Xuất khẩu rau quả Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức lớn

Nguyên nhân chính đến từ thị trường Trung Quốc – đối tác chiếm gần 45% tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả – khi kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này giảm sâu chưa từng thấy: chỉ đạt 512,2 triệu USD, giảm tới 31,3% so với cùng kỳ. Đặc biệt, mặt hàng chủ lực là sầu riêng – vốn chiếm gần một nửa tổng kim ngạch năm ngoái với 3,3 tỷ USD – đã sụt giảm nghiêm trọng. Quý I/2025, giá trị xuất khẩu sầu riêng chỉ còn hơn 98 triệu USD, lao dốc 61%.

Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam, tình trạng ùn ứ kéo dài tại cửa khẩu là một trong những nguyên nhân chính. Nếu như trước đây thời gian thông quan chỉ mất vài ngày, nay có lô hàng mất cả tuần. Trung Quốc đang siết chặt kiểm soát chất lượng, đặc biệt đối với chỉ tiêu hàm lượng chất vàng ố và dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật, gây khó khăn cho doanh nghiệp trong việc đảm bảo tiêu chuẩn. Điều đó khiến sản lượng xuất khẩu bị sụt giảm mạnh, kéo theo kim ngạch xuất khẩu toàn ngành rau quả 3 tháng đầu năm nay bị giảm sâu.

Không chỉ sầu riêng, nhiều loại trái cây khác cũng ghi nhận mức giảm đáng kể: thanh long chỉ đạt 154,5 triệu USD và chuối đạt 127,7 triệu USD, cùng giảm hơn 10%. Trong khi đó, các thị trường khác như châu Âu, châu Mỹ, châu Đại Dương và châu Phi dù vẫn duy trì xuất khẩu nhưng tỷ trọng còn nhỏ, chưa thể bù đắp sự thiếu hụt từ Trung Quốc.

Thực tế này cho thấy rủi ro lớn từ việc phụ thuộc vào một thị trường chủ lực. Theo các chuyên gia, để đảm bảo tăng trưởng bền vững, ngành rau quả Việt Nam cần nhanh chóng đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, đồng thời chuẩn hóa quy trình sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm theo các tiêu chuẩn quốc tế, đặc biệt với các mặt hàng chiến lược như sầu riêng, thanh long và chuối.

Với khởi đầu đầy trắc trở trong quý I/2025, mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu rau quả trong cả năm đang đứng trước thử thách lớn. Nếu các rào cản về chất lượng không được tháo gỡ kịp thời và ngành chưa có giải pháp mở rộng thị trường hiệu quả, xuất khẩu rau quả nhiều khả năng sẽ tiếp tục gặp khó khăn trong các quý tiếp theo.

Bích Diệp