Báo chí góp phần thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp văn hóa

Ngày 31/5, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Đài Truyền hình Việt Nam và UBND TP Hải Phòng tổ chức Diễn đàn "Vai trò của báo chí trong việc thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp văn hóa."

Báo chí đưa văn hóa Việt Nam hội nhập

Theo ông Lê Quốc Minh - Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, để phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, cần sự chung tay, đồng thuận và thúc đẩy của toàn xã hội, trong đó báo chí giữ vai trò đặc biệt quan trọng.

Báo chí không chỉ là cầu nối truyền cảm hứng, quảng bá giá trị văn hóa mà còn là lực lượng tiên phong trong lan tỏa sáng kiến, phản biện chính sách, góp phần xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh.

Thực tiễn thời gian qua, nhiều chương trình nghệ thuật, mùa du lịch, lễ hội được xây dựng thương hiệu qua lăng kính truyền thông, báo chí, trở thành sự kiện văn hóa - du lịch lớn, thu hút đông đảo công chúng trong nước và quốc tế.

Các loại hình nghệ thuật truyền thống như tuồng, chèo, cải lương, ca trù, quan họ…hay các nghệ sĩ trẻ tài năng vươn tầm quốc tế chính là nhờ sự lan tỏa, quảng bá của truyền thông, báo chí.

Những sản phẩm điện ảnh, nhạc trẻ, thời trang do truyền thông, báo chí giới thiệu đã trở thành xu hướng, giúp mở rộng thị trường tiêu thụ, phát triển sáng tạo, đưa văn hóa Việt Nam hội nhập sâu rộng với thế giới...

Thứ trưởng Thường trực Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lê Hải Bình khẳng định, báo chí có vai trò rất quan trọng thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp văn hóa kể cả từ góc độ tự thân của báo chí và từ góc độ cầu nối, chất xúc tác của báo chí với các ngành công nghiệp văn hóa.

Không chỉ là cầu nối sáng tạo giữa truyền thống và hiện đại, giữa giá trị văn hóa Việt Nam và thế giới, báo chí còn là diễn đàn phản biện xã hội, nơi tiếp nhận và chuyển tải những ý kiến đóng góp của nhân dân, chuyên gia, nghệ sĩ, doanh nghiệp tới các cơ quan quản lý nhà nước, góp phần hoàn thiện chính sách, pháp luật về công nghiệp văn hóa.

PGS.TS Đặng Thị Thu Hương - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội), nhấn mạnh, truyền thông đại chúng không chỉ là kênh phân phối mà còn trực tiếp tham gia vào quá trình sáng tạo văn hóa.

Từ thế kỷ XX, sự phát triển của báo chí, điện ảnh, truyền hình và Internet đã thay đổi căn bản cách sản xuất, tiêu thụ văn hóa, hình thành ngành công nghiệp văn hóa - nơi giá trị kinh tế và văn hóa cùng tồn tại.

Kinh nghiệm từ Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc cho thấy công nghiệp văn hóa có thể trở thành ngành kinh tế mũi nhọn nếu được đầu tư chiến lược và phối hợp đồng bộ với truyền thông. Làn sóng Hallyu của Hàn Quốc là minh chứng điển hình cho sự kết hợp hiệu quả giữa chính sách, công nghệ và truyền thông.

Ở Việt Nam, cần nâng cao nhận thức về công nghiệp văn hóa như một ngành kinh tế sáng tạo, tăng cường đầu tư cho báo chí và truyền thông số, đồng thời phát huy vai trò của truyền thông trong bảo tồn bản sắc và lan tỏa văn hóa Việt ra thế giới.

Báo chí là một phần công nghiệp văn hóa

Bà Trần Thị Hoàng Mai - Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng, cho biết thành phố đang sôi động trong chuỗi sự kiện kỷ niệm 70 năm Ngày Giải phóng và Lễ hội Hoa Phượng Đỏ 2025, đồng thời tích cực chuẩn bị cho các hoạt động hướng tới 100 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam. Đồng thời, bà Mai nhấn mạnh vai trò quan trọng của báo chí trong việc đồng hành, thúc đẩy và định hướng phát triển ngành công nghiệp văn hóa của TP Hải Phòng.

Hải Phòng sở hữu tiềm năng lớn về di sản văn hóa, danh lam thắng cảnh và lễ hội đặc sắc. Thành phố đã tập trung xây dựng các dự án công nghiệp văn hóa, tạo ra sản phẩm văn hóa mũi nhọn, đồng thời quảng bá rộng rãi hình ảnh đặc trưng của địa phương. Với hơn 700 nhà báo, phóng viên thuộc nhiều cơ quan báo chí, truyền thông tại Hải Phòng không chỉ là kênh truyền tải chính sách của Đảng và Nhà nước, mà còn góp phần định hình thị hiếu công chúng và lan tỏa giá trị văn hóa đặc trưng.

Chiến dịch truyền thông về Kỷ niệm 70 năm Ngày Giải phóng và Lễ hội Hoa Phượng Đỏ với hơn 5.000 tin bài, hình ảnh đa dạng đã tạo sức lan tỏa mạnh mẽ, xây dựng thương hiệu “Lễ hội của nhân dân” và hình ảnh “Thành phố thân thiện, âm nhạc, du lịch, quốc tế”.

Trong bối cảnh mở rộng địa giới hành chính với việc sáp nhập Hải Dương, công nghiệp văn hóa được xác định sẽ trở thành trụ cột phát triển bền vững song hành cùng các ngành công nghiệp cảng biển, logistics và đô thị thông minh của Hải Phòng.

Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng bày tỏ mong muốn tiếp tục nhận được sự phối hợp chặt chẽ từ các cơ quan báo chí để phát huy hiệu quả truyền thông, quảng bá và phát triển ngành công nghiệp văn hóa trong giai đoạn mới.

Ở một góc nhìn cụ thể, TS Chu Tiến Đạt - Chủ tịch Hội đồng Thành viên Tổng Công ty VTC cho rằng, báo chí và truyền thông đóng vai trò cầu nối then chốt, thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp game Việt Nam vươn tầm thế giới - một lĩnh vực được ví như môn nghệ thuật thứ 8, được quy định rõ trong Nghị quyết 162/2024/QH15 của Quốc hội về phát triển công nghiệp văn hóa...

Ông Phạm Cao Thái - Vụ trưởng Vụ pháp chế, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch cho biết, một sản phẩm văn hóa thành công không chỉ dựa trên chất lượng nội dung hay hình thức, mà còn cần được xã hội đón nhận, tin tưởng về giá trị, ý nghĩa, sự đóng góp vào cộng đồng. 

Báo chí giúp củng cố niềm tin ấy thông qua các bài viết khách quan, phân tích sâu sắc, qua đó tạo dựng uy tín, nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm văn hóa trên thị trường trong nước và quốc tế. Đặc biệt, trong bối cảnh toàn cầu hóa, báo chí góp phần giúp sản phẩm mang bản sắc Việt Nam khẳng định vị thế trên bản đồ công nghiệp văn hóa toàn cầu.

Ngọc Phương