Không kịp COD vì dịch, doanh nghiệp muốn được gia hạn giá FIT

Trước đó tính đến ngày 31/10/2021, chỉ có 69 dự án với tổng công suất 3.298,95 MW được công nhận vận hành thương mại (COD). So với con số 106 dự án có tổng công suất 5.655,5 MW đăng ký thì còn khoảng 2.300 MW đã lỡ hẹn.

Theo báo Đầu tư, trong văn bản gửi Thủ tướng và các bộ ngành liên quan, Công ty cổ phần điện gió Hanbaram cho hay, đến ngày 31/10/2021, Nhà máy Điện gió Hanbaram đã hoàn thành thi công, lắp đặt và kết nối 29/29 trụ tuabin; hoàn thành toàn bộ đường dây và trạm biến áp đấu nối lên hệ thống lưới điện quốc gia; đang thực hiện thử nghiệm kỹ thuật toàn bộ và COD các trụ tuabin.

Việc không kịp về đích trong ngày 31/10/2021 là do ảnh hưởng của dịch COVID-19 tại Việt Nam, điều này gây ra rất nhiều khó khăn trong quá trình triển khai dự án. Theo đó, chỉ có 6/29 trụ (20% công suất) điện gió của Công ty kịp vận hành thương mại (COD) trước thời điểm 31/10/2021 để hưởng giá FIT ưu đãi. Và đáng nói, 23 trụ (80%) còn lại dù đã hoàn thành việc đầu tư nhưng hiện chưa được COD do chưa có chính sách tiếp theo cho điện gió từ ngày 1/11/2021.

Thông tin về việc dịch bệnh khiến dự án gặp nhiều khó khăn trong giai đoạn cần tăng tốc, đại diện Hanbaram cho biết, thiết bị, phương tiện vận chuyển hàng siêu trường, siêu trọng đã được nhập khẩu và đưa về cảng Cát Lái từ tháng 5/2021, tuy nhiên do TP.HCM thực hiện phong tỏa hoàn toàn dẫn tới thiết bị, phương tiện vận chuyển đến tháng 9/2021 mới ra được khỏi Cảng và phải chịu tăng chi phí lưu kho, lưu bãi.

Đội ngũ công nhân và nhân viên vận hành thiết bị hay phục vụ lắp đặt đều bị mắc kẹt, thậm chí có người cũng bị nhiễm bệnh khi bị kẹt tại TP.HCM khi chờ lấy hàng. Cạnh đó, quá trình vận chuyển thiết bị phải đi qua nhiều địa phương mà COVID-19 bùng phát liên tục nên việc huy động nhân lực cũng như lên kế hoạch vận chuyển gặp nhiều khó khăn do giãn cách xã hội, cách ly tập trung đối với các trường hợp F1 hoặc đi từ vùng dịch về …

Do thiết bị của dự án nhập khẩu 100%, việc bảo mật công nghệ và lắp đặt phụ thuộc lớn vào chuyên gia, kỹ sư cao cấp do hãng cung cấp điều động. Trong khi đó, từ cuối năm 2020 đến nay, dịch bệnh vẫn diễn biến phức tạp, chuyên gia của nhà thầu thiết bị gặp khó khăn trong việc vào Việt Nam do việc xin cấp VISA rất phức tạp, các chuyến bay quốc tế không có hoặc rất hạn chế. Thời gian di chuyển của chuyên gia nước ngoài tới công trường dự án tăng hơn gấp đôi, từ 6 tuần lên đến 10 tuần.

Những khó khăn của dịch bệnh đã tác động dây chuyền tới việc thi công, dẫn tới thực tế đến ngày 31/10/2021 vẫn không thể làm thử nghiệm và COD kịp thời các trụ còn lại.

Báo VietNamnet cho hay, ông Trịnh Đức Trường Sơn, Giám đốc Công ty TNHH MTV Năng lượng Viên An Cà Mau cho rằng: Triển khai xây dựng dự án đúng vào đợt COVID-19 bùng phát mạnh nhất nên nguồn nhân lực, thiết bị, máy móc để có thể đến công trường tương đối khó khăn. Chẳng hạn việc vận chuyển tuabin từ nước ngoài về phải qua rất nhiều khâu kiểm dịch, sau đó tập trung tại cảng Đá Son, Vũng Tàu. Để kiểm soát được thiết bị thì cần con người, nhưng việc đưa cán bộ kỹ thuật vào tương đối khó khăn do tỉnh có những quy định gắt gao.

Gần 40 dự án khác như Nhà máy điện gió Hưng Hải Gia Lai, Yang Trung  (Gia Lai), Công ty Điện gió Hoà Đông 2, Công ty Điện gió Lạc Hoà 2… cũng đang lâm cảnh tương tự vì tác động của đại dịch COVID-19.

Trước thực trạng trên, các chủ đầu tư này cho rằng nếu không có chính sách tháo gỡ kịp thời để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, thì không chỉ có chủ đầu tư mà các nhà thầu trong nước và quốc tế có nguy cơ phá sản. Nhiều chủ đầu tư kiến nghị, Chính phủ sớm xem xét gia hạn Quyết định 39 thêm từ 3-6 tháng để các nhà máy hoàn thiện thử nghiệm COD. Sau thời gian này, các chủ đầu tư mà không thể hoàn thành thì họ cũng “tâm phục, khẩu phục”.

Cũng liên quan đến thông tin trên, phát biểu tại tọa đàm do Theleader tổ chức, ông Nguyễn Anh Tuấn, nguyên Giám đốc Trung tâm Năng lượng tái tạo cho rằng: Trong trường hợp bất khả kháng, ngoài tầm kiểm soát, cần phải có sự hỗ trợ, chia sẻ rủi ro với các nhà đầu tư, như Nhà nước gia hạn giá FIT, đề ra cơ chế cho nhà đầu tư an tâm. Bởi vì đầu tư cho năng lượng gió rất lớn, không được đấu nối phát điện thì lãng phí, gây thiệt hại với cả nhà đầu tư lẫn nền kinh tế, xã hội.  Hiện nay nhiều đề xuất đưa ra nhưng làm thế nào vẫn chưa rõ. Nhà đầu tư bất an, lo lắng vì phát sinh những việc ngoài tầm kiểm soát…

Theo báo Tuổi Trẻ Online, Bộ Công thương và các bên liên quan đã họp và dự kiến sẽ đưa ra giá mua điện từ các nhà máy điện gió từ sau ngày 31/10/2021 giảm khoảng 12% so với giá FIT theo quyết định 39. Tuy nhiên, nhiều chủ đầu tư cho rằng với giá giảm này thì gần 40 dự án triển khai trong các năm vừa qua bị mất trắng lợi nhuận, cầm chắc phần lỗ.

Ông Bùi Văn Thịnh, Chủ tịch Hiệp hội Điện gió và mặt trời Bình Thuận cho rằng, nếu không gia hạn giá FIT theo quyết định 39, khoảng 50% dự án điện đã đăng ký không thể hòa lưới, sẽ kéo theo hệ lụy làm ảnh hưởng tình hình tài chính, nguy cơ phá sản, không có tiền trả ngân hàng, từ đó dẫn tới các nguy cơ khiếu kiện, ảnh hưởng đến môi trường đầu tư tại Việt Nam.

Tú Minh (tổng hợp)