Trung tâm tài chính quốc tế: Đòn bẩy tăng trưởng và phép thử cải cách

Trụ cột chiến lược trong hỗ trợ tăng trưởng

Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP.HCM (VIFC-HCMC) vừa chính thức ra mắt. VIFC-HCMC được định hướng phát triển theo mô hình hệ sinh thái mở, phục vụ trực tiếp cho các nhu cầu vốn của hạ tầng, công nghiệp, logistics, chuyển đổi xanh, đổi mới sáng tạo và đô thị thông minh của TP.HCM và cả nước.

Đây được xem là đòn bẩy để tái cơ cấu nền kinh tế, giúp Việt Nam chuyển đổi mô hình tăng trưởng, đồng thời giúp lấp đầy khoảng trống pháp lý trong các lĩnh vực mới và dư địa lớn nhưng chưa được quản lý như tài sản số, từ đó tạo ra động lực tăng trưởng mới.

PGS-TS Nguyễn Hữu Huân, Đại học Kinh tế TP.HCM, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế TP. HCM (IFC-HCM) cho hay nếu được thiết kế và vận hành đúng tinh thần cải cách, Trung tâm tài chính quốc tế có thể trở thành một trụ cột chiến lược trong việc hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững của Việt Nam.

Theo ông Huân, Trung tâm tài chính quốc tế giúp giảm sự lệ thuộc quá mức vào tín dụng ngân hàng, còn hệ thống ngân hàng có điều kiện tập trung vào các chức năng trung gian tài chính hiện đại hơn. 

Quan trọng hơn, Trung tâm tài chính quốc tế đóng vai trò như động cơ huy động và phân bổ vốn hiệu quả hơn cho nền kinh tế. “Trung tâm tài chính quốc tế tạo ra một không gian thể chế đủ linh hoạt để thu hút và hướng dòng vốn vào những lĩnh vực có năng suất cao và giá trị gia tăng lớn, thay vì dàn trải hoặc chạy theo tăng trưởng ngắn hạn”, ông Huân nhìn nhận.

Cũng theo vị chuyên gia, một vai trò rất quan trọng khác mà Trung tâm tài chính quốc tế mang đến là nâng cấp chất lượng thể chế và quản trị kinh tế.

“Trung tâm tài chính quốc tế, với các chuẩn mực pháp lý, kế toán, công bố thông tin và bảo vệ nhà đầu tư tiệm cận quốc tế, sẽ tạo ra hiệu ứng lan tỏa tích cực sang phần còn lại của nền kinh tế”, ông Huân nói.

Ưu đãi chưa đủ, niềm tin mới là chìa khóa

Dù đánh giá Trung tâm tài chính quốc tế mang lại rất nhiều lợi ích, nhưng theo các chuyên gia, hạn chế lớn nhất của Việt Nam là độ sâu của thị trường tài chính còn hạn chế, trong khi khung pháp lý vẫn mang nặng tư duy quản lý an toàn hơn là tạo lập thị trường.

Theo PGS-TS Nguyễn Hữu Huân, so với các trung tâm tài chính quốc tế đã thành công như ở Singapore, Hong Kong hay Dubai, Việt Nam còn thiếu kinh nghiệm vận hành các cấu trúc tài chính phức tạp, các định chế trung gian, cũng như đội ngũ nhân sự tài chính có khả năng làm việc trong môi trường chuẩn mực toàn cầu.

Bên cạnh đó, ông Huân nêu rõ, nhà đầu tư quốc tế khi lựa chọn trung tâm tài chính không chỉ nhìn vào ưu đãi, mà còn đánh giá tính ổn định chính sách, khả năng dự báo, cơ chế giải quyết tranh chấp và mức độ bảo vệ nhà đầu tư. Đây là những lĩnh vực Việt Nam đã cải thiện mạnh mẽ trong thời gian qua, nhưng vẫn cần thêm thời gian để tạo dựng niềm tin bền vững.

Tương tự, tại một hội thảo mới đây, ông Phùng Anh Tuấn, Tổng Thư ký Hiệp hội Các nhà đầu tư tài chính Việt Nam cho biết nhà đầu tư nước ngoài khi lựa chọn điểm đến không đặt nặng các chính sách ưu đãi ngắn hạn. Điều họ cần là một môi trường pháp lý minh bạch, ổn định và có khả năng dự báo cao – những yếu tố cho phép họ tính toán rủi ro, hoạch định chiến lược và cam kết vốn dài hạn.

"Nhà đầu tư cần nhìn thấy rõ ràng rằng hệ thống pháp luật được thiết kế và thực thi một cách nhất quán. Họ cần biết nếu hoạt động trong một lĩnh vực cụ thể thì sẽ chịu sự điều chỉnh và đánh thuế ra sao và trong trường hợp chính sách thay đổi, cơ quan quản lý sẽ ứng xử như thế nào", ông Tuấn nói và cho rằng việc xác định cải cách thể chế là trọng tâm là quyết sách đúng.

Bình luận về điều này, Luật sư Nguyễn Tiến Lập, Trọng tài viên Trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam, cho hay để vận hành trung tâm tài chính, khung pháp luật phải được hoàn thiện theo hướng đạt các chuẩn mực quốc tế, đủ độ thông thoáng, cởi mở nhưng minh bạch và an toàn.

Theo ông Lập, trên thực tế, nếu thống nhất ý chí, việc xây dựng các đạo luật có thể rất nhanh, tuy nhiên vấn đề thực thi lại hoàn toàn khác. Đó là cần có cả sự cải cách và các nỗ lực công phu trong thời gian dài để đạt được các kỳ vọng của giới tài chính quốc tế cũng như niềm tin của doanh nghiệp và người dân.

Dù nhìn nhận rằng nhu cầu đột phá là đúng và cần thiết, tuy nhiên, vị luật sư cũng cho rằng cần hết sức tránh tâm lý sốt ruột và phương pháp “đốt cháy giai đoạn”.

“Bất cứ cái gì muốn đạt độ chín cũng cần phải có thời gian. Nhưng để bắt đầu những điều mới, chưa nói là to lớn hay vĩ đại, thì đều cần sự đột phá, sau đó là ý chí quyết tâm và lòng dũng cảm”, ông Lập nói.

Ngay sau lễ ra mắt VIFC-HCMC, Phó thủ tướng thường trực Nguyễn Hòa Bình nhận định việc ra mắt Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam có sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Song, ông nhấn mạnh đây là thành công bước đầu và mang tính nền tảng và còn rất nhiều vấn đề cần hoàn thiện.

Theo đó, hành lang pháp lý để tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế - yếu tố quan trọng để tạo lập niềm tin và thu hút nhà đầu tư nước ngoài. Tiếp theo, văn hóa công vụ phải đổi mới theo hướng thân thiện, thông thoáng cả trong và ngoài trung tâm tài chính.

Phó thủ tướng cũng khuyến nghị nên "đứng trên vai người khổng lồ" và thu hút chuyên gia quốc tế có kinh nghiệm điều hành các trung tâm tài chính lớn trong giai đoạn đầu, sau đó chuyển giao dần cho người Việt được đào tạo bài bản qua thực tế vận hành.

Hoài Phong