Thái Nguyên: Nỗ lực phát triển thương hiệu chè La Bằng

Trước đây, La Bằng cũng như những vùng nông thôn khác, kinh tế chủ yếu dựa vào cây lúa và trồng màu. Nhưng sau khi nhận thấy cây chè và thổ nhưỡng thuận lợi cho việc phát triển trồng chè nên đã tiến hành chuyển đổi cơ cấu cây trồng sang cây chè, La Bằng trở thành một trong số những vùng đất sản xuất chè ngon đặc biệt của Thái Nguyên.

Theo lời kể của cụ Hứa Thiên Tám (76 tuổi), từ thế kỷ XIX, cây chè đã xuất hiện ở xã La Bằng. Người dân nơi đây đã sớm nhận ra giá trị đặc biệt của loại cây trồng này đối với quá trình phát triển kinh tế địa phương. Từ năm 2000, nhận thấy giá trị của cây chè giống mới, bà con đã tích cực chuyển đổi các diện tích chè trung du sang trồng các giống mới, chất lượng cao vào sản xuất như giống LDP1, Phúc Thọ, Long Vân, Keo Am tích…

Hiện nay, ở xã La Bằng có 2 hợp tác xã chè, 10 làng nghề chè truyền thống, 1 nhà máy chè đóng trên địa bàn cùng hàng nghìn hộ sản xuất, kinh doanh chè với trên 430ha. Chỉ tính trong năm 2016, toàn xã trồng mới, trồng thay thế được 20,3ha chè. Riêng năm 2017, xã có kế hoạch trồng thay thế 14ha, đến nay, đã nghiệm thu đất và cấp giống, bà con đang tiến hành trồng.

Việc chuyển đổi cơ cấu giống chè là yếu tố quan trọng giúp tăng năng suất, sản lượng chè của xã từ 80 lên 115 tạ búp tươi/ha. Bên cạnh đó, xã quan tâm đầu tư mở rộng sản xuất chè vụ đông, bởi đây là thời điểm cận Tết Nguyên đán nên chè có giá bán cao nhất trong năm.

Với lợi thế có con suối Kẹm chạy dọc chiều dài xã và đổ ra sông Cầu, nguồn nước tưới ở đây khá dồi dào, xã đã đầu tư hệ thống tưới chè bằng van xoay tại các xóm: La Nạc, Lau Sau, Đồng Tiến, Rừng Vần, Kẹm, Đồng Đình, Non Bẹo… Hiện nay, diện tích sản xuất chè Đông của xã là 150ha. Nhờ tăng vụ đã đóng góp không nhỏ vào việc nâng sản lượng chè hằng năm của xã, sản lượng chè toàn xã hiện đạt trên 3.000 tấn/năm.

Cùng với việc trồng thay thế giống chè, để xây dựng được thương hiệu chè La Bằng nổi tiếng, bà con địa phương đặc biệt chú trọng việc nâng cao chất lượng chè, đặc biệt là sản xuất chè an toàn cho sức khỏe người sản xuất và người tiêu dùng. Cụ thể, những năm gần đây, xã liên tục mở rộng các diện tích sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP.

Ông Nguyễn Xuân Nang, một trong những hộ trồng chè tiêu biểu của địa phương cho biết: Tham gia vào mô hình sản xuất chè VietGAP, được giáo viên hướng dẫn quy trình sản xuất, trong đó ít có sự xuất hiện của các loại phân bón vô cơ và thuốc bảo vệ thực vật, chúng tôi đã quen với cách thức sản xuất này. Gia đình tôi có 2ha, mỗi năm sau khi trừ mọi chi phí cũng cho thu nhập trên 200 triệu đồng.

Chị Nguyễn Thị Hải, Giám đốc HTX chè La Bằng cho biết: Chè VietGAP được sử dụng nhiều phân xanh, phân chuồng ủ hoai mục nên cây rất khỏe, hạn chế được nhiều loại sâu bệnh gây hại. Vì thế mà việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trở nên không cần thiết trong sản xuất chè. Điều này vừa đảm bảo sức khỏe cho người sản xuất, hạn chế gây ô nhiễm môi trường và quan trọng hơn cả là tạo ra sản phẩm chè an toàn, chất lượng, được thị trường trong và ngoài nước đón nhận.

Từ những lợi ích đó, đến nay, việc áp dụng quy trình sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP ở La Bằng không còn ở quy mô mô hình nữa mà đã lan rộng ra toàn xã. Hiện nay, 10/10 xóm của xã đều sản xuất chè VietGAP, hầu hết người dân đều sản xuất theo hướng VietGAP, trong đó có 50ha đã được công nhận đạt tiêu chuẩn VietGAP, tập trung ở các xóm: Tiến Thành, Kẹm, Rừng Vần. Hiện nay đang làm thủ tục cần giấy chứng nhận đạt tiêu chuẩn VietGAP thêm trên 41ha.

Hiện sản phẩm chè La Bằng đã có vị thế trên thị trường, khẳng định qua sản lượng tiêu thụ và giá bán sản phẩm. Giá chè La Bằng thường ở mức cao hơn nhiều so với một số địa phương, thời điểm hiện tại, giá 1kg chè khô đang được bán với giá từ 150.000-200.000 đồng/kg. Các diện tích được chứng nhận đạt tiêu chuẩn VietGAP đang được bán ở mức trên 340.000 đồng/kg.

Chính từ tiềm năng, thế mạnh có thổ nhưỡng hợp với cây chè, cùng với việc áp dụng khoa học, kỹ thuật cũng như những tiêu chuẩn khắt khe của thị trường mà chè La Bằng đã từng bước khẳng định thương hiệu. Năm 2012, sản phẩm chè La Bằng được trao Giấy chứng nhận nhãn hiệu hàng hóa tập thể, đây chính là bước đệm thuận lợi cho nghề làm chè và người trồng chè nơi đây từng bước xây dựng thương hiệu.

Chè La Bằng cũng từng đạt giải Nhất cuộc thi chất lượng chè Thái Nguyên năm 2004 và 2006, giải vàng về chất lượng tại Liên hoan văn hóa trà tỉnh Thái Nguyên năm 2007 và Liên hoan 10 làng nghề chè ngon nhất tỉnh năm 2009. Năm 2016, thương hiệu chè La Bằng đã giành được giải Bạc về chất lượng chè tại cuộc thi chè quốc tế được tổ chức tại Canada.

Ông Dương Văn Vượng, Phó Chủ tịch UBND xã La Bằng cho biết: Cây chè là cây trồng chủ lực, cây làm giàu của người dân La Bằng, góp phần vào nhiệm vụ phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội của địa phương và đặc biệt trong việc nâng cao đời sống, thu nhập cho bà con. Năm 2016, La Bằng đã được công nhận là xã về đích chương trình nông thôn mới.

Hoàng Nam