Nâng cao năng lực ứng dụng AI cho sinh viên dân tộc thiểu số gắn với nhu cầu cộng đồng

Tạo cơ hội để sinh viên dân tộc thiểu số làm chủ AI

Phát biểu tại chương trình, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GDĐT) Nguyễn Anh Dũng đánh giá cao kết quả triển khai và sự phối hợp của các đơn vị, cơ sở giáo dục đại học trong việc trang bị kiến thức, kỹ năng về công nghệ mới cho sinh viên dân tộc thiểu số.

“Kết quả của chương trình cho thấy khi được trao cơ hội tiếp cận đúng đắn, sinh viên dân tộc thiểu số hoàn toàn có thể làm chủ AI, ứng dụng công nghệ vào học tập, nghề nghiệp tương lai và đóng góp tích cực cho sự phát triển của cộng đồng”, Phó Vụ trưởng Nguyễn Anh Dũng nhấn mạnh.

Qua các buổi học, sinh viên được hướng dẫn sử dụng AI để tìm kiếm, xử lý thông tin, làm việc với tài liệu, xây dựng bài trình bày, phân tích dữ liệu và tạo ứng dụng. Những sản phẩm thực hành cho thấy người học đã bước đầu vận dụng kiến thức để giải quyết các nhu cầu trong học tập, công việc và đời sống tại địa phương.

Chia sẻ về trải nghiệm tham gia chương trình, sinh viên K’Diễm, Trường Đại học Đà Lạt cho biết, kiến thức tiếp nhận được còn là hành trang để sinh viên chia sẻ với gia đình, quê hương và cộng đồng dân tộc thiểu số. Khi tri thức được trao đi, những giá trị tốt đẹp sẽ tiếp tục được nhân lên.

Từ chỗ chủ yếu sử dụng AI để tìm kiếm thông tin và trả lời câu hỏi, một số sinh viên đã có thể tự tạo sản phẩm học tập, hình minh họa, bài trình bày hoặc luyện giao tiếp tiếng Anh với sự hỗ trợ của công nghệ. Các phản hồi của người học ghi nhận giá trị thực tiễn của nội dung đào tạo đối với việc học tập và phát triển bản thân.

Phát biểu tại chương trình, bà Iwona Miliszewska, Trưởng Khoa Khoa học, Kỹ thuật và Công nghệ, Đại học RMIT Việt Nam đánh giá cao chương trình trong việc tạo cơ hội tiếp cận công nghệ bình đẳng cho người học. Ghi nhận tinh thần chủ động, sẵn sàng trải nghiệm của sinh viên qua sáu buổi đào tạo, bà nhấn mạnh nhiều sinh viên đã tìm cách ứng dụng AI để giải quyết nhu cầu thực tế của cộng đồng, qua đó thể hiện ý nghĩa của việc gắn tri thức với hành động và sử dụng công nghệ có trách nhiệm.

Trang bị kỹ năng ứng dụng AI trong học tập và công việc

Chương trình được triển khai trong khuôn khổ Đề án “Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao người dân tộc thiểu số trong một số ngành, lĩnh vực trọng điểm giai đoạn 2026-2035, định hướng đến năm 2045”, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 2776/QĐ-TTg ngày 24/12/2025 và Kế hoạch số 1724/KH-BGDĐT ngày 17/8/2026 của Bộ trưởng Bộ GDĐT.

Khai giảng ngày 17/10/2026 tại Trường Đại học Đà Lạt, chương trình gồm sáu buổi học, mỗi buổi hai giờ, kết hợp trực tiếp và trực tuyến. Đối tượng tham gia là sinh viên dân tộc thiểu số, cán bộ Đoàn Thanh niên, Hội Sinh viên, cố vấn học tập và giảng viên phụ trách công tác sinh viên tham gia với vai trò đồng hành.

Chương trình có sự tham gia của tám cơ sở đào tạo với 11 đơn vị, gồm: Đại học Thái Nguyên với Trường Đại học Sư phạm và các phân hiệu tại Hà Giang, Lào Cai, Điện Biên; Trường Đại học Đà Lạt; Đại học Trà Vinh; Trường Đại học Đồng Tháp; Trường Đại học Tân Trào; Trường Đại học Tây Bắc; Trường Đại học Tây Nguyên và Trường Đại học Y khoa Vinh.

Nội dung được xây dựng bám sát Khung năng lực số cho người học của Bộ GDĐT, tham chiếu Khung năng lực AI cho học sinh của UNESCO năm 2024, hướng tới mức thành thạo cơ bản và bước đầu tiếp cận mức trung cấp.

Các buổi học tập trung vào tổng quan về AI và kỹ năng viết câu lệnh; sử dụng AI để tìm kiếm, xử lý thông tin; tạo bài trình bày, hình minh họa và luyện hội thoại tiếng Anh; phân tích, trực quan hóa dữ liệu; an toàn trên không gian mạng; xây dựng ứng dụng và tự động hóa công việc với AI.

Người học thuộc 42 dân tộc thiểu số, nữ giới chiếm 73,1%. Các buổi học ghi nhận hơn 11.700 lượt đánh giá, với điểm trung bình 4,84/5; tỷ lệ đánh giá từ 4 đến 5 sao đạt 98,5%.

Ứng dụng AI giải quyết nhu cầu thực tiễn của cộng đồng

Song song với hoạt động đào tạo, Thử thách sinh viên ứng dụng AI được tổ chức với hai nội dung: xây dựng ứng dụng cùng AI và ứng dụng AI để tự động hóa công việc. Ban tổ chức nhận được 144 sản phẩm từ 10 trong tổng số 11 đơn vị tham gia chương trình. Các chủ đề tập trung vào du lịch, khám phá quê hương; hỗ trợ học tập; quản lý đời sống sinh viên; công cụ hỗ trợ giáo viên; ngôn ngữ, văn hóa và di sản dân tộc.

Kết quả, giải Nhất thuộc về sinh viên Quàng Thị Tươi, Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại Điện Biên, với sản phẩm “Khu vườn tuổi thơ”. Đây là nền tảng giúp giáo viên mầm non tự tạo trò chơi học tập tương tác để trẻ ôn bài cùng phụ huynh tại nhà.

Hai giải Nhì thuộc về sinh viên Thạch Thị Linh Đa, Trường Đại học Đồng Tháp, với sản phẩm “Khmer Migo - Học tiếng Khmer, sống cùng văn hóa” và sinh viên Phùng Văn Ân, Trường Đại học Đà Lạt, với sản phẩm “EduSpace - Mạng xã hội học đường & Mini-LMS”. Cơ cấu giải thưởng còn có ba giải Ba và bốn giải Khuyến khích.

Nhiều sản phẩm khác xuất phát từ nhu cầu thực tế như hỗ trợ học sinh vùng cao tìm hiểu ngành học và tuyển sinh, giúp nông dân Tây Bắc lập phương án vay vốn, giới thiệu du lịch địa phương, khám phá di sản hát Then và đàn tính, quản lý thu chi của sinh viên.

PV