Việt Nam đặt mục tiêu quản lý 100% cao tốc bằng AI vào năm 2030

Theo Quyết định của Bộ Xây dựng, Nền tảng quản lý hệ thống giao thông thông minh đường bộ (ITS Core) sẽ được xây dựng trở thành nền tảng số cốt lõi quản lý, điều phối giao thông đường bộ, tích hợp và xử lý dữ liệu thời gian thực từ 100% trung tâm quản lý, điều hành giao thông tuyến (TMC) đường cao tốc.

Nền tảng này sẽ hình thành kho dữ liệu tập trung, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) để tự động phát hiện sự cố, dự báo lưu lượng và hỗ trợ ra quyết định phân luồng giao thông theo thời gian thực. Đồng thời, một trục giao thức kết nối, chia sẻ dữ liệu liên ngành sẽ được thiết lập, cung cấp các dịch vụ dữ liệu giao thông mở cho người dân và doanh nghiệp.

Theo kế hoạch, việc xây dựng ITS Core được chia thành 4 giai đoạn từ năm 2026 đến 2030. Cụ thể, từ năm 2026 - 2027, Bộ Xây dựng sẽ rà soát, ban hành tiêu chuẩn kỹ thuật về giao thức kết nối và cấu trúc dữ liệu giao thông giữa các TMC tuyến với ITS Core; đồng thời xây dựng kiến trúc phần mềm tổng thể và kiến trúc an toàn thông tin cho nền tảng.

Đến năm 2028, nền tảng sẽ bước vào giai đoạn phát triển các phân hệ lõi, cấu hình hạ tầng số và tích hợp thí điểm. Các phân hệ này gồm thu thập dữ liệu, kho dữ liệu, cơ sở dữ liệu kết cấu hạ tầng đường bộ, dữ liệu kiểm soát tải trọng xe và hệ thống thu phí điện tử không dừng.

Đáng chú ý, Bộ Xây dựng dự kiến đào tạo các mô hình AI để phân tích sự cố bằng hình ảnh, xây dựng bản đồ số GIS phục vụ giám sát thời gian thực và tích hợp thí điểm dữ liệu với 3 - 5 tuyến cao tốc trọng điểm trên trục Bắc - Nam cùng các cửa ngõ Hà Nội và TPHCM.

Sang năm 2029, hệ thống sẽ được kiểm thử tổng thể, tích hợp liên ngành và đưa vào vận hành chính thức. Kế hoạch đặt mục tiêu kết nối dữ liệu thử nghiệm với Trung tâm Chỉ huy giao thông của Bộ Công an và phát triển ứng dụng dịch vụ số giao thông tích hợp VNeID.

Đến năm 2030, 100% các tuyến cao tốc đang khai thác phải hoàn thành kết nối dữ liệu về ITS Core. Cùng với đó, nền tảng sẽ mở rộng tích hợp mạng lưới quốc lộ trọng điểm, liên thông dữ liệu với các Trung tâm điều hành thông minh giao thông đô thị (IOC) tại Hà Nội, TPHCM, Đà Nẵng, Hải Phòng và Cần Thơ, đồng thời sẵn sàng hạ tầng cho giao tiếp V2X.

Bên cạnh việc quản lý, hệ thống ITS Core còn hướng tới cung cấp các dịch vụ dữ liệu giao thông mở cho người dân và doanh nghiệp. Bản đồ số giao thông thời gian thực sẽ hiển thị trạng thái giao thông trên toàn mạng lưới, giúp người tham gia giao thông lựa chọn lộ trình tối ưu và an toàn nhất.

Minh Anh