Bắc Ninh cam kết bảo vệ di sản, hỗ trợ nghệ nhân

Tối 27/3, Tỉnh ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ tỉnh Bắc Ninh phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức lễ đón nhận Bằng của UNESCO ghi danh di sản Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp; công bố Quần thể Di tích và Danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc là Di sản văn hóa thế giới và khai mạc Festival “Về miền di sản Bắc Ninh 2026”.

Phát biểu tại buổi lễ, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Phạm Hoàng Sơn nhấn mạnh, Bắc Ninh – Kinh Bắc là vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hiến, nơi hội tụ nhiều giá trị văn hóa đặc sắc của dân tộc.

Trải qua hàng nghìn năm, vùng đất này đã bồi đắp nên kho tàng di sản phong phú, góp phần quan trọng làm nên bản sắc văn hóa Việt Nam. Nếu Dân ca Quan họ là biểu tượng cho tâm hồn, cốt cách người Kinh Bắc, thì tranh dân gian Đông Hồ là di sản độc đáo, kết tinh trí tuệ và tư duy thẩm mỹ thuần Việt.

Theo ông Sơn, từ những tờ giấy dó phủ điệp óng ánh, những gam màu được tạo nên từ cây cỏ, hoa lá, sỏi son…, mỗi bức tranh Đông Hồ không chỉ là sản phẩm thủ công, mà còn là kết tinh của tri thức dân gian, phản ánh lối sống hài hòa với tự nhiên và khát vọng về một cuộc sống tốt đẹp.

Theo đó, việc UNESCO ghi danh Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp không chỉ khẳng định giá trị lịch sử, văn hóa và thẩm mỹ độc đáo của di sản, mà còn ghi nhận những nỗ lực bền bỉ của các thế hệ nghệ nhân và cộng đồng làng nghề trong việc gìn giữ, trao truyền giá trị truyền thống. Đây đồng thời là lời nhắc nhở về trách nhiệm chung trong việc bảo vệ, phục hồi và phát huy giá trị di sản trước những thách thức của thời đại.

Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh cũng cho biết, cùng với niềm vui đó, Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc đã chính thức được công nhận là Di sản văn hóa thế giới. Trong quần thể di sản này, Bắc Ninh vinh dự có hai điểm di tích tiêu biểu là chùa Vĩnh Nghiêm và chùa Bổ Đà.

Đây là những trung tâm tôn giáo, văn hóa gắn liền với sự hình thành và phát triển của Thiền phái Trúc Lâm thời Trần – dòng thiền thuần Việt, mang đậm bản sắc dân tộc và tinh thần hòa hợp, nhập thế. Việc được vinh danh mở ra cơ hội quan trọng để tiếp tục bảo tồn, phát huy giá trị di sản, đồng thời quảng bá hình ảnh đất nước và con người Bắc Ninh – Kinh Bắc tới bạn bè trong nước và quốc tế theo hướng bền vững.

Để thực hiện hiệu quả chương trình hành động bảo vệ di sản, tỉnh Bắc Ninh xác định, tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ cộng đồng thực hành nghề và nghệ nhân. Tỉnh đẩy mạnh đào tạo, trao truyền nghề; đưa giáo dục di sản vào trường học một cách bài bản; thực hiện kiểm kê, số hóa và nghiên cứu di sản một cách hệ thống, khoa học. Cùng với đó, tỉnh tăng cường quảng bá, nâng cao nhận thức xã hội về giá trị di sản; đa dạng hóa sản phẩm gắn với mở rộng thị trường, phấn đấu đưa di sản vào Danh sách đại diện của nhân loại.

Tại buổi lễ, bà Pauline Tamesis, Điều phối viên thường trú Liên hợp quốc tại Việt Nam cho biết, vùng đất Kinh Bắc từ lâu đã được biết đến là cái nôi văn hóa của Việt Nam, nơi hội tụ nhiều giá trị di sản đặc sắc được gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ.

Việc Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp và chùa Vĩnh Nghiêm, Bổ Đà trong Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn - Kiếp Bạc được công nhận là Di sản văn hóa thế giới, thể hiện sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với giá trị văn hóa độc đáo, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo vệ, phục hồi và phát huy di sản trong đời sống đương đại.

Bà Pauline Tamesis khẳng định, Liên hợp quốc và UNESCO sẽ tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam trong nỗ lực bảo tồn di sản, thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng, qua đó góp phần gìn giữ đa dạng văn hóa và hướng tới phát triển bền vững.

Trong khuôn khổ chương trình, tỉnh Bắc Ninh tổ chức khai mạc Festival “Về miền di sản Bắc Ninh 2026” với một chuỗi hoạt động văn hóa, thể thao, du lịch đặc sắc nhằm đánh thức, lan tỏa và đưa di sản trở thành nguồn lực cho phát triển.

Chương trình gồm 3 chương: “Tinh hoa di sản” tái hiện không gian tâm linh, mạch nguồn văn hóa Thiền phái Trúc Lâm và truyền thống văn hiến Kinh Bắc; “Sắc màu Kinh Bắc” khắc họa sinh động đời sống văn hóa với quan họ, làng nghề và tranh dân gian Đông Hồ; “Ngàn năm tỏa rạng” thể hiện hình ảnh Bắc Ninh giàu bản sắc, năng động, hiện đại, phát huy giá trị di sản làm nền tảng cho hội nhập và phát triển bền vững.

Hoài Phong