Bệnh Chikungunya bùng phát toàn cầu, Bộ Y tế cảnh báo nguy cơ lây lan tại Việt Nam

Nguy cơ cao bệnh Chikungunya xâm nhập Việt Nam

Theo ông Võ Hải Sơn, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), thời điểm hiện tại đang là mùa mưa ở nhiều nước Bắc bán cầu, tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi Aedes phát triển, dẫn đến gia tăng mật độ muỗi và làm lây lan virus Chikungunya nhanh chóng. Sự gia tăng đi lại giữa các quốc gia vào mùa hè cũng là điều kiện thuận lợi để dịch bệnh lây lan sang các khu vực và quốc gia khác.

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã ban hành cảnh báo về sự lây lan nhanh chóng của Chikungunya, với các đợt bùng phát lớn được báo cáo tại các đảo Ấn Độ Dương và đã lan sang một số khu vực của Châu Phi, Nam Á, Châu Âu. Đặc biệt, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc, đã ghi nhận hơn 4.800 ca mắc trong nửa đầu năm 2025, đánh dấu đợt bùng phát dịch lớn nhất từ trước đến nay tại khu vực này. Singapore cũng báo cáo 17 ca mắc từ đầu năm đến ngày 2/8/2025.

Mặc dù hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm của Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc Chikungunya nào từ các địa phương, nhưng Ths.BS Võ Hải Sơn nhấn mạnh: "Muỗi Aedes truyền bệnh đã lưu hành tại nhiều địa phương ở nước ta". Với tình hình dịch bệnh gia tăng tại các quốc gia lân cận và lượng du khách đi lại đông đúc, "nguy cơ dịch bệnh xâm nhập vào Việt Nam thông qua người nhập cảnh mang mầm bệnh và lây lan ra cộng đồng là rất cao".

Triệu chứng và cách phân biệt bệnh Chikungunya

Chikungunya là bệnh truyền nhiễm do virus Chikungunya (CHIKV) gây ra. Bệnh không lây trực tiếp từ người sang người mà lây truyền qua trung gian là muỗi Aedes (cùng loại muỗi vằn truyền bệnh sốt xuất huyết). Loại muỗi này chủ yếu đốt vào ban ngày, với đỉnh điểm hoạt động vào sáng sớm và chiều muộn.

Các triệu chứng thường xuất hiện từ 4 đến 8 ngày (dao động 2 – 12 ngày) sau khi bị muỗi nhiễm bệnh đốt. Bệnh đặc trưng bởi sốt cao khởi phát đột ngột, thường kèm theo đau khớp dữ dội. Các dấu hiệu phổ biến khác bao gồm cứng khớp, viêm khớp, đau đầu, mệt mỏi và phát ban.

Việc phân biệt với sốt xuất huyết Dengue rất quan trọng: Các triệu chứng của Chikungunya tương tự sốt xuất huyết Dengue, nhưng Chikungunya thường gây đau và sưng khớp rõ hơn, trong khi sốt xuất huyết Dengue thường kèm xuất huyết nhiều hơn.

Bộ Y tế đã và đang hành động ứng phó khẩn cấp

Để chủ động ngăn chặn và phòng chống dịch bệnh Chikungunya bùng phát tại Việt Nam, Bộ Y tế đã và đang triển khai nhiều biện pháp đồng bộ. 

Phối hợp chặt chẽ với WHO để cập nhật các biện pháp giám sát, điều trị hiệu quả bệnh Chikungunya, kịp thời triển khai các giải pháp phòng, chống phù hợp. Tăng cường giám sát dịch ngay tại cửa khẩu, các cơ sở y tế và cộng đồng nhằm phát hiện sớm ca bệnh nghi ngờ, đặc biệt tại những khu vực có người trở về từ vùng có dịch.

Tổ chức điều tra, xử lý triệt để các ổ dịch, không để lây lan, đồng thời giám sát muỗi và véc tơ truyền bệnh tại các khu vực cửa khẩu và tại cộng đồng.Sẵn sàng thu dung, điều trị bệnh nhân, khai thác tiền sử bệnh, khám và điều trị kịp thời, có kế hoạch phân cấp chuyên môn để tránh tình trạng quá tải bệnh viện.

Triển khai công tác phòng chống dịch bệnh Chikungunya kết hợp với phòng chống sốt xuất huyết thông qua chiến dịch diệt loăng quăng/bọ gậy. Đẩy mạnh công tác truyền thông, giáo dục sức khỏe trên các phương tiện thông tin đại chúng. Rà soát, chuẩn bị đầy đủ nguồn lực phòng chống dịch bệnh, đảm bảo khả năng ứng phó kịp thời khi dịch xảy ra.

Bộ Y tế khuyến cáo mạnh mẽ các biện pháp phòng bệnh

Bộ Y tế khuyến cáo mạnh mẽ người dân thực hiện các biện pháp phòng bệnh sau đây:

1. Đối với người về từ các quốc gia, khu vực đang có sự gia tăng dịch bệnh Chikungunya:

Cần chủ động theo dõi sức khỏe trong vòng 12 ngày. Nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường về sức khỏe (như sốt, đau khớp, nổi ban…) cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được khám, tư vấn và điều trị kịp thời.

2. Đối với người dân tại các hộ gia đình, khu dân cư:

Đậy kín tất cả các dụng cụ chứa nước để muỗi không vào đẻ trứng. Hằng tuần thực hiện các biện pháp diệt loăng quăng/bọ gậy: thả cá vào dụng cụ chứa nước lớn; thau rửa dụng cụ chứa nước vừa và nhỏ, lật úp các dụng cụ không chứa nước; thay nước bình hoa; bỏ muối hoặc dầu hoặc hóa chất diệt ấu trùng vào bát nước kê chân chạn.

Hằng tuần loại bỏ các vật liệu phế thải, các hốc nước tự nhiên không cho muỗi đẻ trứng như chai, lọ, mảnh chai, vỏ dừa, mảnh lu vỡ, lốp, vỏ xe cũ, hốc tre, bẹ lá....Ngủ màn, mặc quần áo dài phòng muỗi đốt ngay cả ban ngày. Tích cực phối hợp với ngành y tế trong các đợt phun hóa chất phòng, chống dịch. Khi bị sốt, đến ngay cơ sở y tế để được khám và tư vấn điều trị. Không tự ý điều trị tại nhà.

3. Đối với người dân khi đi du lịch, công tác tại các vùng bệnh Chikungunya đang tăng cao:

Cần chủ động phòng ngừa tránh muỗi đốt. Chủ động theo dõi sức khỏe và thông báo cho cơ quan y tế khi có triệu chứng giống Chikungunya.

Các chuyên gia khuyến cáo, người dân không nên tự ý chẩn đoán hoặc điều trị tại nhà. Khi có dấu hiệu nghi ngờ, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được tư vấn, khám và điều trị kịp thời.

Minh Phương