Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt gần 63 tỷ USD trong 10 tháng

Kim ngạch xuất nhập khẩu bứt phá, lâm sản và thủy sản giữ vai trò trụ cột

Báo cáo tại cuộc họp về tình hình sản xuất, tiêu thụ, xuất nhập khẩu nông, lâm, thủy sản và các giải pháp thực hiện mục tiêu tăng trưởng năm 2026 diễn ra sáng 30/10, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng cho biết, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản trong 10 tháng năm 2026 ước đạt 62,891 tỷ USD, tăng 7,8% so với cùng kỳ năm ngoái và đạt 84,7% mục tiêu kế hoạch cả năm.

Ở chiều ngược lại, kim ngạch nhập khẩu đạt 44,287 tỷ USD, tăng 9,2%. Như vậy, toàn ngành ghi nhận mức xuất siêu khoảng 18,6 tỷ USD, tăng 4,7% so với cùng kỳ.

Xét theo từng nhóm ngành hàng, mức đóng góp vào xuất siêu có sự phân hóa rõ rệt. Trong đó, lâm sản tiếp tục là trụ cột đóng góp mức xuất siêu lớn nhất, đạt 13,01 tỷ USD (tăng 5,2%). Thủy sản đạt mức xuất siêu 7,73 tỷ USD (tăng ấn tượng 17%). Nông sản đạt mức xuất siêu 4,52 tỷ USD (giảm 30,8%). Trong khi đó, chăn nuôi ghi nhận nhập siêu 3,81 tỷ USD (tăng 21,5%).

Về năng lực cung ứng nội địa, công tác phòng chống thiên tai và ứng phó biến đổi khí hậu diễn ra chủ động, giúp duy trì ổn định hoạt động sản xuất. Sản lượng thịt lợn hơi xuất chuồng 10 tháng ước đạt 4,74 triệu tấn (tăng 4,4%), thịt gia cầm đạt 2,26 triệu tấn (tăng 5,5%) và tổng sản lượng thủy sản đạt 8,81 triệu tấn (tăng 3,8%), đáp ứng tốt nhu cầu tiêu dùng trong nước lẫn nguyên liệu chế biến xuất khẩu.

Thách thức từ biến động giá, chi phí đầu vào và "điểm nghẽn" hạ tầng

Bên cạnh những kết quả tích cực, tình hình sản xuất và tiêu thụ nông sản vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn. Diện tích lúa thu đông tại Đồng bằng sông Cửu Long chỉ đạt khoảng 615.000 ha (giảm 12%), nguy cơ ảnh hưởng đến nguồn lúa hàng hóa cuối năm. Một số mặt hàng như lợn hơi, gia cầm và đường chịu áp lực do nguồn cung dồi dào trong khi sức mua phục hồi chưa đồng đều.

Giá xuất khẩu nhiều mặt hàng sụt giảm mạnh. Cụ thể, lượng cà phê xuất khẩu tăng 18,1% nhưng giá trị giảm 5,4% do giá bình quân giảm 19,9%. Xuất khẩu gạo giảm 5,7% về lượng và 10,8% về giá trị; cao su giảm 15,5% về lượng và 1,1% về kim ngạch.

Giá phân bón, thức ăn chăn nuôi, nhiên liệu, chi phí vận tải, bảo quản và lãi vay ngân hàng cao vẫn tiếp tục bào mòn lợi nhuận của nông dân và doanh nghiệp.

Công suất vận hành thực tế của các cơ sở chế biến mới chỉ đạt 60–80% công suất thiết kế. Toàn ngành vẫn thiếu hệ thống kho lạnh, kho sấy và các trung tâm logistics dùng chung.

Sản xuất còn phân tán, hợp đồng bao tiêu thiếu bền vững, thông tin đơn hàng chưa kịp thời. Nông dân và hợp tác xã nhỏ thiếu vốn lưu động nên thường phải bán nhanh ngay khi vào chính vụ thay vì chờ thời điểm có giá tốt.

Nhóm giải pháp trọng tâm hoàn thành mục tiêu tăng trưởng năm 2026

Để hoàn thành mục tiêu năm 2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất tăng cường theo dõi thị trường, giá cả theo từng ngành hàng, vùng sản xuất và chuỗi tiêu thụ; thường xuyên cập nhật giá tại vùng sản xuất, giá xuất khẩu, tồn kho, đơn hàng, chi phí đầu vào, vận tải và thông quan.

Trước mỗi vụ thu hoạch lớn, cần xây dựng dự báo cung cầu và phương án tiêu thụ theo các kịch bản, cảnh báo sớm nguy cơ dư cung, giảm giá hoặc ùn tắc, tránh tình trạng chỉ xử lý khi nông sản đã rớt giá.

Cùng với đó, tổ chức sản xuất gắn với nhu cầu thị trường và hợp đồng tiêu thụ, hạn chế phát triển tự phát. Bộ Nông nghiệp và Môi trường, UBND các tỉnh, thành phố hướng dẫn cơ cấu mùa vụ, quy mô và tiêu chuẩn sản xuất căn cứ tín hiệu thị trường, đơn hàng và năng lực chế biến; củng cố liên kết giữa nông dân, hợp tác xã với doanh nghiệp thu mua, chế biến, phân phối.

Đối với chăn nuôi, cần hướng dẫn tái đàn theo nhu cầu thị trường, kết nối với hệ thống bán lẻ, bếp ăn và cơ sở chế biến. Với lúa gạo, tăng cường thu mua theo hợp đồng, phát triển gạo chất lượng cao; đối với sầu riêng và rau quả, tổ chức rải vụ, kiểm soát chất lượng ngay từ vùng trồng, tránh dồn hàng vào cùng thời điểm.

Bộ cũng đề xuất đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, xử lý vướng mắc theo từng mặt hàng, giảm phụ thuộc vào một thị trường đối với sầu riêng, cao su, sắn và gỗ; mở rộng thị trường tại Trung Đông, Nam Á, châu Phi, Mỹ Latinh.

Đối với thủy sản, cần chủ động xử lý các vấn đề phòng vệ thương mại, bảo đảm truy xuất nguồn gốc và thực hiện các nhiệm vụ chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Các ngành hàng cà phê, gỗ, cao su cần hoàn thiện dữ liệu nguồn gốc, hồ sơ đáp ứng quy định của Liên minh châu Âu về chống mất rừng (EUDR).

Cũng tại cuộc họp, đại diện Bộ Công Thương cho biết Bộ xác định phát triển thị trường, đẩy mạnh xúc tiến thương mại, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các hiệp hội và người sản xuất thúc đẩy tiêu thụ nông sản là nhiệm vụ trọng tâm.

Thời gian qua, Bộ Công Thương đã tổ chức các hoạt động kết nối giao thương, triển lãm, hội chợ, ưu tiên ngành hàng nông nghiệp; hỗ trợ hiệp hội, doanh nghiệp tham gia hội chợ chuyên ngành đồ gỗ tại các thị trường lớn, hội chợ nhập khẩu tại Trung Quốc và các hội chợ ở Đức, Hà Lan.

Thời gian tới, Bộ tiếp tục đổi mới hoạt động xúc tiến thương mại, mở rộng sang các thị trường tiềm năng, tận dụng cơ hội từ các hiệp định thương mại tự do.

Tuấn Kiệt