Thương mại điện tử là một trong những động lực mạnh nhất của kinh tế số Việt Nam

Theo bà Lại Việt Anh - Phó Cục trưởng Cục TMĐT và kinh tế số, trong giai đoạn qua, TMĐT liên tục là một trong những động lực mạnh nhất của kinh tế số Việt Nam. Năm 2025, bất chấp những khó khăn, thách thức của bối cảnh kinh tế chung, TMĐT Việt Nam vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng trên 25%, đưa quy mô thị trường TMĐT bán lẻ cán mốc 31 tỷ USD, chiếm khoảng 10% tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng cả nước. Việt Nam tiếp tục giữ vững vị trí trong Top 10 quốc gia có tốc độ tăng trưởng TMĐT nhanh nhất thế giới, đứng thứ 3 Đông Nam Á (sau Indonesia và Thái Lan) về quy mô thị trường TMĐT. Đặc biệt, TMĐT xuyên biên giới nổi lên như một kênh mở rộng thị trường hiệu quả cho doanh nghiệp Việt Nam. Nhiều mô hình bán lẻ trực tuyến đã vươn tới người tiêu dùng ở các thị trường khu vực và quốc tế.

Theo con số công bố tại Báo cáo xuất nhập khẩu 2024 của Bộ Công Thương, năm 2024, tổng giá trị xuất nhập khẩu qua TMĐT của Việt Nam đạt 4,1 tỷ USD, trong đó xuất khẩu trực tuyến đạt 1,7 tỷ USD. Năm 2025, ước tính xuất khẩu qua kênh TMĐT tăng 18%, đạt 2 tỷ USD, nâng tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua TMĐT của Việt Nam lên 4,45 tỷ USD. Đây là tín hiệu tích cực cho thấy nhu cầu quốc tế đối với sản phẩm thương hiệu Việt qua kênh số tiếp tục tăng. Doanh nghiệp trong nước đang khai thác hiệu quả các nền tảng số, công cụ quảng bá – phân phối xuyên biên giới. Cùng với đó, các điều kiện hỗ trợ như thanh toán, logistics quốc tế, các giải pháp trọn gói để hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu trên các nền tảng TMĐT đã có bước cải thiện.

Hiện nay, Luật Thương mại điện tử, cùng với Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử giai đoạn 2026 - 2030 được Bộ Công thương xác định là hai trụ cột chính sách quan trọng, vừa quản lý, vừa thúc đẩy thị trường phát triển theo hướng bền vững, minh bạch và có trách nhiệm hơn.

Điểm đột phá tại Luật Thương mại điện tử là lần đầu tiên luật dành một chương riêng để quy định về thương mại điện tử có yếu tố nước ngoài. Đây được xem là bước chuyển quan trọng trong tư duy quản lý, khi pháp luật không còn tiếp cận thương mại điện tử xuyên biên giới như một phần “phụ lục”, mà đặt nó vào vị trí trung tâm của hệ thống điều chỉnh.

Ông Bùi Trung Kiên - Phó Chủ tịch Hiệp hội TMĐT Việt Nam (VECOM) cho biết, trên thực tiễn, TMĐT xuyên biên giới đang mở cơ hội rất lớn cho doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ. Thông qua các nền tảng số, doanh nghiệp có thể tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng quốc tế, rút ngắn chuỗi trung gian, giảm chi phí và nhanh chóng thử nghiệm sản phẩm trên nhiều thị trường. Tuy nhiên, đi cùng cơ hội là không ít thách thức: từ khuôn khổ pháp lý, logistics, thanh toán, tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế, cho đến năng lực vận hành và xây dựng thương hiệu bền vững trên thị trường toàn cầu.

Theo lãnh đạo VECOM, để xuất khẩu trực tuyến trở thành điểm sáng của TMĐT, cần có sự đồng hành chặt chẽ của Nhà nước, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp. Trong đó, Nhà nước đóng vai trò kiến tạo chính sách và hành lang pháp lý; các hiệp hội làm cầu nối, hỗ trợ thông tin, đào tạo, kết nối; còn doanh nghệp là chủ thể trung tâm, trực tiếp đổi mới mô hình kinh doanh, nâng cao năng lực, chinh phục thị trường quốc tế.

“Trong Chiến lược phát triển TMĐT giai đoạn 2026-2030, TMĐT không chỉ dừng ở câu chuyện thị trường nội địa mà được đánh giá là giai đoạn then chốt để Việt Nam từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm xuất khẩu TMĐT của châu lục. Trong bối cảnh đó, xuất khẩu trực tuyến không chỉ là kênh hỗ trợ mà cần được xác định là trụ cột tăng trưởng mới, góp phần nâng cao giá trị hàng hóa Việt Nam, mở rộng thị trường và tăng sức chống chịu của doanh nghiệp Việt trước những biến động toàn cầu”, ông Kiên nhấn mạnh.

Lâm Tới