Bản Tuyên ngôn độc lập và khát vọng tự do, bình đẳng

Trải qua 75 năm, những quan điểm, tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh thể hiện trong bản Tuyên ngôn Độc lập về quyền con người, quyền dân tộc và sự thống nhất biện chứng giữa quyền con người và quyền dân tộc vẫn còn nguyên ý nghĩa. Đặc biệt khát vọng tự do và tinh thần đấu tranh kiên cường để giữ vững nền độc lập, tự do vẫn còn vẹn nguyên tính thời sự.

Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng bản Tuyên ngôn Độc lập là một tác phẩm đỉnh cao, tiêu biểu, phản ánh đầy đủ nhất, sâu sắc nhất quan điểm triết học, quan điểm chính trị và cả quan điểm nhân sinh của lãnh tụ Hồ Chí Minh, trong đó chứa đựng cả những giá trị của văn minh nhân loại, những “lẽ phải không ai chối cãi được” về quyền con người, quyền dân tộc.

Mở đầu bản Tuyên ngôn Độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh trích dẫn những lời bất hủ trong bản Tuyên ngôn Độc lập năm 1776 của nước Mỹ và Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của cách mạng Pháp năm 1791. Từ việc đề cập đến quyền của con người như một sự tất yếu của tạo hóa, không ai có thể xâm phạm được, là quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khéo léo phát triển sáng tạo, đưa ra một luận đề không thể bác bỏ về quyền của các dân tộc.

Lãnh tụ của chúng ta đã đi từ khái niệm con người sang khái niệm dân tộc một cách tổng quát và đầy thuyết phục, khẳng định quyền dân tộc và quyền con người có mối quan hệ biện chứng, tác động qua lại lẫn nhau. Dân tộc độc lập là điều kiện tiên quyết để bảo đảm thực hiện quyền con người và ngược lại thực hiện tốt quyền con người chính là phát huy những giá trị cao cả và ý nghĩa thật sự của độc lập dân tộc.

Có lẽ vì điều này mà nhiều ý kiến thống nhất rằng, Tuyên ngôn Độc lập năm 1945 không chỉ là tuyên ngôn độc lập của dân tộc Việt Nam mà còn là tuyên ngôn về quyền con người, quyền của các dân tộc thuộc địa trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân, chủ nghĩa đế quốc.

75 năm, trải qua chặng đường kiên trì, bền bỉ phấn đấu hy sinh vượt qua nhiều gian nan, thử thách, toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta đã hoàn thành thắng lợi sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất nước nhà, đưa cả nước bước vào thời kỳ mới, thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội. 

Hơn hơn 30 năm đổi mới, từ một nước nghèo nàn, lạc hậu, chúng ta đã đạt được những thành tựu quan trọng trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, ngày càng có vai trò, vị trí quan trọng trong khu vực và quốc tế.

Có được những thành quả ấy là do chúng ta kiên trì thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa dạng hóa, đa phương hóa; chủ động và tích cực hội nhập quốc tế; là bạn, là đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế; không ngừng cố gắng để nâng tầm vóc và vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế …

Trong hành trình gìn giữ và xây dựng đất nước, thế hệ con cháu của Bác vẫn thấm nhuần tư tưởng của Người, vẫn ghi nhớ lời dạy của Người rằng “tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng”. Từ đó coi trọng “bảo đảm lợi ích tối cao của quốc gia - dân tộc”, luôn coi lợi ích quốc gia, dân tộc là tối thượng, là mục tiêu cao nhất, quan trọng nhất, có nghĩa định hướng hoạt động đối ngoại trên tất cả các lĩnh vực. Chúng ta đã luôn kiên định và sẵn sàng hợp tác với tất cả các nước, kể cả các nước có quá khứ là thù địch nhưng công nhận nền độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam. Đó chính là truyền thống bao dung, nhân ái Việt Nam, là xóa bỏ hận thù và gác lại quá khứ để cùng nhau hướng đến tương lai. Đó cũng là khát vọng tự do, hòa bình mà Bác đã “thắp sáng” trong tư tưởng, ý chí của con dân Việt Nam từ bản Tuyên ngôn Độc Lập và được bao thế hệ nối tiếp nhau gìn giữ, nuôi dưỡng.

Anh Tú - Mạnh Nghiệp