Xây dựng Điều lệ Đảng thật khoa học, dễ thực hiện và có sức sống lâu dài

Sáng ngày 5/8, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về Tổng kết thực tiễn và nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Điều lệ Đảng (Ban Chỉ đạo), đã chủ trì Phiên họp lần thứ nhất cho ý kiến về kế hoạch, định hướng triển khai nhiệm vụ của Ban Chỉ đạo.

Phát biểu kết luận Phiên họp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng của nhiệm kỳ Đại hội XIV của Đảng, trực tiếp phục vụ việc bổ sung, sửa đổi Cương lĩnh và chuẩn bị Đại hội XV của Đảng. Đây cũng là quá trình Đảng tự soi lại mình, tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận về Đảng cầm quyền và hoàn thiện nền tảng tổ chức để lãnh đạo đất nước phát triển trong giai đoạn mới.

Những nội dung cơ bản của Điều lệ Đảng hiện hành vẫn còn nguyên giá trị, nhưng cũng không né tránh những vấn đề mới do thực tiễn đặt ra như: sắp xếp tổ chức bộ máy, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, phân cấp, phân quyền, kiểm soát quyền lực và chuyển đổi số...

Mục tiêu là xây dựng Điều lệ Đảng thật khoa học, chặt chẽ, ngắn gọn, dễ thực hiện và có sức sống lâu dài; làm cho tổ chức mạnh hơn, bộ máy thông suốt hơn, trách nhiệm rõ hơn, quyền lực được kiểm soát tốt hơn, chất lượng đảng viên và tổ chức cơ sở đảng cao hơn, quan hệ giữa Đảng với nhân dân chặt chẽ hơn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu cần thống nhất quan điểm, nguyên tắc, phạm vi và tiêu chí nghiên cứu; phải kiên định chủ nghĩa Marx - Lenin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lý luận về đường lối đổi mới; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; giữ vững vai trò lãnh đạo, cầm quyền và nguyên tắc tập trung dân chủ của Đảng.

Việc nghiên cứu phải bám sát Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đồng bộ với việc sửa đổi, bổ sung Cương lĩnh năm 2011 và nghiên cứu sửa đổi Hiến pháp năm 2013. Những nội dung còn đúng thì tiếp tục khẳng định; những nội dung gây vướng mắc phổ biến hoặc tạo khoảng trống về tổ chức, thẩm quyền, trách nhiệm thì nghiên cứu sửa đổi. Những vấn đề chưa đủ độ chín thì tiếp tục tổng kết, thí điểm hoặc giải quyết bằng quy định, hướng dẫn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý phải phân định rõ: Điều lệ quy định những vấn đề cơ bản, thuộc bản chất, nguyên tắc, ổn định lâu dài và thuộc thẩm quyền của Đại hội; Quy định thi hành cụ thể hóa mô hình, thẩm quyền, nội dung cần áp dụng thống nhất; Hướng dẫn làm rõ quy trình, nghiệp vụ. Không đưa vào Điều lệ những nội dung quá chi tiết, thường xuyên biến động; cũng không để những vấn đề cơ bản, đã đủ độ chín tiếp tục phân tán ở nhiều văn bản.

Mỗi đề xuất phải trả lời rõ: Thực tiễn đặt ra vấn đề gì? Nguyên nhân nằm ở đâu? Vì sao phải sửa ở cấp Điều lệ? Có những phương án nào? Tác động và điều kiện thực hiện ra sao? Thước đo không phải là sửa bao nhiêu chương, điều, mà là tổ chức có mạnh hơn, bộ máy có thông suốt hơn, trách nhiệm có rõ hơn, quyền lực có được kiểm soát tốt hơn, cán bộ, đảng viên có gần dân và phục vụ nhân dân tốt hơn hay không?

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị tập trung tổng kết, nghiên cứu bốn nhóm nội dung lớn. Nhóm thứ nhất gồm những vấn đề cơ bản về Đảng, đảng viên, tổ chức cơ sở đảng và mối quan hệ với Nhân dân.

Nhóm thứ hai là hệ thống tổ chức và phương thức lãnh đạo của Đảng trong mô hình mới, kiểm tra, giám sát, kỷ luật Đảng và kiểm soát quyền lực, chuyển đổi số, cùng các lĩnh vực đặc thù và kỹ thuật của Điều lệ...

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu đổi mới phương pháp nghiên cứu và tổ chức thực hiện. Với từng vấn đề, phải làm rõ quy định hiện hành, thực trạng, số liệu, vướng mắc, nguyên nhân, phương án, tác động và điều kiện thực hiện.

Không chấp nhận báo cáo chỉ nêu "chồng chéo", "chưa rõ", "chưa phù hợp" mà không chỉ ra quy định, chủ thể và hệ quả. Không lấy vụ việc cá biệt thành vấn đề chung. Không lựa chọn thông tin để chứng minh nhận định có sẵn...

Cần kết hợp khảo sát diện rộng với nghiên cứu sâu; số liệu với trường hợp cụ thể; tổng kết thực tiễn với phát triển lý luận.

Địa bàn khảo sát phải đại diện cho vùng, miền, cấp tổ chức, loại hình hoạt động, coi trọng cấp xã, tổ chức cơ sở đảng, chi bộ và địa bàn đặc thù. Có thể tham khảo chọn lọc kinh nghiệm quốc tế, nhưng phải xuất phát từ thực tiễn Việt Nam, không sao chép mô hình.

Việc lấy ý kiến phải qua nhiều vòng, đúng đối tượng, đúng vấn đề, thực chất. Mỗi phương án phải nêu rõ căn cứ, ưu điểm, hạn chế, tác động, điều kiện thực hiện. Ý kiến khác nhau phải được tổng hợp trung thực; dù tiếp thu hay không đều phải giải trình rõ...

Tuấn Anh