Xuất khẩu sang UAE: Tận dụng "đòn bẩy" CEPA để hóa giải rủi ro xung đột Trung Đông

Điểm sáng thương mại giữa "tâm bão" địa chính trị

Trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông, đặc biệt là căng thẳng giữa Iran và Israel vào cuối tháng 2/2026 gây ra những hệ lụy sâu rộng tới kinh tế thế giới và thị trường năng lượng, UAE vẫn giữ vững vai trò là trung tâm thương mại toàn cầu.

Bất chấp những rung lắc từ thị trường, kim ngạch thương mại song phương Việt Nam - UAE trong 2 tháng đầu năm 2026 đạt hơn 1,046 tỷ USD, tăng 3,6% so với cùng kỳ năm trước.

Điểm đáng chú ý là Việt Nam tiếp tục duy trì mức xuất siêu kỷ lục sang thị trường này, đạt khoảng 925 triệu USD chỉ trong hai tháng đầu năm. Điều này minh chứng cho sức hút mạnh mẽ của hàng Việt tại quốc gia có quy mô nhập khẩu phi dầu khí lên tới gần 800 tỷ USD mỗi năm.

Hiệp định CEPA - "tấm vé thông hành" đưa thuế về 0%

Cú hích lớn nhất cho doanh nghiệp Việt chính là Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện (CEPA) chính thức có hiệu lực từ ngày 3/2/2026. Đây được coi là "đòn bẩy" chiến lược, giúp hàng hóa Việt Nam có lợi thế cạnh tranh vượt trội.

Về thuế quan, nhiều dòng thuế đối với mặt hàng nông sản, thực phẩm được cắt giảm từ 5% về thẳng 0% ngay lập tức. Về lợi thế cạnh tranh, giúp hàng Việt rẻ hơn ít nhất 5% so với các đối thủ chưa có FTA với UAE như Ấn Độ, Nam Phi hay Ai Cập.

Trong trạng thái "bình thường mới", Chính phủ UAE đang ưu tiên tối đa cho an ninh lương thực và dự trữ quốc gia. Điều này mở ra dư địa lớn cho các nhóm hàng thế mạnh của Việt Nam.

Trong đó, với thủy sản: cá tra và tôm chân trắng đang rất được ưa chuộng và ưu tiên nhập khẩu bởi các hệ thống siêu thị khổng lồ như Lulu, Carrefour. Với nông sản chế biến, do nhu cầu dự trữ, các sản phẩm có thời hạn bảo quản dài như trái cây sấy, hạt khô tẩm vị, thực phẩm đóng hộp đang có nhu cầu cực lớn.

Với ngành vật liệu xây dựng và nội thất, nhu cầu phát triển đô thị thông minh tại Abu Dhabi mở ra cơ hội cho ngành sơn công nghiệp, chất phủ và đồ nội thất gỗ.

Dù cơ hội rất lớn, nhưng xung đột tại Trung Đông đã trực tiếp gây ra những "gáo nước lạnh" cho hoạt động xuất khẩu. Các doanh nghiệp đang phải đối mặt với chi phí vận tải tăng phi mã. Việc eo biển Hormuz bị đe dọa và các đường bay gián đoạn khiến các hãng tàu áp thêm phụ phí chiến tranh và bảo hiểm hàng hải.

Thời gian vận chuyển kéo dài gây áp lực lên các mặt hàng trái cây tươi và nông sản. Tình trạng đình trệ khiến nhiều doanh nghiệp đối mặt với rủi ro chậm thanh toán hoặc khó thu hồi vốn.

Chiến lược "vững bước" cho doanh nghiệp Việt

Để hóa giải rủi ro và tận dụng tối đa CEPA, ông Trương Xuân Trung – Phụ trách Thương vụ Việt Nam tại UAE và các chuyên gia khuyến nghị:

Các doanh nghiêp xuất khẩu cần chủ động điều hướng hàng hóa sang các cảng trung chuyển an toàn, thay đổi phương thức vận chuyển khi cần thiết để tránh điểm nóng xung đột. Tập trung vào nhóm hàng thiết yếu, tăng cường chế biến sâu để kéo dài thời gian bảo quản và đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của UAE.

Trong khuôn khổ ASEAN, Việt Nam cùng các nước đang nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung và củng cố chuỗi logistics, đồng thời ưu tiên hỗ trợ an ninh năng lượng và lương thực cho nhau. Cuối cùng là sử dụng các công cụ bảo hiểm tài chính và nghiên cứu kỹ quy tắc xuất xứ để hưởng thuế 0%.

Với sự hỗ trợ kịp thời từ các cơ quan nhà nước thông qua việc cung cấp thông tin thị trường và kết nối với các hệ thống phân phối lớn, doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có thể vượt qua "sóng gió" địa chính trị để củng cố vị thế vững chắc tại UAE và vươn xa hơn nữa ra toàn khu vực Trung Đông.

Minh Anh