Khoa học công nghệ, chuyển đổi số: Động lực bứt phá nông nghiệp

Sáng ngày 2/11/2026, tại thành phố Cần Thơ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp cùng Bộ Công an đã tổ chức Hội nghị "Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp - khu vực phía Nam".

hu vực phía Nam giữ vai trò đặc biệt quan trọng, là trung tâm sản xuất, chế biến và xuất khẩu nông sản chủ lực của cả nước. Sự đóng góp của KHCN và chuyển đổi số trong thời gian qua đã mang lại những kết quả kinh tế tích cực.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản đạt mức tăng trưởng 4,02%. Kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản trong 10 tháng đạt trên 63 tỷ USD.

Các giống lúa do Việt Nam chọn tạo hiện chiếm 5/10 giống có diện tích gieo trồng lớn nhất cả nước và 8/10 giống có diện tích lớn nhất tại Đồng bằng sông Cửu Long. Nhờ giống mới, năng suất tăng khoảng 10%, sản lượng tăng thêm 2,4 triệu tấn/năm, tạo giá trị kinh tế gia tăng ước tính 12.000 tỷ đồng/năm.

Tại Cần Thơ, việc áp dụng cảm biến IoT, kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ và nhật ký canh tác điện tử đã giúp giảm hơn 30% lượng phân đạm, giảm lượng giống gieo sạ xuống khoảng 60 kg/ha, giảm 2-3 lần phun thuốc bảo vệ thực vật, tăng năng suất từ 0,3-0,7 tấn/ha và tăng lợi nhuận tối thiểu 20% so với phương thức truyền thống…

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới thực chất hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, lấy hiệu quả sản xuất, giá trị gia tăng và thu nhập của người dân làm thước đo.

Theo Phó Thủ tướng, ngành nông nghiệp còn nhiều điểm nghẽn về công nghệ, nguyên liệu đầu vào, chế biến sâu, logistics và liên kết thị trường. Trong khi dư địa mở rộng diện tích ngày càng hạn chế, tăng trưởng phải dựa nhiều hơn vào năng suất, chất lượng và ứng dụng khoa học, công nghệ.

Vì vậy, để tạo chuyển biến cụ thể, Phó Thủ tướng yêu cầu từ nay đến hết tháng 11/2026, mỗi địa phương phải lựa chọn 3-5 bài toán lớn, cấp thiết, gắn với lợi thế sản xuất và khả năng cạnh tranh của địa phương. Trong đó, từng bài toán phải xác định rõ mô hình liên kết sản xuất, chế biến, tiêu thụ và xây dựng thương hiệu.

Với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Phó Thủ tướng giao chủ trì rà soát hoạt động nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ; xác định những nhiệm vụ ưu tiên có tác động trực tiếp đến tăng trưởng. Trọng tâm là làm chủ công nghệ giống, thức ăn chăn nuôi, vaccine, thuốc bảo vệ thực vật, cơ giới hóa, chế biến sâu và truy xuất nguồn gốc; đổi mới liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất.

Mỗi nhiệm vụ nghiên cứu phải có địa chỉ ứng dụng, khả năng thương mại hóa và nhân rộng, tránh đầu tư dàn trải, nghiên cứu không gắn với thị trường.

Đối với Bộ Khoa học và Công nghệ, cần khẩn trương tháo gỡ vướng mắc về sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ, lựa chọn những kết quả nghiên cứu có khả năng thương mại hóa để tiếp tục hỗ trợ hoàn thiện sản phẩm. Các viện, trường và doanh nghiệp được đề nghị đăng ký nhiệm vụ, giải pháp công nghệ giải quyết bài toán thực tiễn, gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường trước ngày 15/12/2026.

Tú Anh