5 giải pháp then chốt giúp nông sản Việt “chắc chân” hơn tại thị trường Hoa Kỳ

Hoa Kỳ luôn được đánh giá là thị trường tiềm năng nhưng cũng đầy thách thức đối với hàng nông, lâm, thủy sản Việt Nam. Đây là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, đặc biệt đối với các nhóm hàng chủ lực như đồ gỗ, tôm, cá tra, cà phê, hạt điều, hồ tiêu và trái cây.

Theo số liệu của Bộ Công thương, tính chung 8 tháng năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của cả nước ước đạt gần 600 tỷ USD (597,93 tỷ), tăng 16,3% so với cùng kỳ năm trước. Riêng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản Việt Nam 8 tháng năm 2025 đạt trên 45 tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ năm 2024, cho thấy mức tăng trưởng tích cực.

Đặc biệt, năm 2024, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản sang Hoa Kỳ đạt khoảng 13,5 tỷ USD, chiếm đến 21,7% tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản Việt Nam ra toàn thế giới, tăng gần 25% về giá trị so với năm trước. Sự tăng trưởng này có ý nghĩa lớn đối với sản xuất và đời sống của hàng triệu nông dân, ngư dân Việt Nam.

Mặc dù có tiềm năng, Tham tán thương mại, Trưởng Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ Đỗ Ngọc Hưng cho rằng bối cảnh hiện nay đặt ra nhiều thách thức lớn. Cụ thể, thách thức đầu tiên là yêu cầu ngày càng cao khắt khe từ phía Hoa Kỳ về chất lượng truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm. Thứ hai là tác động của chính sách thuế đối ứng.

Trong bối cảnh nhiều thách thức, với vai trò là “cánh tay nối dài” của Bộ Công Thương tại thị trường nước ngoài cũng như được lãnh đạo Bộ Công Thương trực tiếp chỉ đạo, giao nhiệm vụ thúc đẩy xuất khẩu cũng như kết nối giao thương, Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ đề xuất, khuyến nghị:

Thứ nhất, đối với doanh nghiệp xuất khẩu, cần chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm và kiểm dịch động thực vật của Hoa Kỳ.

Cùng với đó, kiểm soát chặt chẽ dư lượng thuốc bảo vệ thực vật kim loại nặng và vi sinh vật để tránh bị từ chối nhập khẩu hoặc bị kiểm tra kéo dài tại điểm nhập khẩu. Đảm bảo về nguồn gốc xuất xứ sản phẩm, lưu kho, lưu giữ hồ sơ vùng trồng, cơ sở chế biến và vận chuyển nông lâm, nông sản thực phẩm, đa dạng hóa.

Thứ hai, đa dạng hóa sản phẩm và thị trường, không chỉ xuất khẩu sản phẩm thô mà còn phát triển các sản phẩm chế biến sâu, có giá trị gia tăng cao.

Tham tán Đỗ Ngọc Hưng đưa ra ví dụ về việc doanh nghiệp đã sản xuất thanh năng lượng từ hạt điều (thay vì chỉ hạt điều rang muối), đáp ứng xu hướng ăn uống tiện lợi ở Hoa Kỳ. Tương tự, ngoài vải tươi, doanh nghiệp có thể xuất khẩu các chế phẩm từ quả vải như vải khô, vải đóng hộp, hoặc nước ngọt vị vải.

Thứ ba, đẩy mạnh chuyển đổi số và minh bạch dữ liệu ứng dụng mã QR Blockchain để truy xuất nguồn gốc từ nông trại, ao nuôi đến bàn ăn. Lấy ví dụ, khi xoài Đồng Tháp gắn tem QR, người tiêu dùng Hoa Kỳ có thể quét và xem thông tin về vùng trồng và quy trình chăm sóc, qua đó giúp tạo niềm tin.

Thứ tư, người nông dân cần phát triển ngành nông nghiệp bền vững, hạn chế hóa chất, tăng cường phân bón hữu cơ, các chế phẩm sinh học hướng tới sản xuất xanh. Ví dụ như mô hình tôm lúa ở Đồng bằng sông Cửu Long vừa bảo vệ rừng ngập mặn, vừa tạo sản phẩm tôm hữu cơ được người tiêu dùng Mỹ ưa chuộng.

Thứ năm, đó là chú trọng chứng chỉ quốc tế tham gia các chương trình chứng nhận như là Global Organic...Ví dụ như cà phê hữu cơ Tây Nguyên đã đạt được chứng nhận Organic và được bày bán trong chuỗi siêu thị Việt Nam tại Hoa Kỳ.

Ngoài ra, doanh nghiệp và các hiệp hội cũng cần chủ động tham gia xúc tiến thương mại và vận động chính sách để kiến nghị tháo gỡ khó khăn. Hiệp hội VASEP đã phối hợp kiến nghị giảm thuế chống bán phá giá cá tra và đang tích cực xử lý các phán quyết mới đây của Hoa Kỳ về việc không công nhận tương đương đối với 12 nghề cá xuất khẩu của Việt Nam.

Tham tán thương mại Đỗ Ngọc Hưng khẳng định, để giữ vững và mở rộng thị phần tại thị trường Hoa Kỳ khó tính nhưng tiềm năng này, cần sự đồng bộ của nhiều yếu tố: chính sách hỗ trợ của Nhà nước, sự chủ động của doanh nghiệp, và thay đổi tư duy sản xuất của nông dân. Khi thực hiện được điều này, Việt Nam không chỉ giữ vững được thị trường xuất khẩu chủ lực mà còn góp phần khẳng định uy tín trên bản đồ nông nghiệp toàn cầu.

Minh Anh