Xuất khẩu đột phá, nông sản Việt nâng tầm vào thị trường quốc tế

Thị trường xuất khẩu chủ đạo gồm Hoa Kỳ (chiếm ~20,9% thị phần), Trung Quốc (~19%) và Nhật Bản (~7,1%) — trong đó, xuất khẩu sang Nhật Bản tăng mạnh gần 19,8%.

 Sản phẩm cà phê đang nổi bật khi Việt Nam xuất khẩu được khoảng 1,2 triệu tấn, giá trị đạt 6,42 tỷ USD — tương đương mức tăng khối lượng 8,7% và giá trị gần 60% so với cùng kỳ. Rau quả cũng có dấu hiệu “lội ngược dòng”, tăng tốc nhanh trong thời gian gần đây, với dự báo cả năm có thể đạt tới 8 tỷ USD nếu giữ được đà tăng.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo: bên cạnh thành công về con số, ngành nông sản vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức nội tại. Giá trị xuất khẩu chủ yếu nằm ở sản phẩm thô, quy mô sản xuất nhỏ, liên kết chuỗi lỏng lẻo, tiêu chuẩn chất lượng và truy xuất nguồn gốc còn chưa đồng bộ.

Để vượt qua ngưỡng này, triết lý “Tối ưu toàn cục” được đề xuất như kim chỉ nam cho sự phát triển bền vững. Triết lý này gồm bốn yếu tố: Tối — nhằm đạt chất lượng tối ưu và giá trị gia tăng cao; Ưu — tập trung lựa chọn sản phẩm chủ lực và thị trường có lợi thế; Toàn — xây dựng chuỗi giá trị liên kết từ sản xuất đến chế biến, logistics; Cục — vượt qua sự manh mún, tư duy địa phương, hướng tới kế hoạch dài hạn.

Cụ thể, các giải pháp trọng yếu gồm phát triển vùng chuyên canh quy mô lớn; ứng dụng công nghệ (AI, IoT, Big Data…) trong toàn bộ chuỗi; xây dựng thương hiệu sản phẩm, câu chuyện sản phẩm, đăng ký sở hữu trí tuệ; hướng tới thị trường ngách có giá trị cao; tăng cường hợp tác giữa người sản xuất, doanh nghiệp, nhà khoa học và chính quyền.

Bộ Công Thương đang giữ vai trò “bệ đỡ”: hỗ trợ xây dựng thương hiệu, kết nối thị trường, tháo gỡ rào cản kỹ thuật và tiêu chuẩn, hướng dẫn nông dân và doanh nghiệp tuân thủ quy trình sản xuất an toàn — những yếu tố then chốt giúp nâng cao uy tín và giá trị của nông sản Việt trên trường quốc tế.

Việc kết hợp giữa thành tựu xuất khẩu thực tế và chiến lược phát triển đổi mới về tư duy, quy trình, tổ chức hứa hẹn đưa nông sản Việt Nam vượt qua “vòng xoáy” được mùa mất giá, tiến tới hình ảnh sản phẩm có giá trị cao, ổn định và được người tiêu dùng quốc tế tin dùng.

Văn Nam(T/h)