TP. Hồ Chí Minh thúc đẩy xuất nhập khẩu, logistics và chuỗi cung ứng giai đoạn mới

Chiều ngày 21/9, Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh đã tổ chức "Hội nghị thúc đẩy xuất nhập khẩu và chuỗi cung ứng TP. Hồ Chí Minh". Hội nghị diễn ra trong bối cảnh chi phí logistics tại Việt Nam vẫn ở mức cao, trong khi TP.HCM định hướng trở thành một trong những trung tâm trung chuyển hàng hóa hàng đầu khu vực.

Báo cáo tại hội nghị, ông Lê Văn Danh, Phó giám đốc Sở Công Thương TP.HCM cho biết, trong 8 tháng đầu năm 2026, tình hình sản xuất công nghiệp, thương mại và xuất nhập khẩu của TP. Hồ Chí Minh tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực.

Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 138 tỷ USD, tăng 9,9% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu đạt 65,83 tỷ USD, tăng 7,82%; kim ngạch nhập khẩu đạt 72,69 tỷ USD, tăng 11,86%. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng 10,8% so với cùng kỳ. Tổng mức bán lẻ hàng hóa đạt khoảng 1,308 triệu tỷ đồng, tăng 13,7%.

Trong các tháng cuối năm 2026, Thành phố tập trung đa dạng hóa hoạt động xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường, củng cố kết nối giữa khối doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước, đồng thời phát triển công nghiệp hỗ trợ và giảm chi phí logistics.

Mặc dù kim ngạch xuất khẩu tăng khá nhờ doanh nghiệp chủ động đa dạng hóa thị trường và phương thức vận chuyển, hoạt động xuất khẩu của TP. Hồ Chí Minh vẫn đối mặt với nhiều thách thức lớn. Chi phí logistics và chi phí tuân thủ cao do ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh về giá so với các quốc gia trong khu vực như Trung Quốc, Ấn Độ hay Thái Lan.

Quy mô doanh nghiệp còn hạn chế. Phần lớn doanh nghiệp xuất khẩu là vừa và nhỏ, thiếu nguồn lực đầu tư công nghệ, cập nhật thông tin thị trường và đáp ứng các tiêu chuẩn xanh, phát triển bền vững. Trong khi đó, các thị trường lớn ngày càng đòi hỏi cao về minh bạch chuỗi cung ứng, truy xuất nguồn gốc, dữ liệu phát thải (ESG, dấu chân carbon, CBAM).

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, ông Nguyễn Lộc Hà, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Hồ Chí Minh, nhấn mạnh phát triển xuất nhập khẩu gắn với logistics và nâng cao năng lực tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu là nội dung quan trọng đối với năng lực cạnh tranh và tăng trưởng của Thành phố.

Theo ông Hà, hoạt động xuất nhập khẩu và chuỗi cung ứng đang có nhiều thay đổi. Các FTA mở ra nhiều cơ hội, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với năng lực doanh nghiệp. Thành phố đã tập trung triển khai kế hoạch hành động thực hiện Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa đến năm 2030 và chiến lược phát triển dịch vụ logistics.

Lãnh đạo Thành phố đề nghị tiếp tục tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp mở rộng thị trường, nâng cao năng lực xuất khẩu, giảm chi phí logistics và khai thác hiệu quả cơ hội từ các FTA.

Hội nghị tập trung vào ba vấn đề. Thứ nhất, phát triển xuất khẩu theo hướng nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng. Thứ hai, tăng cường kết nối xuất nhập khẩu với logistics và chuỗi cung ứng. Thứ ba, lấy doanh nghiệp làm trung tâm trong quá trình triển khai chính sách.

Ông Hà đề nghị các khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp được tiếp nhận và xử lý theo hướng rõ cơ quan, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn và rõ kết quả. Những vấn đề vượt thẩm quyền cần được tổng hợp, báo cáo và kiến nghị Trung ương.

Thành phố cũng mong muốn tăng cường cơ chế trao đổi thường xuyên giữa chính quyền, hiệp hội và doanh nghiệp. Các ý kiến tại hội nghị cần được chuyển hóa thành nhiệm vụ, giải pháp cụ thể.

Trình bày Kế hoạch hành động giai đoạn 2026–2030 tại diễn đàn, ông Nguyễn Ngọc Thạch, Phó trưởng Phòng Kinh tế Quốc tế, Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh đã đưa ra các mục tiêu cụ thể đối với ngành logistics: Doanh thu dịch vụ logistics tăng trưởng từ 13% – 16%/năm; chi phí logistics giảm xuống mức 11% – 14% GRDP; mức độ hài lòng về thủ tục hải quan đạt từ 95% trở lên.

Về hỗ trợ tài chính, doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh là thành viên Hệ sinh thái tận dụng FTA, đáp ứng điều kiện, có thể được xem xét hỗ trợ lãi suất vay trung, dài hạn với mức ngân sách cấp bù 2%/năm, tối đa 1 tỷ đồng/năm/chủ thể. Tổng hỗ trợ trực tiếp tối đa 600 triệu đồng/năm/chủ thể, chưa gồm hỗ trợ lãi suất.

Ngoài ra, Thành phố quy hoạch phát triển kho thông minh, logistics lạnh, logistics xanh và tăng cường kết nối hạ tầng giao thông với các cụm cảng Cát Lái, Hiệp Phước, Cái Mép - Thị Vải.

Đánh giá về cơ hội từ các Hiệp định thương mại tự do, ông Ngô Chung Khanh (Bộ Công Thương) cho rằng mức độ tận dụng ưu đãi FTA của doanh nghiệp Việt Nam hiện vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Ông khuyến nghị doanh nghiệp TP.HCM tập trung khai thác 4 thị trường ngách có quy mô nhập khẩu lớn nhưng thị phần hàng Việt còn thấp: Liên minh Châu Âu (EU); Vương quốc Anh; Canada; Mexico.

Các nhóm mặt hàng có dư địa tạo giá trị gia tăng cao gồm nông sản, thủy sản chế biến, đồ gỗ nội thất, điện tử và dệt may - da giày. Để nâng cao vị thế, doanh nghiệp cần chủ động lập bản đồ chuỗi cung ứng từ cấp 1 đến các cấp sâu hơn, đáp ứng quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn môi trường và lao động.

Trong khuôn khổ hội nghị, Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh và Hiệp hội Logistics và Cảng biển TP. Hồ Chí Minh đã ký kết thỏa thuận hợp tác nhằm tăng cường cơ chế phối hợp giữa chính quyền và đại diện cộng đồng doanh nghiệp.

Tại hội nghị, các chuyên gia cũng đóng góp nhiều đề xuất đột phá. TS. Bùi Bá Nghiêm, chuyên viên cao cấp Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), đề xuất xây dựng nền tảng số điều phối xuất nhập khẩu và logistics, giúp kết nối thời gian thực giữa doanh nghiệp sản xuất, xuất nhập khẩu với hệ thống cảng biển, sân bay, kho bãi và cơ quan quản lý.

Ông Trần Phú Lữ, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh (ITPC) định hướng tập trung kết nối doanh nghiệp với hệ thống phân phối quốc tế, sàn thương mại điện tử xuyên biên giới và khối doanh nghiệp FDI, ưu tiên cho các sản phẩm công nghiệp chủ lực và sản phẩm xanh.

Sự đồng lòng giữa chính quyền, các hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp sẽ là nền tảng vững chắc để TP. Hồ Chí Minh chuyển trọng tâm tăng trưởng từ "lượng" sang "chất", khẳng định vai trò trung tâm chuỗi cung ứng của khu vực.

Minh Anh