Định hướng nghề nghiệp - Những giải pháp từ mô hình phân luồng giáo dục quốc tế

Giáo dục hướng nghiệp tại Đức và Tây Âu

Đức cùng nhiều quốc gia Tây Âu đã triển khai chính sách hướng nghiệp cho học sinh từ rất sớm, như thông tin từ The Hechinger Report. Tại Đức, việc định hướng học sinh vào đại học hoặc học nghề bắt đầu từ khi các em 10 tuổi. Sau khi hoàn thành lớp 10 (tương đương 16 tuổi), học sinh có thể chọn học nghề tại các trường dạy nghề, kết hợp giữa lý thuyết và thực hành tại doanh nghiệp. Trong khi đó, những học sinh dự định vào đại học sẽ tiếp tục học thêm 3 năm trung học và tham gia kỳ thi đầu vào đại học.

Hệ thống dạy nghề tại Đức

Mặc dù có truyền thống dạy nghề hàng trăm năm, hệ thống này tại Đức đang đối mặt với nhiều thách thức mới như đóng cửa trường nghề sau đại dịch Covid-19, sự phát triển của tự động hóa và trí tuệ nhân tạo (AI), và bất bình đẳng xã hội. Những yếu tố này khiến học sinh và phụ huynh cân nhắc lại việc chọn học nghề.

Trước tình hình này, các nhà hoạch định chính sách Đức đã thực hiện một số điều chỉnh để hệ thống dạy nghề trở nên linh hoạt hơn. Một ví dụ tiêu biểu là chương trình Kein Abschluss ohne Anschluss (KAoA) tại bang Nordrhein-Westfalen, cho phép học sinh lớp 9 tham gia thực tập ngắn hạn tại doanh nghiệp và tiếp tục thực tập một ngày mỗi tuần trong năm lớp 10. Sau khi hoàn thành lớp 10, học sinh có thể chọn học nghề hoặc học tiếp lên đại học.

Xu hướng chuyển đổi tại Mỹ và Anh

Tại Mỹ và Anh, ngày càng nhiều học sinh và phụ huynh chuyển sang lựa chọn các trường nghề do chi phí học đại học cao và thị trường lao động có nhu cầu cao về lao động có tay nghề. Các báo cáo từ The Guardian, The Wall Street Journal và USA Today cho thấy nhiều người trẻ đang chọn học các nghề như thợ ống nước, thợ điện, thợ hàn, và thợ mộc. Chi phí học đại học tại Mỹ hiện nay gần 40.000 USD mỗi năm, gây áp lực lớn cho sinh viên và gia đình.

Mô hình giáo dục nghề tại Trung Quốc

Từ năm 2017, Trung Quốc áp dụng chính sách phân luồng học sinh trung học cơ sở theo tỷ lệ 50-50: 50% học sinh vào trường trung học phổ thông, 50% học trường nghề. Tuy nhiên, nhiều phụ huynh cho rằng tỷ lệ này quá khắc nghiệt và chi nhiều tiền cho con em học thêm để vào trung học phổ thông. Chính phủ Trung Quốc đã triển khai mô hình "đại học dạy nghề" nhằm thay đổi quan điểm của phụ huynh và học sinh về việc học nghề.

Hệ thống giáo dục nghề tại Thái Lan

Thái Lan không có chính sách phân luồng cứng nhắc như Trung Quốc, thay vào đó hệ thống giáo dục được phân cấp gần giống các nước phương Tây. Học sinh sau khi hoàn thành lớp 9 có thể chọn học văn hóa để vào đại học hoặc vừa học văn hóa vừa học nghề. Chính phủ Thái Lan cũng nỗ lực hợp tác với doanh nghiệp trong và ngoài nước để phát triển chương trình đào tạo nghề, nhưng trường nghề vẫn chưa thu hút đủ sự quan tâm từ phụ huynh và học sinh.

Mỗi quốc gia có cách tiếp cận khác nhau trong việc định hướng và phân luồng học sinh, và Việt Nam có thể học hỏi từ những kinh nghiệm này để điều chỉnh và phát triển hệ thống giáo dục nghề nghiệp sao cho phù hợp với điều kiện trong nước.

Tiến Minh (Tổng hợp)