Trung tâm tài chính quốc tế là "đòn bẩy" thu hút vốn FDI chất lượng cao

Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài diễn ra sáng 30/6, ông Nguyễn Văn Được, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hồ Chí Minh tham luận nội dung "Đẩy mạnh triển khai Trung tâm tài chính quốc tế, tạo không gian phát triển mới để thu hút dòng vốn chất lượng cao, thế hệ mới".

Theo ông Được, Nghị quyết số 10-NQ/TW có ý nghĩa chiến lược đối với giai đoạn phát triển mới của đất nước, thể hiện tư duy đổi mới mạnh mẽ của Đảng về kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài; đã chuyển dịch căn bản từ tư duy "thu hút vốn thuần túy" sang "nâng cao chất lượng, hiệu quả, lấy đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ và năng lực cạnh tranh quốc gia làm thước đo".

Là địa bàn trọng điểm về thu hút FDI, Thành phố Hồ Chí Minh nhận thức sâu sắc trách nhiệm tiên phong trong hiện thực hóa Nghị quyết của Bộ Chính trị. Tính đến nay, Thành phố Hồ Chí Minh có 20.259 dự án FDI, với tổng vốn gần 142 tỷ USD từ 152 quốc gia, vùng lãnh thổ và trong nửa đầu năm 2026, Thành phố Hồ Chí Minh đã thu hút thành công hơn 6,8 tỷ USD vốn FDI, đạt 62% kế hoạch năm. Khu vực FDI chiếm khoảng 20% tổng vốn đầu tư toàn xã hội và hơn 50% kim ngạch xuất khẩu; và là động lực quan trọng thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao năng suất lao động và hội nhập quốc tế của Thành phố.

Tuy nhiên, những dư địa phát triển dựa trên thâm dụng lao động, đất đai và ưu đãi thuế truyền thống đã chạm trần. Các quốc gia ngày càng chuyển sang cạnh tranh về thể chế, chất lượng môi trường kinh doanh và năng lực đổi mới sáng tạo, nếu không tạo ra một không gian phát triển mới, Thành phố sẽ rất khó đón được làn sóng đầu tư chiến lược của giai đoạn tới.

Từ thực tiễn đó, lãnh đạo Thành phố Hồ Chí Minh đề xuất ba vấn đề liên quan đến việc triển khai Trung tâm tài chính quốc tế để thu hút dòng vốn chất lượng cao và thế hệ mới.

Thứ nhất, chuyển mạnh từ tư duy "thu hút dự án" sang "kiến tạo hệ sinh thái" để thu hút dòng vốn chất lượng cao.

Thế giới đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc sâu sắc chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị và chuỗi tài chính toàn cầu. Theo các tổ chức quốc tế: dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài toàn cầu những năm gần đây có xu hướng suy giảm về quy mô nhưng gia tăng mạnh tính chọn lọc; vốn đầu tư ngày càng tập trung vào các lĩnh vực công nghệ cao, tài chính xanh, kinh tế số, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, năng lượng sạch và đổi mới sáng tạo.

FDI thế hệ mới không còn tìm kiếm nơi có chi phí thấp nhất, mà lựa chọn nơi có thể chế minh bạch, thị trường vốn phát triển, nguồn nhân lực chất lượng cao, khả năng bảo vệ tài sản, môi trường đổi mới sáng tạo và năng lực kết nối với mạng lưới tài chính quốc tế.

Cạnh tranh thu hút FDI trong giai đoạn mới không còn là cạnh tranh giữa các dự án, mà là cạnh tranh giữa các hệ sinh thái phát triển; không chỉ là ưu đãi đầu tư, mà trước hết là năng lực kiến tạo thể chế. Đó cũng chính là tinh thần cốt lõi mà Nghị quyết số 10-NQ/TW đặt ra và cũng là yêu cầu khách quan đối với Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

Thứ hai, phát triển Trung tâm tài chính quốc tế chính là giải pháp chiến lược để hiện thực hóa phương thức thu hút FDI mới của Việt Nam.

Trong giai đoạn 2026-2035, Việt Nam cần khoảng 1.500-1.600 tỷ USD vốn đầu tư toàn xã hội để thực hiện các mục tiêu phát triển nhanh và bền vững, trong khi nguồn lực ngân sách chỉ có thể đáp ứng khoảng 20% nhu cầu. Hệ thống tài chính hiện nay vẫn phụ thuộc chủ yếu vào tín dụng ngân hàng, chiếm khoảng 57% tổng nguồn vốn cung ứng cho nền kinh tế; quy mô các quỹ đầu tư, quỹ hưu trí, quản lý tài sản và các định chế đầu tư dài hạn còn khiêm tốn so với nhiều quốc gia trong khu vực (chỉ chiếm khoảng 6% GDP).

Riêng Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2026 cần huy động trên 1 triệu tỷ đồng vốn đầu tư toàn xã hội, trong đó khoảng 7,8 tỷ USD từ khu vực nước ngoài để bảo đảm mục tiêu tăng trưởng hai con số. Điều đó đặt ra yêu cầu phải hình thành một thiết chế tài chính hiện đại có khả năng huy động, phân bổ và dẫn dắt các dòng vốn quốc tế.

Thứ ba, Thành phố Hồ Chí Minh cam kết tiên phong triển khai Trung tâm tài chính quốc tế với tinh thần phụng sự lợi ích quốc gia và phát triển vì cả nước.

Thành phố nhận thức sâu sắc rằng, việc Bộ Chính trị, Quốc hội và Chính phủ giao Thành phố xây dựng và tổ chức triển khai Trung tâm tài chính quốc tế vừa là niềm tin, vừa là trách nhiệm rất lớn.

Thành phố Hồ Chí Minh xác định đây không phải là dự án của riêng Thành phố, mà là một thiết chế tài chính quốc gia, phục vụ sự phát triển của cả nền kinh tế, là cầu nối để các địa phương, các doanh nghiệp Việt Nam và các ngành kinh tế chiến lược tiếp cận hiệu quả hơn với các dòng vốn quốc tế.

Thành phố sẽ tập trung xây dựng môi trường đầu tư đạt chuẩn quốc tế; đẩy mạnh cải cách thể chế, cải cách hành chính, phát triển hạ tầng số, nguồn nhân lực chất lượng cao; chủ động phối hợp với các bộ, ngành để triển khai các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, bảo đảm Trung tâm tài chính quốc tế vận hành theo các chuẩn mực quốc tế nhưng phù hợp với điều kiện phát triển của Việt Nam.

Tuấn Kiệt