Gạo Việt và cơ hội lớn khi Indonesia, Philippines và Malaysia dự kiến tăng nhập khẩu

Tại Hội thảo quốc tế “Thị trường lúa gạo toàn cầu và xu hướng thời gian tới” do Bộ Nông nghiệp - Phát triển nông thôn và UBND tỉnh Hậu Giang phối hợp tổ chức ngày 13/12, ông Aziz Arya, chuyên viên Phụ trách Hợp tác Nam - Nam và Hợp tác tam giác, Văn phòng FAO Khu vực châu Á - Thái Bình Dương cho rằng, hiện nay trong chuỗi giá trị lúa gạo đang gặp những thách thức nhất định như gánh nặng kép về thay đổi nhân khẩu học dẫn đến nhu cầu về thực phẩm nhiều hơn, đa dạng hơn, chất lượng cao hơn.

Ngoài ra, biến đổi khí hậu cũng tác động đến số lượng và chất lượng nước, suy thoái đất, chuyển đổi đất nông nghiệp sang mục đích sử dụng khác, tần suất và mức độ nghiêm trọng của thiên tai, sâu bệnh tăng lên.

Đồng tình quan điểm trên, ông Subramanian đến từ Công ty SSRESOURCE MEDIA (Singapore) cho rằng, thị trường lúa gạo là sự tổng hợp từ tình hình chính trị và khí hậu. Theo ông Subramanian, về nguồn cung, việc Ấn Độ hạn chế xuất khẩu gạo sẽ khiến thị trường năm 2024 có những phản ứng có lợi cho lúa gạo Việt Nam. 

Dù vậy, doanh nghiệp phải nắm chắc thông tin về thị trường. Theo đó, để cập nhật được thông tin, Việt Nam có thể thai khác từ nhiều nguồn mở trên internet, qua đó có thể hiểu được quan hệ cung - cầu trong thời gian tới, hiểu được về xu hướng giá của lúa gạo.

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Trần Thanh Nam cho biết, bên cạnh việc đảm bảo an ninh lương thực quốc gia, ngành lúa gạo Việt Nam còn có vai trò đảm bảo an ninh lương thực cho khu vực và thế giới. Thị trường lúa gạo trong nước và quốc tế đã và đang mang lại nguồn thu giúp cải thiện đời sống của người nông dân Việt Nam, góp phần vào an sinh, ổn định xã hội.

Năm 2023, xuất khẩu gạo của Việt Nam tăng mạnh trong bối cảnh thị trường lúa gạo nhiều biến động. Ấn Độ, nước xuất khẩu gạo hàng đầu, hạn chế xuất khẩu đã góp phần đẩy mạnh nguồn cung gạo từ Việt Nam. Trong 11 tháng năm 2023, xuất khẩu gạo Việt Nam ước đạt 7,75 triệu tấn về sản lượng và 4,41 tỷ USD về giá trị, tăng tương ứng 16,2% và 36,3% so với cùng kỳ năm 2022. Giá gạo xuất khẩu bình quân 11 tháng ước đạt 568 USD/tấn, tăng 17,3% so với cùng kỳ.

Đáng chú ý, tỷ trọng giống lúa chất lượng cao của Việt Nam tăng từ 50% năm 2015 lên 74% năm 2020. Khối lượng gạo xuất khẩu được giữ ở mức 6 triệu tấn và có xu hướng tăng trưởng qua các năm, với giá trị xuất khẩu liên tục trên 3 tỷ USD mỗi năm.

Ông Trần Thanh Nam nhận định, thị trường lúa gạo trong nước và quốc tế thời gian tới tiếp tục sôi động do nhu cầu nhập khẩu gạo lớn từ một số quốc gia như Trung Quốc, Indonesia, Philippines, các nước Trung đông và châu Phi.

Theo một số chuyên gia khác, vấn đề biến đổi khí hậu và ảnh hưởng El Nino trong năm 2024 góp phần làm thị trường lúa gạo khó đoán định. Tuy nhiên, giá gạo hiện ngày càng tăng nên đây sẽ là cơ hội của ngành hàng lúa gạo Việt Nam khi đang ngày có càng nhiều giống lúa ngắn ngày, chất lượng và năng suất cao.

Ngoài ra, Việt Nam cũng có nhiều chính sách giúp nông dân linh hoạt hơn trong việc lựa chọn đối tượng canh tác. Do đó, nếu năm 2024, nguồn cung lúa gạo vẫn ít hơn so với nhu cầu thì Việt Nam có thể nâng lên canh tác 4 vụ/năm với nhiều loại gạo chất lượng cao, tận dụng được cơ hội xuất khẩu. Việc này không chỉ bảo đảm an ninh lương thực cho Việt Nam mà còn chia sẻ với nhiều quốc gia trên thế giới.

Hiện nay, việc tăng sản lượng gạo xuất khẩu tác động đến lượng gạo dự trữ tại các nước xuất khẩu. Giá gạo xuất khẩu tăng dẫn đến giá lúa nguyên liệu tăng theo, phần nào ảnh hưởng đến giá gạo tại thị trường trong nước. Trước mắt, ngành Nông nghiệp tập trung triển khai nhiều đề án liên quan tới sản xuất lúa gạo như: Thí điểm xây dựng vùng nguyên liệu nông, lâm sản đạt chuẩn, phục vụ tiêu thụ trong nước và xuất khẩu giai đoạn 2022-2025, phát triển bền vững 1 triệu hecta chuyên canh lúa chất lượng cao gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Theo tính toán của Bộ NN&PTNT, mỗi năm, Việt Nam dư khoảng 13-14 triệu tấn lúa, tương đương hơn 7 triệu tấn gạo. Do đó, ngành Nông nghiệp Việt Nam sẵn sàng hợp tác với các quốc gia để ký các bản ghi nhớ về cung cấp lúa gạo trong thời gian dài.

“Các bản ghi nhớ sẽ giúp Việt Nam thêm động lực xây dựng những vùng nguyên liệu chuyên canh phục vụ xuất khẩu, giúp ích trực tiếp cho nông dân. Tuy nhiên, để nâng cao thương hiệu của gạo Việt Nam, bên cạnh việc chuẩn hóa vùng nguyên liệu, ngành hàng lúa gạo, đặc biệt là khối doanh nghiệp phải xác định chương trình, kế hoạch để nâng cao thương hiệu của ngành hàng”, Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Trần Thanh Nam cho biết thêm.

Phương Anh (T/h)