Sốt xuất huyết Dengue diễn biến phức tạp, Việt Nam cần chuyển mạnh sang thế phòng ngừa chủ động

Sốt xuất huyết Dengue (SXHD) là một trong những bệnh truyền nhiễm do muỗi vằn lây truyền gia tăng nhanh nhất trên thế giới, với ước tính từ 100 đến 400 triệu ca nhiễm mỗi năm.

Tại Việt Nam, sốt xuất huyết đứng hàng đầu về tỷ lệ mắc và đứng thứ hai về tỷ lệ tử vong trong nhóm các bệnh truyền nhiễm. Kể từ năm 1980 đến nay, cả nước ghi nhận hàng trăm nghìn ca mắc mỗi năm và năm nào cũng có trường hợp tử vong. Tỉ lệ mắc SXHD/100.000 dân cao hơn rất nhiều so với các bệnh truyền nhiễm khác - đứng hàng đầu về tỉ lệ mắc và thứ hai về tỉ lệ tử vong trong nhóm bệnh truyền nhiễm tại Việt Nam. 

Năm 2025, cả nước ghi nhận 184.903 ca mắc - mức cao nhất khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, vượt qua Philippines, Indonesia và Bangladesh. Trong 10 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận 170.684 trường hợp mắc và 21 ca tử vong. Bệnh lưu hành quanh năm tại tất cả các tỉnh thành, lan rộng ra cả các tỉnh miền núi phía bắc như Tuyên Quang, Sơn La - những địa bàn trước đây ít ghi nhận ca bệnh. 

Đồng thời, cả 4 tuýp huyết thanh virus Dengue (DENV-1, DENV-2, DENV-3, DENV-4) đều lưu hành tại Việt Nam. Sự thay đổi tuýp virus ưu thế theo thời gian và khu vực, kết hợp với hiện tượng biến đổi khí hậu, đô thị hóa nhanh và tình trạng muỗi kháng hóa chất, đã làm cho công tác dự báo và kiểm soát dịch ngày càng khó khăn.

TS. Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho biết: "Cần triển khai các giải pháp phòng bệnh quyết liệt, chủ động và dựa trên bằng chứng khoa học. Đồng thời, việc tham khảo, vận dụng kinh nghiệm quốc tế phù hợp với thực tiễn Việt Nam, kết hợp kiểm soát muỗi truyền bệnh và nâng cao nhận thức cộng đồng, là cần thiết để nâng cao hiệu quả dự phòng và giảm gánh nặng do SXHD."

Theo TTND.GS.TS. Nguyễn Văn Kính, Nguyên Giám đốc Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương, hơn 90% người nhiễm virus Dengue không có triệu chứng lâm sàng nhưng vẫn có thể trở thành nguồn lây. Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu, đô thị hóa và tình trạng muỗi kháng hóa chất cũng khiến dịch bệnh khó dự báo, kiểm soát hơn.

Ông cũng lưu ý, bệnh thường diễn biến qua giai đoạn sốt và giai đoạn nguy hiểm. Trong khoảng ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh, khi người bệnh bắt đầu hạ sốt, các biến chứng vẫn có thể xuất hiện. Do đó, người bệnh không nên chủ quan khi thấy hết sốt mà cần tiếp tục theo dõi các dấu hiệu cảnh báo và tái khám theo hướng dẫn của bác sĩ.

Bệnh sốt xuất huyết hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, GS.TS Nguyễn Văn Kính cho rằng cần kết hợp tiêm vaccine, diệt muỗi, lăng quăng và điều trị kịp thời để giảm số ca mắc, hạn chế tử vong. Tiêm vaccine là một trong những biện pháp dự phòng cần được quan tâm, kết hợp với loại bỏ vật dụng chứa nước đọng, hạn chế nơi sinh sản của muỗi và tăng cường truyền thông để người dân chủ động phòng bệnh.

Nhằm giảm số ca mắc và tử vong, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị các quốc gia triển khai chiến lược tích hợp kiểm soát SXHD, phối hợp đồng bộ nhiều giải pháp dự phòng thay vì chỉ áp dụng một biện pháp đơn lẻ.

Ông Benjamin Ping, Tổng Giám đốc Takeda Việt Nam, cho biết dù mức độ nhận biết về SXHD tại Việt Nam tương đối cao, nhiều người vẫn chưa hiểu đầy đủ về nguy cơ, mức độ nghiêm trọng của bệnh đối với bản thân và gia đình cũng như sự cần thiết của việc phòng ngừa chủ động. Theo ông, cần tăng cường các giải pháp dự phòng dựa trên bằng chứng khoa học, trong đó tiêm chủng là một phần của chiến lược phòng ngừa và kiểm soát dịch bệnh tổng thể.

Minh Anh