Xuất khẩu thủy sản khởi sắc, hướng tới mục tiêu 12 tỷ USD

Theo thống kê từ Tổng cục Hải quan và Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), tính chung 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của cả nước đạt 5,77 tỷ USD, tăng 12,7% so với cùng kỳ năm ngoái. Riêng trong tháng 6/2026, hoạt động xuất khẩu ghi nhận sự bùng nổ với con số gần 1,1 tỷ USD, tăng trưởng tới 20,6%.

Kết quả này được đánh giá là nền tảng vững chắc để ngành thủy sản hiện thực hóa các mục tiêu tăng trưởng cho giai đoạn còn lại của năm, bất chấp những biến động không ngừng của kinh tế toàn cầu.

Điểm sáng lớn nhất trong bức tranh xuất khẩu 6 tháng qua chính là sự bứt phá của thị trường Trung Quốc. Đây hiện là thị trường đơn lẻ lớn nhất của thủy sản Việt Nam với kim ngạch đạt 1,39 tỷ USD, tăng trưởng gần 39% và chiếm hơn 24% tổng giá trị xuất khẩu. Nếu tính cả thị trường Hồng Kông, con số này lên tới 1,47 tỷ USD, chiếm tỷ trọng 25,5% toàn ngành.

Đối với thị trường Hoa Kỳ, dù tính chung nửa đầu năm có sự sụt giảm nhẹ 0,8% (đạt 891 triệu USD), nhưng riêng tháng 6 đã ghi nhận mức tăng đột biến lên tới 43%. Các chuyên gia cho rằng việc các nhà nhập khẩu Mỹ đẩy nhanh tiến độ đưa hàng về là nhằm ứng phó với những thay đổi khó lường về thuế quan và chính sách thương mại trong tương lai.

Bên cạnh đó, các thị trường trong khối CPTPP và ASEAN cũng duy trì đà tăng trưởng ổn định, lần lượt đạt 1,52 tỷ USD (tăng 9,1%) và gần 396 triệu USD (tăng hơn 20%), giúp bù đắp đáng kể cho sự chững lại tại khu vực EU.

Trong cơ cấu các nhóm hàng, tôm tiếp tục khẳng định vai trò "đầu tàu" khi đóng góp 2,35 tỷ USD, tăng 14,2% và chiếm hơn 40% tổng kim ngạch thủy sản. Trong đó: tôm chân trắng đạt gần 1,39 tỷ USD (tăng 8,7%); tôm hùm ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng hơn 44%, đạt gần 585 triệu USD.

Xếp thứ hai là cá tra với giá trị xuất khẩu đạt 1,11 tỷ USD, tăng 11,7%. Các sản phẩm khác như mực, bạch tuộc, cua, ghẹ cũng ghi nhận những kết quả tích cực với mức tăng trưởng từ 17,9% đến 31%.

Ngược lại, nhóm hàng khai thác như cá ngừ, chả cá và surimi có sự sụt giảm nhẹ do ảnh hưởng từ nguồn nguyên liệu và các quy định khắt khe về truy xuất nguồn gốc IUU.

Dù triển vọng rất lạc quan, ngành thủy sản vẫn đang đối mặt với "cơn lốc" chi phí vận tải biển. Tính đến đầu tháng 7/2026, cước container tuyến Viễn Đông đi Bờ Tây Bắc Mỹ đã tăng gần 67% chỉ trong một tháng, đạt khoảng 7.100 USD/FEU. Tuyến đi Bắc Âu cũng tăng gần 43%, đứng ở mức 5.500 USD/FEU.

Bên cạnh đó, xung đột địa chính trị tại Biển Đỏ, chính sách thuế phòng vệ thương mại tại Mỹ và EU, cùng yêu cầu khắt khe về chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU) vẫn là những rào cản lớn mà doanh nghiệp cần vượt qua.

VASEP nhận định, nếu duy trì được nhịp độ hiện tại và tận dụng tốt nhu cầu tiêu dùng cuối năm, kim ngạch xuất khẩu thủy sản năm 2026 hoàn toàn có khả năng vượt ngưỡng 11 tỷ USD. Tuy nhiên, để chạm tới mục tiêu 12 tỷ USD, ngành thủy sản cần duy trì mức xuất khẩu bình quân trên 1 tỷ USD/tháng trong nửa cuối năm.

Điều này đòi hỏi sự nỗ lực từ doanh nghiệp trong việc đa dạng hóa thị trường, kiểm soát giá thành và nâng cao tỷ trọng hàng chế biến sâu. Đồng thời, sự đồng hành của Chính phủ trong việc tháo gỡ khó khăn về thủ tục, logistics và chứng nhận nguồn gốc sẽ là "chìa khóa" quan trọng để ngành về đích thành công.

Minh Phương