Xây dựng thương hiệu nông sản phải bắt đầu từ truy xuất nguồn gốc

Chiều ngày 30/6, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đến dự và phát biểu chỉ đạo tại Lễ công bố Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức.

Phát biểu chỉ đạo tại Lễ công bố, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh: "Đây là bước tiến quan trọng trong chuyển đổi số ngành nông nghiệp và môi trường nhằm minh bạch hóa toàn bộ chuỗi sản xuất nông nghiệp, truy xuất được nguồn gốc xuất xứ nông sản, từ đó góp phần đảm bảo chất lượng, giữ vững uy tín và nâng cao giá trị của nông sản Việt Nam".

Theo Phó Thủ tướng, ngành nông nghiệp đóng vai trò hết sức quan trọng, luôn là trụ đỡ của nền kinh tế, góp phần bảo đảm an sinh xã hội. Những năm qua, ngành nông nghiệp nước ta luôn giữ được đà tăng trưởng mạnh mẽ. Số liệu qua hơn 5 tháng đầu năm cho thấy, nông nghiệp là lĩnh vực duy nhất đạt được kịch bản tăng trưởng đề ra với kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt gần 31 tỷ USD, tăng 9,2% so với cùng kỳ năm trước, xuất siêu đạt trên 8,4 tỷ USD.

Đối với kết quả năm 2026, nông nghiệp được giao chỉ tiêu xuất khẩu trên 74 tỷ USD, Phó Thủ tướng nhận định đây là thách thức lớn đối với ngành nông nghiệp trong bối cảnh tình hình quốc tế diễn biến phức tạp, áp lực từ truy xuất nguồn gốc ngày càng cao.

Theo Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, truy xuất nguồn gốc xuất xứ không còn là yêu cầu riêng đối với một số mặt hàng hoặc một số thị trường xuất khẩu mà đã trở thành xu thế tất yếu trong quản lý chất lượng, minh bạch thông tin và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Ngành nông nghiệp muốn phát triển bền vững buộc phải xây dựng được thương hiệu và phải làm tốt công tác truy xuất nguồn gốc để chinh phục những thị trường khó tính nhất.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, do đặc điểm sản phẩm nông, lâm, thủy sản của nước ta đa dạng nhưng quy mô sản xuất phân tán, số lượng hộ sản xuất rất lớn nên việc triển khai cần có trọng tâm, trọng điểm, bảo đảm hiệu quả và khả thi.

Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần sớm triển khai truy xuất nguồn gốc đối với các ngành hàng chủ lực, sản phẩm có sản lượng lớn, giá trị kinh tế cao, phục vụ tiêu dùng trong nước và xuất khẩu, đặc biệt các thị trường trọng điểm, chiếm tỉ trọng lớn trong xuất khẩu nông sản của Việt Nam như Trung Quốc, EU và Hoa Kỳ.

Trên cơ sở đó, tiếp tục hoàn thiện cơ chế, tiêu chuẩn, hạ tầng dữ liệu và Hệ thống truy xuất nguồn gốc để từng bước mở rộng đối với các nhóm sản phẩm khác có yêu cầu quản lý cao, có nguy cơ mất an toàn thực phẩm hoặc phải đáp ứng các quy định nghiêm ngặt của từng thị trường tiêu thụ.

Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành liên quan, các địa phương tăng cường phối hợp, chuẩn hóa và hoàn thiện cơ chế kết nối liên thông, chia sẻ, xác thực thông tin dữ liệu; đồng thời hỗ trợ cho doanh nghiệp, hợp tác xã và các hộ sản xuất tham gia vào hệ thống. Coi truy xuất nguồn gốc là công cụ để kiểm soát, nâng cao chất lượng, giá trị và sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam, không phải là một thủ tục hành chính phát sinh thêm.

Cũng tại buổi lễ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chính thức công bố Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản Việt Nam sau thời gian thí điểm với sản phẩm sầu riêng xuất khẩu. Hệ thống được xây dựng như nền tảng truy xuất nguồn gốc dùng chung cấp quốc gia, phục vụ người dân, doanh nghiệp và cơ quan quản lý trong việc tra cứu, xác thực và chia sẻ dữ liệu về toàn bộ chuỗi sản xuất, chế biến, phân phối nông sản.

Hệ thống gồm ba hợp phần: cổng tra cứu dành cho người dân; hệ thống quản trị dành cho cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các chủ thể trong chuỗi giá trị; cùng ứng dụng trên thiết bị di động. Nền tảng ứng dụng chữ ký số điện tử, công nghệ chuỗi khối (blockchain), mã định danh sản phẩm theo chuẩn GS1 quốc tế và mã QR GS1 Digital Link nhằm bảo đảm tính xác thực, minh bạch và toàn vẹn dữ liệu.

Hệ thống có khả năng xử lý khoảng 1.000 lượt tra cứu mỗi giây, đáp ứng 30.000 người quét mã truy xuất đồng thời và hơn 85 triệu lượt quét mỗi ngày. Đến nay, hệ thống đã tích hợp dữ liệu của hơn 18.500 sản phẩm thuộc 181 nhóm sản phẩm từ 170 doanh nghiệp tại 24 trong số 34 tỉnh, thành phố. Với chương trình thí điểm truy xuất nguồn gốc sầu riêng xuất khẩu, đã có 16 doanh nghiệp tham gia, trong đó 6 container được xuất khẩu thành công sang Trung Quốc thông qua hệ thống điện tử của Bộ.

Thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục mở rộng hệ thống đối với các nhóm nông, lâm, thủy sản chủ lực, sản phẩm xuất khẩu và các mặt hàng có yêu cầu cao về chất lượng, an toàn thực phẩm và minh bạch nguồn gốc; đồng thời hỗ trợ địa phương, doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân tham gia, hướng tới hình thành hệ sinh thái dữ liệu nông nghiệp thống nhất phục vụ chuyển đổi số ngành nông nghiệp.

Minh Phương