Việt Nam chính thức vận hành Sàn giao dịch carbon, hướng tới Net Zero 2050

Sự kiện khai trương Sàn giao dịch carbon là kết quả của việc triển khai Đề án thành lập và phát triển thị trường carbon tại Việt Nam theo Quyết định số 232/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Hệ thống giao dịch chính thức vận hành với mã hạn ngạch đầu tiên là VN2025.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Nguyễn Anh Phong, Chủ tịch HNX cho biết, thị trường bước đầu có 6 công ty chứng khoán đáp ứng điều kiện trở thành thành viên và hơn 100 cơ sở phát thải thuộc danh mục phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính sẵn sàng tham gia giao dịch.

"Việc khai trương sàn giao dịch carbon không chỉ là một bước đi về mặt kỹ thuật mà còn gắn trách nhiệm bảo vệ môi trường với lợi ích kinh tế của doanh nghiệp. Cơ chế này giúp các đơn vị chủ động tối ưu chi phí giảm phát thải thông qua giao dịch hạn ngạch, tín chỉ, từ đó khuyến khích đổi mới công nghệ và kiên quyết không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế", ông Phong nhấn mạnh.

Theo ông Phong, sau khi thị trường đi vào hoạt động, HNX sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan quản lý, vận hành thị trường an toàn, hiệu quả, công khai, minh bạch. Ngoài ra, cơ quan sẽ đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến, khuyến khích các doanh nghiệp phát thải và các tổ chức quan tâm đến tín chỉ carbon tham gia thị trường.

Theo lộ trình đã được phê duyệt, thị trường carbon Việt Nam sẽ có những quy định cụ thể về hàng hóa và thời gian giao dịch trong giai đoạn thí điểm. Cụ thể, hàng hóa giao dịch bao gồm hai loại hình chính là hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon. Thời hạn giao dịch thí điểm tính từ ngày 29/06/2026 đến hết ngày 24/12/2027.

Về quy mô thị trường, tổng số hạn ngạch được phân bổ là 511.473.846 đơn vị với giá chào bán thấp nhất được ấn định là 135.000 đồng. Về hạ tầng kỹ thuật, hệ thống công nghệ thông tin đã được kết nối thông suốt giữa HNX, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Tài nguyên và Môi trường) và ngân hàng thanh toán BIDV.

Để khuyến khích cộng đồng doanh nghiệp tham gia và giảm bớt gánh nặng chi phí trong giai đoạn đầu, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 29/2026/NĐ-CP. 

Bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cho biết theo nghị định này, các doanh nghiệp tham gia Sàn giao dịch carbon trong nước sẽ được miễn phí hoàn toàn cho đến hết năm 2028. Đây là minh chứng cho sự đồng hành của Chính phủ nhằm thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới công nghệ và giảm phát thải bền vững.

Việc hình thành sàn giao dịch carbon mở ra một kênh huy động vốn mới trong hệ sinh thái tài chính xanh, giúp phân bổ nguồn lực cho các dự án phát triển bền vững. 

Ông Lương Hải Sinh, Chủ tịch Hội đồng thành viên Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX), khẳng định việc vận hành an toàn và minh bạch sàn giao dịch sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế, đặc biệt là khi các rào cản về thuế carbon đang dần được áp dụng toàn cầu.

Trong thời gian tới, các đơn vị quản lý sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, hoàn thiện khung pháp lý và nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế để đưa thị trường carbon Việt Nam tiếp cận các thông lệ tốt nhất trên thế giới.

Tuấn Kiệt