Ẩm thực - Từ lợi thế sẵn có đến động lực mới của du lịch Việt Nam

Phát biểu tại hội thảo, TS. Hoàng Thị Bình, Phó Viện trưởng Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam, nhấn mạnh trong xu thế du lịch ngày càng thiên về trải nghiệm văn hóa và lối sống bản địa, ẩm thực đang khẳng định vị thế là yếu tố tạo bản sắc, sức hấp dẫn và năng lực cạnh tranh cho điểm đến.

Bà Bình cho rằng với kho tàng món ăn phong phú của 54 dân tộc, từ ẩm thực cung đình, ẩm thực đường phố đến sản vật các làng nghề, Việt Nam sở hữu một hệ sinh thái ẩm thực giàu bản sắc. Thời gian qua, nhiều nhà hàng Việt đã được Michelin Guide vinh danh, nhiều địa phương hình thành các tour và lễ hội ẩm thực – minh chứng cho việc ẩm thực đang dần trở thành lợi thế cạnh tranh thực sự của ngành du lịch.

Từ góc độ dữ liệu quốc tế, bà Nguyễn Thị Hoa Mai, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, dẫn nghiên cứu của Hiệp hội Du lịch Quốc tế cho thấy hơn 50% du khách lựa chọn điểm đến dựa trên trải nghiệm ẩm thực, trong khi 81% du khách quốc tế mong muốn được thưởng thức ẩm thực bản địa ngay trong chuyến đi đầu tiên. Theo bà, xét về chi tiêu kinh tế, ẩm thực chính là động lực thúc đẩy du lịch, giúp gia tăng thời gian lưu trú, mức chi tiêu và tỉ lệ du khách quay trở lại.

Tuy nhiên, các đại biểu cũng thẳng thắn nhìn nhận tiềm năng ẩm thực Việt Nam chưa được khai thác tương xứng. Sản phẩm du lịch ẩm thực còn phân tán, thiếu hệ thống; sự liên kết giữa văn hóa, du lịch, nông nghiệp, công thương và các ngành công nghiệp sáng tạo chưa hiệu quả. Công tác số hóa, xây dựng cơ sở dữ liệu, chuẩn hóa sản phẩm và quảng bá thương hiệu quốc gia vẫn còn nhiều khoảng trống cần hoàn thiện, nhất là trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia và phát triển kinh tế tư nhân theo các nghị quyết của Bộ Chính trị.

Tại phiên tham luận, đại diện Sở Du lịch Ninh Bình chia sẻ thực trạng khai thác giá trị ẩm thực ở địa phương, trong khi PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Phương, Viện trưởng Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam, phân tích mô hình phát triển du lịch bền vững từ hệ sinh thái sáng tạo của ẩm thực Huế. Nhiều tham luận khác đề cập kinh nghiệm xây dựng nhà hàng Halal phục vụ du khách Hồi giáo, mô hình khai thác ẩm thực bản địa như Rose Kitchen, Sử quán Roastery, cũng như giải pháp đào tạo nhân lực và tiêu chuẩn hóa sản phẩm du lịch ẩm thực.

Kết thúc hội thảo, các đại biểu thống nhất cần xây dựng hệ sinh thái du lịch ẩm thực theo hướng liên kết, đồng bộ; đẩy mạnh chuyển đổi số, hình thành cơ sở dữ liệu và bản đồ ẩm thực quốc gia phục vụ công tác bảo tồn, quảng bá. Nhiều ý kiến đề xuất hoàn thiện cơ chế chính sách để đưa ẩm thực trở thành động lực của kinh tế sáng tạo và công nghiệp văn hóa, qua đó góp phần nâng tầm thương hiệu du lịch quốc gia, đưa ẩm thực thực sự trở thành đòn bẩy thu hút du khách quốc tế đến với Việt Nam.

Văn Nam