Bất chấp lạm phát, xuất khẩu thuỷ sản vẫn vượt khó ấn tượng

Trong năm 2022 diễn ra nhiều biến cố từ việc ứng phó hậu dịch bệnh COVID-19, biến động giá cước vận chuyển, giá nhiên liệu, đặc biệt là lạm phát gia tăng ở một số thị trường lớn trên thế giới đã đè nặng lên nhu cầu của người tiêu dùng. Trong khi đó, con tôm được coi là một trong những mặt hàng thực phẩm xa xỉ mà người tiêu dùng cần gia giảm trong tình thế khó khăn. Điều này đã tác động trực tiếp đến các doanh nghiệp ngành chế biến và xuất khẩu tôm Việt Nam.

Tuy nhiên, theo thống kê của Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam, kim ngạch xuất khẩu tôm năm 2022 ước đạt 4,3 tỷ USD, tăng 10% so với năm 2021.

Theo lý giải của một số chuyên gia, sở dĩ con tôm Việt có thể thắng lợi với kim ngạch ấn tượng trong năm nay là vì cộng đồng doanh nghiệp đã có sự bền bỉ trong việc giữ thị trường, chủ động ứng phó với những khó khăn, dự đoán được khó khăn và đồng lòng thực hiện chiến lược phù hợp trong bán hàng.

Nhận định về kết quả trên, ông Trương Đình Hòe, Tổng Thư ký Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam cho biết, để có được thành tích này, thời gian qua ngành thủy sản nói chung, ngành chế biến, xuất khẩu tôm nói riêng đã tập trung vào một số yếu tố. Đó là, nhu cầu từ thị trường tăng lên, trọng điểm là thị trường Mỹ và Trung Quốc. Tiếp đó, giá xuất khẩu tăng lên từ 10-15%, do giá cước tàu vận chuyển tăng.

Các lợi thế về thuế quan sau khi ký các Hiệp định thương mại tự do CPTPP, EVFTA đã được doanh nghiệp tận dụng hiệu quả, nhất là ở các thị trường Canada, Mexico, Australia tăng rất mạnh hơn 30%, đạt trên 200 triệu USD/thị trường. Bên cạnh đó, các chương trình xúc tiến thương mại, kết nối thị trường đã được tổ chức lại rầm rộ sau dịch COVID-19, góp phần phục hồi và tăng trưởng mạnh từ tháng 3 đến tháng 8. Cuối cùng là doanh nghiệp có nguồn nguyên liệu dự trữ từ cuối năm 2021 chuyển sang nên có sản lượng dồi dào đáp ứng nhu cầu các đơn hàng.

Cũng theo ông Hòe, phía các doanh nghiệp đã có sự chủ động trong vấn đề nguyên liệu và sản xuất. Khi thế giới bắt đầu vào giai đoạn cao trào của dịch COVID-19 thì các doanh nghiệp Việt Nam vẫn kiến nghị với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Chính phủ tiếp tục nuôi trồng thủy sản, sản xuất tôm chất lượng cao bình thường và thực tế điều đó đã giúp cho việc phục hồi sau đại dịch rất nhanh.

"Cùng với đó là tính linh hoạt, kiên trì với thị trường, kiên trì với xu hướng tiêu dùng. Khi đại dịch xảy ra, người tiêu dùng không ra đường được nên phải ăn thủy sản tại nhà, các doanh nghiệp đã chuyển dịch kịp thời, đáp ứng ngay nhu cầu thị trường. Đó cũng là bài học về sự kiên trì, chủ động mà các doanh nghiệp đã đúc rút được sau dịch COVID-19. Vì vậy, ngành tôm không cần quá nhiều thời gian để phục hồi như một số ngành khác. Cuối cùng các doanh nghiệp đã theo đuổi mục tiêu hiện đại hóa trong nhiều năm," ông Trương Đình Hòe nêu rõ.

Trước đó, tại Hội nghị tổng kết năm 2022 và triển khai kế hoạch năm 2023 do Tổng cục Thủy sản (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn - NN&PTNT) tổ chức, Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Phùng Đức Tiến đánh giá, điểm nổi bật của ngành thủy sản trong năm 2022 là giá trị xuất khẩu thủy sản đạt gần 11 tỷ USD, đây là mức kỷ lục trong lịch sử; đặc biệt trong bối cảnh kinh tế thế giới khó khăn.

Ông Phùng Đức Tiến nêu rõ, do lạm phát, chi phí đẩy và khủng hoảng năng lượng tại nhiều quốc gia, thủy sản Việt Nam đã tranh thủ đẩy mạnh xuất khẩu ngay từ đầu năm 2022. Nhờ vậy, dù số lượng đơn hàng trong giai đoạn nửa cuối năm trồi sụt, ngành thủy sản vẫn đạt mức tăng trưởng ấn tượng.

Theo Bộ NN&PTNT, để giữ đà tăng trưởng, chiến lược ngành thủy sản năm 2023 sẽ chuyển dần từ khai thác, đánh bắt sang nuôi trồng, chế biến sâu để duy trì đà tăng trưởng bền vững; góp phần nâng cao đời sống nông, ngư dân, cũng như góp phần thực hiện thành công chiến lược phát triển thủy sản đến năm 2030 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Trên cơ sở Quyết định 339/QĐ-TTg năm 2021 về phát triển thủy sản bền vững, Thứ trưởng Bộ NN&PTNT kêu gọi toàn ngành thủy sản giữ vững 3 trụ cột là: nuôi trồng, khai thác, bảo tồn. "Phát triển thủy sản bền vững là căn cốt nhất, đồng thời làm tốt bảo tồn, chế biến theo công nghệ cao, thêm giá trị gia tăng gắn với xúc tiến thị trường, đi theo chuỗi khép kín, thì chúng ta sẽ có sự phát triển bền vững, khẳng định đạt được mục tiêu chiến lược đề ra" - ông Phùng Đức Tiến nhấn mạnh.

Ngoài ra, trong năm 2023 ngành thủy sản sẽ tập trung tháo gỡ thẻ vàng IUU. "Ngành thủy sản cần tiếp tục tăng cường công tác thông tin, truyền thông đến với cộng đồng ngư dân, doanh nghiệp và các thành phần liên quan để cập nhật đầy đủ, chính xác, kịp thời về tình hình. Bên cạnh đó, ngành cần coi thẻ vàng IUU là một cơ hội để thay đổi tư duy, và phát triển bền vững hơn" - ông Tiến nói.

Bộ NN&PTNT cũng khuyến cáo các doanh nghiệp, trước những biến động thị trường, doanh nghiệp cần có giải pháp cho giai đoạn; thường xuyên nắm bắt thông tin, cập nhật chi tiết tình hình thị trường để có thể đón bắt kịp thời các cơ hội.

Thanh Mai