Bắc Kạn: Hướng đi nào cho sản phẩm miến dong Côn Minh?

Hiện nay, bình quân mỗi năm diện tích trồng dong riềng tại xã Côn Minh là trên 100ha, có 10 cơ sở sản xuất miến dong sử dụng nhãn hiệu Tập thể miến dong Côn Minh như Chính Tuyển, Huấn Liên, Bồng Chiên, Vân Khánh, Tài Hoan… Việc này cho thấy các cơ sở sản xuất miến dong không chỉ chú trọng đến chất lượng sản phẩm mà còn tập trung xây dựng thương hiệu, quyết tâm đưa sản phẩm ra thị trường lớn.

Chỉ tính riêng việc trồng cây dong riềng, nếu tính bình quân sản lượng đạt khoảng 700 tạ/ha, với mức giá từ 2.000 - 2.500 đồng/kg như hiện nay, người nông dân đã thu về 200 triệu đồng/ha. Từ nguồn nguyên liệu sẵn có, nghề miến dong truyền thống đã tạo công ăn việc làm cho hàng trăm lao động, có thu nhập từ 3-5 triệu đồng/tháng. Có những cơ sở sản xuất từ 30-40 tấn miến/năm, trừ chi phí cũng thu lãi hàng trăm triệu đồng.

Tuy nhiên, theo bà Trần Thị Quy, Giám đốc HTX miến dong Côn Minh, sản xuất mới dừng lại ở cơ sở chế biến nhỏ lẻ, chưa tập hợp lại thành quy mô sản xuất lớn. Đó chính là hạn chế lớn nhất đối với sản phẩm miến dong Côn Minh nói riêng, Na Rì nói chung. Cho dù với trên 300ha dong riềng và sản lượng trên 30.000 tấn nhưng có một nghịch lý là vào chính vụ sản xuất miến dong lại xuất hiện tình trạng thiếu nguyên liệu sản xuất.

Nguyên nhân của việc thiếu hụt này là do các cơ sở sản xuất chủ yếu tập trung theo mùa vụ và gần như chỉ vào dịp cuối năm phục vụ thị trường Tết âm lịch. Lúc này lượng bột dong không đủ để cung cấp cho các cơ sở sản xuất, một phần do thiếu vốn và không có kế hoạch dự trữ tinh bột dong trước đó. Bởi điều này tuỳ thuộc vào nhu cầu thị trường từng năm nên không có kế hoạch sản xuất, dẫn đến tình trạng tinh bột dong sản xuất ra đã phải "bán non" sang các tỉnh và thành phố như Bắc Giang, Bắc Ninh, Hà Nội…

Một hạn chế nữa đó là việc đăng ký nhãn hiệu bảo hộ chất lượng, chứng nhận sản phẩm đạt An toàn vệ sinh thực phẩm (ATVSTP). Mặc dù từ tháng 12/2012, sản phẩm miến dong Na Rì đã được Cục Sở hữu trí tuệ - Bộ KH&CN cấp chứng nhận chỉ dẫn địa lý bảo hộ khẳng định danh tiếng, giá trị đặc thù của sản phẩm tại Bắc Kạn. Tuy nhiên, chừng đó là chưa đủ để miến dong Côn Minh, Na Rì có thể đủ điều kiện để ra nhập thị trường lớn, nhất là những thị trường khó tính như các hệ thống siêu thị, phân phối sản phẩm hay các thành phố lớn như Hà Nội, Hải Phòng, TP.Hồ Chí Minh…

Anh Nguyễn Xuân Bồng, chủ cơ sở sản xuất miến dong Bồng Chuyên tại xã Côn Minh chia sẻ: Để làm được các thủ tục đó, chúng tôi phải được các cơ quan chức năng của tỉnh, huyện hướng dẫn hỗ trợ, chứ người dân phải đi mò mẫm làm thủ tục để được cấp phép là điều rất khó. 

Một thực tế đã từng xảy ra tại Côn Minh khi lượng sản xuất ra vượt ngưỡng tiêu thụ nhưng sản phẩm vẫn được các cơ sở sản xuất khác ở Hà Nội, Thái Nguyên, Bắc Giang thu mua với giá thành không cao. Sau đó, sản phẩm miến dong của Na Rì được đóng gói bằng bao bì và thương hiệu của địa phương khác.

Hộ chị Nông Thị Vinh, một gia đình có truyền thống làm nghề miến dong cho biết: Làm ra sản phẩm không có thị trường, chúng tôi bắt buộc phải bán thô cho các thương lái. Dù rất buồn khi biết sản phẩm của mình làm ra lại mang thương hiệu khác nhưng chúng tôi cũng không biết phải làm thế nào?!.

Hiện nay, hàng chục hộ chuyên sản xuất miến dong ở Côn Minh, Na Rì đã tập hợp nhau lại để thành lập HTX miến dong Côn Minh, tuy mới đang định hình nhưng hứa hẹn đây sẽ là hướng đi lâu dài, bền vững cho sản phẩm quê hương. Bởi lẽ không chỉ có tư cách pháp nhân mà việc truy xuất nguồn gốc cũng dễ dàng hơn. Cùng với việc được cấp các giấy tờ ATVSTP, nhãn hiệu bảo hộ sản phẩm… đạt chuẩn đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường hiện nay.

Ông Lộc Văn Thắng, Chủ tịch UBND xã Côn Minh cho biết: Nghị quyết Đảng bộ xã giai đoạn 2015-2020 tiếp tục xác định cây dong riềng là một trong những cây trồng chủ lực của địa phương, miến dong là sản phẩm truyền thống đem lại hiệu quả kinh tế cao. Các cơ quan chức năng tỉnh, huyện cần giúp đỡ, hỗ trợ địa phương trong công tác xúc tiến và quảng bá thương hiệu để miến dong Côn Minh thực sự trở thành sản phẩm đặc trưng, truyền thống, mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Hoàng Nam