Văn hóa doanh nghiệp: "Bộ gen" quyết định năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững

Văn hóa doanh nghiệp: "Bộ gen" quyết định sự phát triển dài hạn

Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh hội nhập quốc tế sâu rộng, chuyển đổi số và đứng trước đòi hỏi ngày càng cao về năng lực cạnh tranh, văn hóa doanh nghiệp (VHDN) được khẳng định là nguồn lực nội sinh đặc biệt quan trọng bên cạnh các yếu tố hữu hình như vốn, công nghệ, nhân lực hay thị trường. Đây chính là nền tảng định hình bản sắc, củng cố niềm tin, gia tăng sức mạnh đoàn kết và năng lực thích ứng cho mỗi tổ chức.

Phát biểu chỉ đạo tại diễn đàn, Ủy viên Dự khuyết BCH Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Huy Dũng nhấn mạnh thông điệp từ lãnh đạo Đảng và Nhà nước: kinh tế quyết định năng lực đi nhanh, còn văn hóa quyết định khả năng đi xa. Điều này khẳng định tầm quan trọng sống còn của văn hóa đối với sự phát triển trường tồn của doanh nghiệp cũng như toàn bộ nền kinh tế.

Ông Dũng cho biết, cả hệ thống chính trị đang chung tay kiến tạo sự phát triển nguồn lực văn hóa thông qua ba giải pháp nền tảng. Đó là kiến tạo thể chế thông qua việc Chính phủ đã trình Quốc hội dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa để thảo luận tại kỳ họp tháng 10 năm 2026; từ năm 2026, ngân sách nhà nước sẽ giữ vai trò vốn mồi và định hướng phát triển bằng việc chi tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước cho văn hóa; ra mắt Mạng lưới phát triển công nghiệp văn hóa, đồng thời công bố 17 bài toán lớn của ngành nhằm kêu gọi các tập đoàn đa ngành, tập đoàn công nghệ và doanh nghiệp văn hóa cùng chung tay giải quyết, với yêu cầu bắt buộc phải cho ra kết quả định lượng cụ thể ngay trong năm 2026.

Điểm cốt lõi xây dựng văn hóa doanh nghiệp Việt Nam thời kỳ mới

Để định hướng cho cộng đồng doanh nghiệp trong giai đoạn phát triển mới, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng đã khái quát 8 giá trị cốt lõi trong xây dựng VHDN Việt Nam: Hướng tới tinh thần liêm chính, thượng tôn pháp luật và giữ chữ tín. Giá trị này thể hiện rõ nhất khi doanh nghiệp phải lựa chọn giữa lợi ích trước mắt và việc tuân thủ nguyên tắc, biểu hiện qua việc chủ động công khai khắc phục khi sản phẩm có lỗi, thực hiện chuẩn chỉ cam kết thanh toán, bảo đảm chất lượng sản phẩm ở mức tuyệt đối.

Bên cạnh đó, lấy giá trị thực cho khách hàng làm căn cứ hành động, tức là doanh nghiệp vẫn giữ trọn sự tận tâm ngay cả sau khi đã nhận tiền và hoàn tất giao dịch, qua đó cụ thể hóa định hướng về chất lượng dịch vụ và uy tín thương hiệu; văn hóa tôn trọng con người, trọng dụng nhân tài và đào tạo nâng cao năng lực;

Văn hóa tôn trọng đổi mới sáng tạo, học tập liên tục và thích ứng nhanh chóng trước mọi biến chuyển; văn hóa ra quyết định dựa trên dữ liệu và chủ động tiên phong ứng dụng trí tuệ nhân tạo một cách có trách nhiệm; văn hóa nêu gương, người đứng đầu phải làm gương, giữ lời, dám nhận trách nhiệm và cởi mở chấp nhận sự phản biện từ nội bộ;

Kiên định giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam, đồng thời tiếp thu có chọn lọc tinh hoa thế giới để tự tin hội nhập quốc tế; khi phát triển thành những doanh nghiệp lớn mạnh thì phải gắn khát vọng của mình với trách nhiệm dài hạn của đất nước, đưa sứ mệnh của doanh nghiệp hòa cùng sứ mệnh của quốc gia dân tộc để tạo nên sự phát triển trường tồn.

Giải pháp chuyển hóa văn hóa thành năng lực cạnh tranh thực chất

Tại diễn đàn, Tiến sĩ Chử Đức Hoàng – Chánh Văn phòng Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho rằng, để văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh, doanh nghiệp cần chuyển tinh thần sáng tạo thành những quyết định có thể thực hiện và đo lường được.

TS. Chử Đức Hoàng nhấn mạnh, trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, con người vẫn là yếu tố trung tâm. Trước khi đưa công cụ mới vào vận hành, doanh nghiệp phải làm rõ: ai được đào tạo, ai kiểm tra kết quả, dữ liệu nào được phép sử dụng và ai chịu trách nhiệm khi xảy ra sai sót. Đổi mới có trách nhiệm không được đánh đổi niềm tin lấy tốc độ, đồng thời năng lực cạnh tranh phải được đo bằng giá trị thực mang lại cho khách hàng chứ không phải số lượng công nghệ mua về.

Cùng quan điểm ấy, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Văn hóa doanh nghiệp Việt Nam Hồ Anh Tuấn cũng đề xuất 4 cơ chế để chuyển hóa văn hóa thành năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Trước hết, giảm chi phí của sự thiếu tin cậy. Doanh nghiệp cần cam kết rõ ràng, thông tin trung thực, trách nhiệm khi sai sót nhằm tránh hạn chế về tranh chấp, kiểm tra trùng lặp và thương lượng lại. Niềm tin có cơ sở làm hợp tác thuận lợi hơn, đồng thời vẫn cần kiểm soát và xác minh.

Song song đó, nâng chất lượng phối hợp bằng việc thể hiện rõ trách nhiệm, báo cáo vấn đề sớm, đánh giá theo kết quả chung giúp giảm lỗi và thời gian đáp ứng; tôn trọng con người phải đi cùng kỷ luật thực thi.

"Doanh nghiệp cần tăng năng lực học hỏi và đổi mới, tiếp nhận phản biện, cho phép thử nghiệm có giới hạn, rút kinh nghiệm để sửa sai nhanh hơn. Quan trọng hơn hết là tạo sự khác biệt có giá trị. Yếu tố bản sắc cần được đưa vào thiết kế, sản phẩm và phục vụ giúp khách hàng nhận biết, song hành cùng chất lượng", ông Tuấn nói thêm.

Việc gắn kết văn hóa doanh nghiệp với chiến lược quản trị, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo góp phần giúp doanh nghiệp từng bước hình thành môi trường làm việc chuyên nghiệp, nhân văn, minh bạch, phát huy tinh thần sáng tạo và trách nhiệm của người lao động.

Mai Anh