Phải kéo được lãi suất xuống mức hợp lý để kích thích đầu tư

Lãi suất vẫn neo cao

Hiện nhiều ngân hàng vẫn duy trì mức lãi suất đặc biệt cao, dao động từ 7,4-10,7%/năm, song đi kèm điều kiện về số dư tiền gửi rất lớn. Ví dụ VietBank đang niêm yết mức lãi suất lên tới 10,7%/năm cho kỳ hạn 13 tháng; PVcomBank áp dụng mức 10%/năm cho kỳ hạn 12-13 tháng với điều kiện duy trì tối thiểu 2.000 tỉ đồng. Một số ngân hàng như Vikki Bank, Cake by VPBank và Vietcombank cũng triển khai các chương trình ưu đãi, đưa mức lãi suất thực nhận lên khoảng 7,4-8,9%/năm.

Đáng chú ý, lãi suất cho vay trung và dài hạn phổ biến vẫn quanh 9-11%/năm, cho thấy độ trễ khá rõ giữa việc giảm lãi suất huy động và chi phí vốn thực tế của doanh nghiệp. Dù vậy, xu hướng hạ nhiệt lãi suất huy động đã bắt đầu xuất hiện.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, tính đến ngày 20/4/2026, đã có khoảng 33 ngân hàng thương mại điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi niêm yết với mức giảm 0,1-0,5%/năm.

Dưới góc nhìn chuyên gia, TS. Lê Xuân Nghĩa cảnh báo rằng nếu lãi suất tiếp tục duy trì ở mức cao, đầu tư tư nhân sẽ suy giảm mạnh, làm suy yếu năng lực sản xuất và kéo chậm đà tăng trưởng của toàn nền kinh tế.

Theo ông Nghĩa, kinh tế Việt Nam lạm phát không cao, chỉ khoảng 3% – 3,3%, nhưng lãi suất cho vay lại ở mức rất cao. Có ba nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này: Thứ nhất, áp lực từ đầu tư công. Việc Chính phủ đẩy mạnh đầu tư công quy mô lớn tạo ra nhu cầu huy động vốn khổng lồ, gây sức ép lên hệ thống tài chính

Thứ hai, dòng tiền trong nền kinh tế có dấu hiệu lệch pha. Một phần vốn không đi vào sản xuất mà quay lại hệ thống ngân hàng hoặc chảy sang các kênh tài sản như vàng, chứng khoán. Hiện nay, tỷ lệ tiết kiệm đạt khoảng 37% GDP nhưng tỷ lệ đầu tư chỉ khoảng 32%, cho thấy khoảng 5% GDP chưa được chuyển hóa thành tài sản vật chất.

Cuối cùng là tác động từ bên ngoài. Xung đột Trung Đông làm giá dầu tăng cao, khiến kỳ vọng về việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cắt giảm lãi suất trở nên thấp hơn. Đồng USD mạnh lên gây sức ép lên tỷ giá VND, buộc nhà điều hành phải cân đối giữa ổn định tỷ giá và hỗ trợ tăng trưởng.

Hệ quả là thị trường bất động sản khó phục hồi, doanh nghiệp chịu áp lực chi phí lớn, và nguy cơ nợ xấu bùng phát trở lại tăng cao.

Chuyên gia tài chính - ngân hàng TS. Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, mặc dù lãi suất huy động tại một số ngân hàng có dấu hiệu giảm theo chỉ đạo, nhưng lãi suất cho vay chưa giảm tương xứng. Nguyên nhân nằm ở áp lực thanh khoản, rủi ro nợ xấu và biến động kinh tế toàn cầu. Giá dầu neo cao do căng thẳng Trung Đông, lạm phát gia tăng và việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục duy trì lãi suất cao khiến dư địa giảm lãi suất trong nước bị thu hẹp đáng kể.

"Áp lực này đang phản ánh khá rõ lên thị trường tiền tệ. Dù lãi suất liên ngân hàng trong tháng 4 có xu hướng giảm, mặt bằng vẫn ở mức cao do chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn tiếp tục lớn. Trong bối cảnh đó, nếu giảm mạnh lãi suất huy động, hệ thống ngân hàng có thể đối mặt rủi ro dịch chuyển dòng tiền sang vàng, chứng khoán hoặc USD", ông Hiếu nói.

Phối hợp chính sách để xử lý bài toán lãi suất

Theo TS. Lê Xuân Nghĩa, ưu tiên hàng đầu là phải kéo được lãi suất xuống mức hợp lý để kích thích đầu tư. Đồng thời, cần điều chỉnh chính sách thuế phù hợp với thực tế hộ kinh doanh để tránh gián đoạn dòng tiền. Song song đó, cần thay đổi tư duy về các động lực tăng trưởng, đặc biệt là bất động sản và du lịch; phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tiền tệ và tài khóa để ứng phó với biến động toàn cầu.

Tại một sự kiện mới đây, ông Phạm Như Ánh – Tổng giám đốc MBbank nhận định, mức độ giảm lãi suất phụ thuộc lớn vào khả năng cải thiện thanh khoản của nền kinh tế thay vì chỉ dựa vào định hướng điều hành.

Theo đó, khi tiến độ giải ngân đầu tư công được đẩy nhanh, dòng tiền từ ngân sách sẽ lan tỏa qua các dự án hạ tầng, quay trở lại hệ thống ngân hàng, từ đó tạo điều kiện để hạ chi phí huy động và lãi suất cho vay.

Có thể thấy, việc giảm lãi suất không thể thực hiện một cách khiên cưỡng nếu chi phí đầu vào chưa hạ nhiệt tương ứng, vì điều này sẽ bào mòn biên lợi nhuận và ảnh hưởng đến an toàn hệ thống ngân hàng. Chính sách cần hướng tới một mặt bằng lãi suất hợp lý – đủ để hỗ trợ doanh nghiệp nhưng vẫn đảm bảo người gửi tiền không rời bỏ kênh tiết kiệm để chuyển sang các tài sản rủi ro khác.

Giới chuyên gia cũng nhìn nhận, lãi suất không phải là "đòn bẩy duy nhất" mà cần đi kèm với các giải pháp cải thiện khả năng hấp thụ vốn của doanh nghiệp. Với sự đồng thuận của hệ thống ngân hàng và sự điều hành linh hoạt từ Nhà nước, mặt bằng lãi suất được kỳ vọng sẽ dần ổn định và bắt đầu nhịp giảm thực chất từ nửa cuối năm 2026.

Minh Phương