Thị trường kim cương biến động, nhiều thương hiệu lớn đóng cửa vì nghẽn thanh khoản

Điển hình là chuỗi Cashion tập trung tại các trung tâm thương mại lớn thông báo dừng hoạt động trong 2 tháng với lý do không đủ điều kiện duy trì mô hình hiện tại. Tại "phố kim cương" Lê Thánh Tôn (Quận 1, TP.HCM), hai thương hiệu lớn là Quế Jewelry và Hoàng Thứ Jewelry cũng đồng loạt treo biển tạm nghỉ để "tái cơ cấu".

Nghiêm trọng hơn, PJA Kim cương – một thương hiệu có 10 năm hoạt động đã phát đi thông báo ngừng kinh doanh để tiến tới giải thể, phá sản. Các thương hiệu khác như Kim cương Ngọc Châu Âu, Ngọc Tâm, Kim Lý... cũng đều trong tình trạng cửa đóng then cài hoặc chủ doanh nghiệp đã bị khởi tố.

Nguyên nhân chính dẫn đến sự đổ vỡ hàng loạt này được xác định là do tâm lý hoang mang cực độ của người tiêu dùng. Sau vụ án buôn lậu lớn, lượng người mang kim cương đến bán lại tăng đột biến, chiếm tới hơn 90% lượng giao dịch, khiến các doanh nghiệp hoàn toàn mất khả năng chi trả.

Trả lời báo chí, ông Nguyễn Văn Dưng, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ Kim hoàn Đá quý TP.HCM, phân tích: "Bình thường mỗi tháng doanh nghiệp chỉ bán được vài viên, lợi nhuận không nhiều. Khi hàng loạt khách hàng cùng lúc yêu cầu mua lại, họ không đủ nguồn lực tài chính để đáp ứng, buộc phải đóng cửa vì không chịu nổi áp lực dòng tiền".

Khủng hoảng thanh khoản đang đẩy người mua vào thế khó khi tài sản giá trị lớn lâm vào cảnh "giữ không xong, bán cũng chẳng được". Do đặc thù của thị trường kim cương Việt Nam là "mua ở đâu bán ở đó", khi cửa hàng đóng cửa, khách hàng gần như mất đường thu hồi vốn. Thậm chí, những hệ thống lớn như Cao Hùng Diamond hay Quyên Diamond cũng đã phải thông báo tạm dừng chính sách thu mua lại hoặc kéo dài thời gian thanh toán để bảo vệ dòng vốn.

Chị Vy (43 tuổi, ngụ TP.HCM) mang đôi bông tai kim cương trị giá gần 100 triệu đồng đến Công ty TNHH Trang sức Kim cương PJA với mong muốn bán để có vốn xoay xở công việc. Tuy nhiên, khi đến nơi, chị chỉ thấy cửa hàng đóng kín cùng thông báo doanh nghiệp ngừng hoạt động để tiến hành các thủ tục giải thể.

Hoàn cảnh tương tự cũng xảy ra với ông Hùng (ngụ TP.HCM). Số kim cương ông mua tại tiệm vàng Kim Lý hiện không thể bán lại khi cửa hàng đã đóng cửa sau vụ việc bà chủ bị khởi tố. Nhiều ngày qua, ông mang sản phẩm đến hàng chục doanh nghiệp khác nhưng đều nhận được câu trả lời từ chối.

Các doanh nghiệp cho biết họ chỉ thu mua lại kim cương do chính đơn vị mình bán ra, còn sản phẩm từ cửa hàng khác thì không tiếp nhận.

Sự việc cũng bộc lộ lỗ hổng trong việc bảo vệ người tiêu dùng. Theo các chuyên gia, giấy chứng nhận kiểm định hiện nay chỉ xác nhận các đặc tính kỹ thuật, không phải là giấy xác minh nguồn gốc hợp pháp của sản phẩm. Điều này khiến người mua đối mặt rủi ro lớn nếu doanh nghiệp kinh doanh hàng lậu bị xử lý.

Trước diễn biến phức tạp, các chuyên gia nhận định đây là một "phép thử" quan trọng để thanh lọc thị trường. Bà Nguyễn Thị Thu Hương - Cố vấn cấp cao FIDT dự báo trong ngắn hạn, tâm lý người tiêu dùng có thể trở nên thận trọng hơn, thời gian cân nhắc trước khi mua sẽ kéo dài và yêu cầu về minh bạch thông tin sẽ cao hơn. Đây là phản ứng thường thấy sau những sự kiện ảnh hưởng đến niềm tin của thị trường.

Tuy nhiên, ở góc độ dài hạn, chuyên gia cho rằng đây không hẳn là một tín hiệu tiêu cực. Những giai đoạn như vậy thường tạo ra quá trình "sàng lọc" tự nhiên, trong đó các doanh nghiệp có nền tảng quản trị tốt, minh bạch và đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu sẽ có cơ hội khẳng định vị thế. Ngược lại, những mô hình kinh doanh dựa chủ yếu vào thông tin bất cân xứng hoặc thiếu minh bạch sẽ chịu áp lực lớn hơn từ chính người tiêu dùng và thị trường.

Bà Hương dự báo người mua sẽ thay đổi hành vi theo hướng chuyên nghiệp hơn. Thay vì chỉ quan tâm đến thương hiệu hay giá bán, họ sẽ chú trọng nhiều hơn đến nguồn gốc, đơn vị giám định, khả năng truy xuất thông tin, chính sách thu mua lại và tính thanh khoản của sản phẩm. Điều này sẽ buộc doanh nghiệp phải cạnh tranh bằng chất lượng dịch vụ, tính minh bạch và uy tín lâu dài, thay vì chỉ bằng hoạt động tiếp thị.

Tương tự, TS. Huỳnh Thanh Điền, giảng viên Trường Đại học Nguyễn Tất Thành khuyến nghị các doanh nghiệp cần có cơ chế ràng buộc pháp lý rõ ràng hơn về chính sách thu đổi để bảo vệ quyền lợi khách hàng trong trường hợp giải thể.

Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Dưng, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ Kim hoàn Đá quý TP.HCM khuyên người dân cần giữ bình tĩnh, tránh bán tháo theo tâm lý đám đông. Việc bán lại ồ ạt trong lúc thị trường tắc nghẽn sẽ khiến giá thu mua bị ép xuống rất thấp, gây thiệt hại tài chính nặng nề cho chính người sở hữu.

Tú Linh