Xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên phát triển mới

Theo ông Huấn, qua 40 năm đổi mới, nhận thức lý luận về mô hình chủ nghĩa xã hội Việt Nam ngày càng được bổ sung, hoàn thiện, với trọng tâm là lấy con người, chất lượng cuộc sống và hạnh phúc của nhân dân làm trung tâm của phát triển. Trong đó, xã và phường – cấp chính quyền gần dân nhất – đóng vai trò là không gian trực tiếp chuyển hóa các tầm nhìn chiến lược thành kết quả cụ thể trong đời sống hằng ngày của người dân.

Việc xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa không chỉ là yêu cầu tất yếu từ thực tiễn quản trị hiện đại mà còn là giải pháp thiết thực để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước đến năm 2045. Tại đây, chính quyền cơ sở cần chuyển mạnh từ chức năng quản lý hành chính đơn thuần sang quản trị phát triển cộng đồng, phục vụ nhân dân hiệu quả hơn.

Theo định hướng từ các nhà khoa học và lãnh đạo tại hội thảo, mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên mới cần hội tụ các yếu tố nền tảng. 

GS.TS Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị khoá XIII, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương đề xuất: Xã, phường xã hội chủ nghĩa cần trở thành một cộng đồng dân chủ thực chất; hiện thực hóa về xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa tại cơ sở; có trật tự, kỷ cương; bảo đảm an toàn, an ninh và an sinh. Bên cạnh đó, xã, phường xã hội chủ nghĩa cần trở thành một cộng đồng xanh, phát triển bền vững, hài hòa theo quan điểm của Đảng.

Mô hình này cần ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, trí tuệ nhân tạo vào quản trị xã hội; có khả năng kết nối rộng rãi, thích ứng linh hoạt và không ngừng đổi mới sáng tạo; có thiết chế cộng đồng nhân văn; phát triển bao trùm, không ai bị bỏ lại phía sau. Một xã, phường xã hội chủ nghĩa đúng nghĩa phải là nơi người dân muốn sống, thấy gắn bó, hạnh phúc trong đời sống hàng ngày.

Tại hội thảo, ông Vũ Đại Thắng, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội cho biết, Thủ đô đang chủ động nghiên cứu Đề án thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa một cách bài bản và khoa học.

Điểm nổi bật trong hướng đi của Hà Nội là việc lượng hóa các tiêu chí đánh giá. Thành phố dự kiến đưa vào hai chỉ số phản ánh thực chất chất lượng quản trị là: Mức độ hài lòng chung và Chỉ số hạnh phúc của người dân.

Về lộ trình thực hiện, Hà Nội dự kiến lựa chọn hai đơn vị hành chính liền kề với tổng quy mô dân số khoảng 700.000 người để tổ chức thí điểm. Kết quả từ thực tiễn này sẽ là cơ sở quan trọng để tổng kết, đánh giá và hoàn thiện cơ chế trước khi nhân rộng trên phạm vi lớn hơn.

Phát biểu kết luận hội thảo, PGS,TS Đoàn Minh Huấn lưu ý, việc xây dựng mô hình này là vấn đề "hệ trọng, mới và khó", đòi hỏi cách tiếp cận thận trọng, bài bản. Quá trình triển khai cần đi từ nghiên cứu lý luận, xây dựng bộ tiêu chí, tổ chức thí điểm đến tổng kết thực tiễn.

Đặc biệt, cần tránh khuynh hướng nóng vội, duy ý chí hoặc biến mô hình thành các phong rào hành chính hình thức. Quy hoạch phải đi trước một bước, phát huy mối quan hệ phối hợp giữa Nhà nước, thị trường và xã hội, trong đó người dân vừa là chủ thể tham gia, vừa là đối tượng thụ hưởng thành quả.

Xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa không phải là một mô hình biệt lập, mà là bước đột phá chiến lược để hình thành cấu phần hữu cơ trong tiến trình xây dựng chủ nghĩa xã hội Việt Nam hiện đại và giàu bản sắc vào năm 2045.

Minh Phương