8 năm qua, khái niệm “sàn giao dịch” đã thay đổi như thế nào?

Sàn giao dịch tài sản số Bitget vừa kỷ niệm 8 năm thành lập. Nhìn rộng hơn, cột mốc này cũng cho thấy thị trường tài sản số đã thay đổi – từ loại tài sản, người tham gia đến hạ tầng giao dịch.Năm 2018, Bitcoin vừa đi qua cơn sốt giá lịch sử, có thời điểm tiến sát 20.000 USD và trở thành tâm điểm chú ý của thị trường tài chính toàn cầu. Đây cũng là lúc tài sản số bắt đầu bước ra khỏi một cộng đồng ngách để được đông đảo nhà đầu tư và công chúng quan tâm. 8 năm trước, một sàn giao dịch tài sản số được hiểu khá đơn giản: nơi mua bán Bitcoin và các loại tiền mã hóa. 8 năm sau, cùng với sự thay đổi của thị trường, vai trò của một sàn giao dịch cũng không còn như trước.

Trưởng thành từ những “cơn sốt”

Gần một thập kỷ qua, thị trường tài sản số liên tục trải qua những làn sóng mới. Cuối những năm 2010, ICO - phát hành token để huy động vốn – từng tạo thành một làn sóng lớn. Sau đó là tài chính phi tập trung (DeFi), với các ứng dụng vay, cho vay, giao dịch và cung cấp thanh khoản trên chuỗi khối.

Đến năm 2021, NFT trở thành hiện tượng nổi bật, đưa tài sản kỹ thuật số sang các lĩnh vực như nghệ thuật, giải trí và sở hữu kỹ thuật số. GameFi và mô hình “chơi để kiếm tiền” tiếp tục tạo thêm một làn sóng mới, trong khi metaverse từng được kỳ vọng trở thành hướng phát triển lớn của nền kinh tế số.

Những năm gần đây, sự chú ý dịch chuyển sang memecoin, các tài sản kỹ thuật số trên Bitcoin và hiện tại là xu hướng RWA – tài sản trong thế giới thực được token hóa.

Lịch sử cho thấy không phải xu hướng nào cũng tồn tại lâu dài, nhưng sự nối tiếp này cho thấy nhu cầu thị trường liên tục thay đổi. Khi tài sản nhà đầu tư muốn giao dịch thay đổi, các nền tảng cũng phải thay đổi theo.  

Hành trình của Bitget phần nào phản ánh sự dịch chuyển đó. Từ một nền tảng tập trung vào tài sản số, Bitget mở rộng sang phái sinh, giao dịch sao chép và giao dịch trên chuỗi, trước khi phát triển thêm các sản phẩm liên quan đến thị trường tài chính truyền thống. Theo Bitget, tại một số thời điểm, tài sản ngoài tiền điện tử chiếm tới 40% tổng khối lượng giao dịch trên nền tảng; các sản phẩm phái sinh gắn với tài chính truyền thống và hợp đồng chênh lệch đạt hơn 10 tỷ USD khối lượng giao dịch mỗi ngày.

Quy mô thị trường cũng tiếp tục mở rộng. Theo Chainalysis, trong 12 tháng tính đến tháng 6/2025, hoạt động giao dịch tài sản số tại châu Á - Thái Bình Dương tăng 69% so với cùng kỳ, từ khoảng 1.400 tỷ USD lên 2.360 tỷ USD. Việt Nam nằm trong nhóm 5 quốc gia đứng đầu về mức độ tiếp nhận tài sản số năm 2025 theo bảng xếp hạng của tổ chức này.

Khi thị trường đón nhận nhà giao dịch chuyên nghiệp

Thị trường đang đón nhận sự hiện diện rõ hơn của nhà giao dịch chuyên nghiệp và nhà đầu tư tổ chức.

Khảo sát năm 2026 của Coinbase và EY-Parthenon với 351 nhà đầu tư tổ chức cho thấy gần ba phần tư số tổ chức được khảo sát dự định tăng phân bổ vào tài sản số. Sự tham gia của nhóm này kéo theo yêu cầu cao hơn về dữ liệu thị trường, thanh khoản, tốc độ, độ ổn định, khả năng kết nối và quản trị rủi ro.

Theo CEO Bitget Gracy Chen trong thư nhân dịp kỷ niệm 8 năm, tính đến quý II/2026, tài sản ròng của khách hàng tổ chức trên nền tảng tăng 45% so với quý III/2025. Số nhà tạo lập thị trường chủ chốt cũng tăng từ 90 lên 248 công ty, tương đương 176%. Theo bà Chen, Bitget sẽ tiếp tục đầu tư vào hạ tầng phục vụ nhóm khách hàng này, gồm chất lượng thực thi, độ trễ khớp lệnh, trượt giá, thời gian hoạt động của hệ thống, bảo mật, tách biệt tài sản và các công cụ kết nối dành cho nhà giao dịch chuyên nghiệp.

Ngày 10/9, Bitget công bố tích hợp dữ liệu thị trường chính thức từ Nasdaq vào hạ tầng hỗ trợ các sản phẩm liên quan đến cổ phiếu Mỹ. Đến ngày 15/9, nền tảng tiếp tục mở rộng giao diện lập trình mở, hỗ trợ giao dịch hợp đồng chênh lệch trên vàng, ngoại hối, chỉ số cổ phiếu và dầu thô bên cạnh tài sản số.

Từ mở rộng thị trường đến nâng chuẩn vận hành

Thị trường càng mở rộng, yêu cầu đối với các nền tảng giao dịch càng cao. Bên cạnh sản phẩm và thanh khoản, cấp phép, minh bạch tài sản, quản trị rủi ro và bảo vệ nhà đầu tư ngày càng trở thành những tiêu chuẩn quan trọng.

Tại Việt Nam, Nghị quyết 05/2025/NQ-CP đã đặt ra những yêu cầu cụ thể hơn đối với hoạt động giao dịch tài sản mã hóa. Các nhà đầu tư tài sản mã hoá từ 1/9 bắt buộc phải giao dịch thông qua các sàn được cấp phép tại Việt Nam. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại vẫn chưa có sàn giao dịch tài sản mã hoá nào được cấp phép tại Việt Nam.

Tại châu Âu, khuôn khổ MiCA cũng tạo ra các yêu cầu thống nhất hơn đối với đơn vị cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa. Các sàn giao dịch vì vậy phải nâng cao năng lực vận hành và minh bạch để thích ứng. Bitget cho biết Bitget EU đã nộp hồ sơ xin cấp phép cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa theo khuôn khổ MiCA tại Áo. Báo cáo tháng 8/2026 ghi nhận tỷ lệ dự trữ tổng thể của sàn đạt 122%, trong khi Quỹ Bảo vệ có giá trị trung bình 382 triệu USD trong tháng.

Khi phạm vi hoạt động ngày càng rộng, minh bạch, quản trị rủi ro và tuân thủ trở thành một phần của hạ tầng giao dịch.

Nếu năm 2018, các sàn cạnh tranh để trở thành câu trả lời cho câu hỏi “Mua Bitcoin ở đâu?”, thì sau 8 năm, bài toán đã rộng hơn: “Nền tảng nào có thể đưa tôi đến nhiều thị trường hơn?”. Câu hỏi mới kéo theo một cuộc cạnh tranh mới - không chỉ về số lượng sản phẩm, mà còn về dữ liệu, hạ tầng, minh bạch và khả năng vận hành. Đó có thể là một trong những câu hỏi định hình thế hệ sàn giao dịch tiếp theo.

PV