Chính phủ ban hành chiến lược mở không gian phát triển quốc gia trong kỷ nguyên mới

Theo đó, Chương trình hành động của Chính phủ được xây dựng nhằm cụ thể hóa toàn diện các mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp đề ra tại Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 28/8/2026 của Bộ Chính trị về phát triển các vùng và tổ chức không gian phát triển quốc gia trong giai đoạn mới.

Mục đích của Chương trình là phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế của từng vùng; thúc đẩy liên kết vùng sâu rộng và khai thác hiệu quả các không gian phát triển mới hình thành sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính. Đáng chú ý, việc thực hiện chương trình gắn liền với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bảo đảm phân định rõ cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, kết quả đánh giá và thời hạn hoàn thành cụ thể cho từng mục tiêu.

Trong quá trình tổ chức thực hiện, Chính phủ quán triệt các nguyên tắc chỉ đạo xuyên suốt: Phát huy vai trò kiến tạo, điều phối của Chính phủ đi đôi với việc nâng cao tính chủ động, tự lực, tự cường của các bộ, ngành và địa phương; tăng cường công tác theo dõi, kiểm tra và giám sát. Bảo đảm tính khả thi, đồng bộ trong quy hoạch, đầu tư phát triển hạ tầng, kết nối dữ liệu và phân bổ nguồn lực quốc gia. Đảm bảo sự cân bằng về lợi ích giữa các địa phương, giữa lợi ích vùng và quốc gia, lấy hiệu quả tổng thể phát triển làm thước đo hàng đầu.

Để triển khai thắng lợi các quan điểm và mục tiêu đề ra, Chính phủ yêu cầu các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương tập trung chỉ đạo thực hiện 11 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm: 

Đổi mới tư duy, nâng cao nhận thức về phát triển các vùng và tổ chức không gian phát triển quốc gia trong giai đoạn mới. Tổ chức không gian phát triển vùng và thực hiện tốt quy hoạch vùng. Hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển vùng. Đổi mới mô hình tăng trưởng, hình thành và phát triển các động lực kinh tế mới của vùng. Phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, đồng bộ, liên vùng. Phát triển hệ thống đô thị hiện đại và các cực tăng trưởng của vùng. 

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Phát triển văn hóa, xã hội và bảo đảm an sinh xã hội toàn diện. Bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu. Tăng cường quốc phòng, an ninh; đẩy mạnh hoạt động đối ngoại và hội nhập quốc tế. Xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị.

Theo hướng dẫn của Nghị quyết 358/NQ-CP, không gian phát triển kinh tế - xã hội của từng vùng được tổ chức theo hướng đa tầng, đa cực, tạo sự liên kết đồng bộ giữa các vùng không gian: đất liền, vùng biển, vùng trời, không gian ngầm và không gian số. Hướng đi này phù hợp với chức năng, tiềm năng và điều kiện tài nguyên sau khi sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền 2 cấp.

Chính phủ xác định tập trung xây dựng các hành lang kinh tế trọng điểm đóng vai trò trục xương sống kết nối tăng trưởng:

Hành lang kinh tế Bắc - Nam: Phát triển trên cơ sở trục giao thông Bắc - Nam phía Đông, liên kết các trung tâm kinh tế và vùng động lực lớn nhất cả nước.

Hành lang kinh tế Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh: Trục kết nối cửa ngõ giao thương biên giới phía Bắc với Thủ đô và cụm cảng biển trọng điểm Bắc Bộ.

Hành lang kinh tế Mộc Bài (Tây Ninh) - Thành phố Hồ Chí Minh - Biên Hòa - Vũng Tàu: Trục kết nối cửa ngõ đường bộ quốc tế với vùng kinh tế năng động Đông Nam Bộ và hệ thống cảng biển nước sâu.

Nghị quyết cũng định hướng từng bước hình thành các hành lang kinh tế khác trong dài hạn, bảo đảm kết nối thông suốt giữa các hành lang kinh tế trong nước với các hành lang kinh tế của khu vực và quốc tế.

Chương trình hành động thúc đẩy chuyển dịch mô hình tăng trưởng theo hướng nâng cao chất lượng và gia tăng giá trị. Các vùng được định hướng tập trung vào các lĩnh vực mũi nhọn:

Đẩy mạnh công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp công nghệ số, công nghiệp hỗ trợ, chế biến chế tạo; phát triển các dịch vụ giá trị cao như tài chính, logistics, thương mại điện tử và du lịch chất lượng cao. Cơ cấu lại nông nghiệp theo hướng ứng dụng công nghệ cao, tuần hoàn, phát thải thấp; phát triển kinh tế biển hiện đại, ưu tiên các khu kinh tế ven biển có khả năng cạnh tranh quốc tế.

Để giải quyết dứt điểm các nghẽn mạch hạ tầng, Chính phủ ưu tiên nguồn lực đầu tư cho các dự án hạ tầng mang tính đột phá: Tập trung xây dựng trục xương sống Bắc - Nam và hành lang Đông - Tây thế hệ mới; đầu tư tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, các tuyến đường sắt kết nối cảng biển lớn và đường sắt liên vận quốc tế; hiện đại hóa các cảng biển cửa ngõ trung chuyển quốc tế và cảng hàng không quốc tế lớn.

Phát triển hạ tầng năng lượng đồng bộ, bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng kinh tế 2 con số. Nâng cấp hệ thống thủy lợi đa mục tiêu, xây dựng các công trình kiểm soát nguồn nước tại các cửa sông lớn để chủ động kiểm soát mặn, trữ ngọt, củng cố đê điều và tăng cường khả năng tiêu thoát lũ bảo vệ các đô thị lớn.

Chính phủ yêu cầu Bộ trưởng các bộ, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ và Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương khẩn trương cụ thể hóa các nội dung của Nghị quyết số 358/NQ-CP vào chương trình, kế hoạch công tác của cơ quan, địa phương. Mỗi nhiệm vụ phải được giao trách nhiệm rõ ràng về đơn vị chủ trì, đơn vị phối hợp, tiến độ thực hiện và kết quả đầu ra cụ thể, nhằm bảo đảm Nghị quyết đi nhanh vào cuộc sống, tạo bước chuyển biến mạnh mẽ trong phát triển vùng và tổ chức không gian quốc gia.

 Xem toàn văn nội dung Nghị quyết số 358/NQ-CP: Tại đây!

Tuấn Kiệt