Xúc tiến thương mại, xây dựng hệ sinh thái số bền vững để hàng Việt vươn xa

Hiện nay, các thị trường lớn như Liên minh châu Âu (EU) đã triển khai các rào cản kỹ thuật khắt khe như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) và yêu cầu minh bạch chuỗi cung ứng. Điều này buộc hoạt động xúc tiến thương mại phải chuyển mình mạnh mẽ, gắn liền với các tiêu chuẩn môi trường và trách nhiệm xã hội.

Theo các chuyên gia, chuyển đổi xanh không chỉ là câu chuyện bảo vệ môi trường mà trực tiếp quyết định khả năng tiếp cận thị trường. Khảo sát từ Nielsen chỉ ra rằng hơn 70% người tiêu dùng sẵn sàng chi trả cao hơn cho các sản phẩm thân thiện với môi trường, mở ra cơ hội lớn cho những doanh nghiệp biết kể "câu chuyện xanh" trong các hoạt động quảng bá.

Tại Việt Nam, xu hướng này đã tác động rõ nét tới cộng đồng doanh nghiệp. Báo cáo của Ngân hàng Thế giới cho thấy, các doanh nghiệp áp dụng tiêu chuẩn xanh có khả năng tiếp cận thị trường quốc tế cao hơn và gia tăng giá trị xuất khẩu. Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp trong các ngành dệt may, gỗ, nông sản đã chủ động chuyển đổi sang mô hình sản xuất xanh, sử dụng nguyên liệu bền vững, giảm phát thải và minh bạch quy trình sản xuất.

Để hỗ trợ doanh nghiệp, Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) đã hình thành hệ sinh thái xúc tiến thương mại số Decobiz. Đây là một bước đột phá trong việc ứng dụng công nghệ để vượt qua các giới hạn về không gian và thời gian.

Hệ sinh thái này tích hợp nhiều nền tảng cốt lõi như Vietrade CRM, Smart Trade Connection, Virtual Exhibition, Vietrade Map, Vietrade AI, Vietrade Data và E-learning. Toàn bộ hệ thống vận hành trên hạ tầng điện toán đám mây, liên thông với nền tảng LGSP của Bộ Công Thương, giúp doanh nghiệp tiếp cận các dịch vụ một cách thuận tiện và hiệu quả hơn. Đáng chú ý, 100% thủ tục hành chính trong lĩnh vực này đã được số hóa, góp phần thúc đẩy "xanh hóa" quản trị thông qua việc tiết kiệm thời gian và giảm thiểu giấy tờ.

Về mặt dữ liệu, kho dữ liệu điện tử phục vụ phân tích và dự báo đã hoàn thành khoảng 85% khối lượng, được phát triển theo mô hình Data Lake và BI. Việc ứng dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo qua trợ lý ảo Vietrade AI (dự kiến vận hành thử nghiệm từ cuối năm 2025) và triển lãm trực tuyến (Virtual Exhibition) không chỉ giúp doanh nghiệp vượt qua giới hạn không gian để tiếp cận đối tác quốc tế mà còn giảm đáng kể chi phí và phát thải. Để không ngừng nâng cao năng lực chuyển đổi số và chuyển đổi xanh cho doanh nghiệp, Cục Xúc tiến thương mại cũng tích cực mở rộng hợp tác quốc tế với các tổ chức như ITC, USAID, SECO và Swisstrade.

Tại các địa phương như Hà Nội, xúc tiến thương mại trong kỷ nguyên mới đang tập trung vào việc đưa các sản phẩm đặc trưng (OCOP) ra quốc tế thông qua các "trụ cột" xanh và số. Với hơn 3.400 sản phẩm OCOP, Hà Nội xác định việc ứng dụng mã QR truy xuất nguồn gốc và phát triển gian hàng số là hướng đi tất yếu.

Tuy nhiên, "điểm nghẽn" lớn nhất hiện nay vẫn là sự hạn chế trong khâu chuẩn hóa thương hiệu và hệ thống chứng nhận quốc tế. Để khắc phục, doanh nghiệp cần được hỗ trợ xây dựng bộ nhận diện thương hiệu đa ngôn ngữ, video giới thiệu sản phẩm chuyên nghiệp và kết nối chặt chẽ với các tham tán thương mại nước ngoài.

TS. Bùi Quý Thuấn, Phó Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn và Xúc tiến Đầu tư Thương mại Quốc tế cho rằng, yếu tố “xanh” đang trở thành tiêu chuẩn quan trọng trong thương mại quốc tế. Các thị trường phát triển ngày càng yêu cầu sản phẩm phải đáp ứng tiêu chí về môi trường, tiết kiệm năng lượng và phát triển bền vững.

“Để tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do như EVFTA hay CPTPP, sản phẩm không chỉ cần đảm bảo chất lượng mà còn phải chứng minh được quy trình sản xuất thân thiện với môi trường và có trách nhiệm xã hội”,  TS. Thuấn phân tích.

Bên cạnh đó, chuyển đổi số đang mở ra phương thức xúc tiến thương mại mới, giúp doanh nghiệp tiếp cận thị trường toàn cầu nhanh hơn và hiệu quả hơn. Thành phố Hà Nội hiện đang đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý như ứng dụng mã QR truy xuất nguồn gốc, phát triển các gian hàng số và thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới. Theo TS. Thuấn, việc xây dựng hệ thống dữ liệu số cho sản phẩm và dự án - từ hồ sơ kỹ thuật, hình ảnh, video giới thiệu đến các tài liệu quảng bá đa ngôn ngữ - sẽ giúp đối tác và nhà đầu tư nước ngoài có cái nhìn trực quan và tin cậy hơn.

Theo chuyên gia kinh tế, TS Nguyễn Minh Phong, chuyển đổi xanh trong xúc tiến thương mại không chỉ là xu hướng mà đã trở thành động lực quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh. Việc kết hợp giữa chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang tạo ra một hệ sinh thái xúc tiến thương mại hiện đại, linh hoạt và bền vững.

Theo đó, ông Phong khuyến nghị, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt, doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động nắm bắt xu hướng, đầu tư vào công nghệ, nâng cao tiêu chuẩn sản xuất và xây dựng chiến lược thương hiệu gắn với phát triển bền vững.

Minh Anh