩa chiến lược, mở ra một giai đoạn phát triển mới với tầm nhìn cao hơn, yêu cầu lớn hơn và trách nhiệm cũng nặng nề hơn đối với tỉnh. Chúng tôi xác định rất rõ rằng, xây dựng Thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương không chỉ là việc nâng cấp đơn vị hành chính, mà cốt lõi là phải tạo ra sự chuyển biến căn bản về mô hình phát triển, không gian phát triển và phương thức quản trị phát triển.

Quảng Ninh sẽ tập trung phát triển theo hướng một đô thị xanh, văn minh, hiện đại nhưng giàu bản sắc riêng. Đây sẽ không phải là một đô thị phát triển theo kiểu dàn trải hay đồng nhất, mà là một không gian phát triển hài hòa giữa đô thị, thiên nhiên, di sản và con người.

Một trong những định hướng rất quan trọng là tái cấu trúc không gian phát triển theo tư duy tích hợp. Quảng Ninh sẽ kết nối đô thị, biển, đảo, biên giới và các vùng di sản thành một hệ sinh thái phát triển hoàn chỉnh, đồng bộ và có tính liên kết cao.

Nếu như trước đây, mô hình phát triển chủ yếu dựa trên tư duy địa giới hành chính và không gian phân tán, thì trong giai đoạn mới, Quảng Ninh sẽ chuyển mạnh sang mô hình hệ sinh thái đa trung tâm, mở và liên kết. Mỗi khu vực sẽ có vai trò, bản sắc và chức năng riêng nhưng cùng kết nối trong một tổng thể phát triển thống nhất và bổ trợ cho nhau.

Song song với đó, Quảng Ninh sẽ mở rộng không gian tăng trưởng và tạo đột phá bằng các động lực mới, trong đó khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ đóng vai trò trung tâm. Đồng thời, phát triển đồng bộ các lĩnh vực kinh tế xanh, kinh tế di sản, kinh tế biển, kinh tế biên giới, kinh tế ban đêm và công nghiệp văn hóa. Đây không chỉ là xu hướng phát triển mới của thế giới, mà còn là những lợi thế rất riêng của Quảng Ninh trong tương lai.

Đặc biệt, tỉnh sẽ tiếp tục đầu tư mạnh cho hạ tầng chiến lược với tư duy đi trước một bước. Không chỉ là hạ tầng đường bộ, mà sẽ tập trung phát triển đồng bộ hệ thống đường sắt tốc độ cao, cảng biển, sân bay, logistics hiện đại và hạ tầng đô thị thông minh, tạo kết nối hiệu quả giữa các trung tâm phát triển lớn trong tỉnh và với khu vực, quốc tế. Cùng với phát triển kinh tế, Quảng Ninh sẽ đặc biệt chú trọng bảo vệ môi trường, gìn giữ di sản thiên nhiên, bảo tồn bản sắc văn hóa và xây dựng con người Quảng Ninh văn minh, hiện đại nhưng vẫn giàu nghĩa tình và bản lĩnh

- Vậy giả định đến một ngày nào đó, tốc độ tăng trưởng không còn là thước đo quan trọng nhất, ông muốn Quảng Ninh được đánh giá bằng điều gì? Mức sống, chất lượng con người, chiều sâu văn hóa hay khả năng tạo cảm hứng cho những địa phương khác?

Bí thư Quản Minh Cường:Nói một cách ngắn gọn nhất, mục tiêu lớn nhất của chúng tôi là kiến tạo Quảng Ninh trở thành một trong những địa phương có chỉ số hạnh phúc cao nhất cả nước.

Theo tôi, hạnh phúc đang dần trở thành chuẩn mực phát triển mới của một xã hội văn minh. Đây không còn là một khái niệm mang tính cảm xúc hay lý tưởng xa vời, mà đã trở thành xu hướng quản trị hiện đại của nhiều quốc gia trên thế giới.

Từ nhiều thập kỷ trước, thế giới đã chứng kiến những mô hình quản trị tiên tiến như Bhutan với chỉ số Tổng Hạnh phúc Quốc gia (GNH), hay các Báo cáo Hạnh phúc Thế giới của Liên Hợp Quốc. Họ không chỉ đo lường sự giàu có về vật chất mà cân đo cả độ trong lành của môi trường, chiều sâu đời sống tinh thần và tính liêm chính, minh bạch của bộ máy công quyền.

Điều đó cho thấy thế giới đang chuyển dần từ tư duy “phát triển chỉ để tăng trưởng” sang tư duy “phát triển vì con người”. Tôi cho rằng đây cũng là hướng đi mà Quảng Ninh cần theo đuổi trong giai đoạn phát triển mới.

Tôi nghĩ rằng, giá trị lớn nhất của một địa phương không nằm ở những công trình cao bao nhiêu tầng, mà ở việc người dân có muốn gắn bó lâu dài với nơi đó hay không? Người trẻ có nhìn thấy tương lai ở đó hay không? Người già có cảm thấy bình yên hay không? Mỗi người khi nhắc đến quê hương mình có cảm giác tự hào hay không?

Trân trọng cảm ơn ông!

Trí Lâm thực hiện