Xây dựng Luật Phát triển đô thị: Kiến tạo khuôn khổ pháp lý hiện đại, dẫn dắt tương lai

Sáng ngày 28/7, tại Phiên họp thứ 4 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, sau khi nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra sơ bộ dự án Luật Phát triển đô thị, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiến hành thảo luận, cho ý kiến về nội dung này. Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhất trí cao với sự cần thiết ban hành Luật; cơ bản thống nhất với các nội dung của dự thảo Luật và Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp.

Phát biểu chỉ đạo tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đặc biệt lưu ý về vị thế của dự án Luật này. Ông nhấn mạnh: “Chúng ta không xây dựng Luật để hợp thức hóa cho các cơ chế đặc thù mà để kiến tạo một khuôn khổ pháp lý đủ tầm, dẫn dắt phát triển đô thị trong nhiều năm tới”.

Theo Chủ tịch Quốc hội, giá trị của Luật không đo bằng số lượng cơ chế được bổ sung mà nằm ở khả năng tạo lập môi trường pháp lý ổn định, khơi thông nguồn lực và nâng cao hiệu quả quản trị đô thị. Dự thảo Luật gồm 5 Chương, 68 Điều, được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển mạnh mẽ sang mô hình quản trị đô thị hiện đại.

Để hoàn thiện dự thảo Luật, Chủ tịch Quốc hội lưu ý một số vấn đề sau: Thứ nhất, chỉ luật hóa những chính sách thực sự “đã chín, đã rõ”, còn những vấn đề “chưa chín, chưa rõ” thì cần tiếp tục nghiên cứu để hoàn thiện.

Thứ hai, phải phân quyền đi đôi với kiểm soát quyền lực. Thứ ba, cơ chế đặc thù nhưng phải thật sự tháo gỡ được những việc mà chúng ta cần, “không nên tham vọng đưa vào nhiều cơ chế rồi không thực hiện được”.

Thứ tư, rà soát để đảm bảo tính thống nhất và ổn định của hệ thống pháp luật, không chồng chéo với các luật khác. Đối với những chính sách chưa đủ cơ sở, chưa được đánh giá đầy đủ hoặc còn nhiều ý kiến khác nhau, Chủ tịch Quốc hội đề nghị tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện, kiên quyết không luật hóa khi chưa đủ điều kiện để đảm bảo chất lượng dự thảo Luật.

Dự án Luật Phát triển đô thị có phạm vi điều chỉnh rộng, không chỉ dành riêng cho Thành phố Hồ Chí Minh mà còn áp dụng cho các thành phố khác và khu kinh tế đặc biệt.  Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị làm rõ trọng tâm của Luật là các cơ chế chính sách phát triển cho TP.HCM và các đô thị đặc biệt, đồng thời bổ sung tiêu chí cụ thể để Chính phủ quyết định mức độ áp dụng cho từng địa phương khác.

Đáng chú ý, dự thảo Luật hướng tới việc cho phép TP.HCM ban hành các văn bản pháp luật khác với quy định của cấp trên để đáp ứng yêu cầu thực tiễn, gắn liền với trách nhiệm giải trình và cơ chế bảo vệ cán bộ "dám nghĩ, dám làm".

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất sự cần thiết ban hành Luật Phát triển đô thị và đánh giá cao Chính phủ, Bộ Tư pháp, Thành phố Hồ Chí Minh, các cơ quan đã phối hợp tích cực chuẩn bị Hồ sơ đầy đủ, quy mô, kỹ lưỡng để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội theo đúng quy định.

 Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất dự án Luật Phát triển đô thị đã đủ điều kiện để trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất (tháng 8/2026) theo trình tự, thủ tục rút gọn. Nếu được thông qua, đạo luật chiến lược này dự kiến sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/10/2026, mở ra giai đoạn phát triển mới cho hệ thống đô thị Việt Nam.

Tuấn Kiệt