Tạo nền tảng phát triển công nghiệp hàng hải Việt Nam hiện đại, đồng bộ và tự chủ

Tháo gỡ "điểm nghẽn", khơi thông nguồn lực phát triển ngành hàng hải

Kế hoạch ban hành theo Quyết định số 2089/QĐ-TTg nhằm cụ thể hóa và thực hiện đầy đủ, hiệu quả Thông báo số 125-TB/VPTW ngày 18/7/2026 của Văn phòng Trung ương Đảng. Mục tiêu cốt lõi là tạo sự thống nhất cao trong nhận thức và hành động từ các bộ, ngành, địa phương đến các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp.

Chính phủ yêu cầu tập trung khẩn trương xử lý triệt để các khó khăn, vướng mắc và "điểm nghẽn" tồn tại trên nhiều lĩnh vực: thể chế, cơ chế chính sách, phát triển thị trường, khoa học - công nghệ, nguồn nhân lực cũng như giải pháp tài chính. Việc giải tỏa các nút thắt này sẽ khơi thông nguồn lực, phát huy tối đa năng lực hiện có, làm nền tảng vững chắc đưa công nghiệp hàng hải Việt Nam phát triển theo hướng hiện đại, đồng bộ, tự chủ và giàu sức cạnh tranh.

10 nhóm nhiệm vụ, giải pháp chiến lược bứt phá

Kế hoạch hành động quốc gia xác định 10 nhóm nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm:

Tổ chức học tập, tuyên truyền và cụ thể hóa các nội dung chỉ đạo tại Thông báo kết luận.

Xây dựng Chương trình quốc gia phát triển công nghiệp hàng hải và cơ khí biển đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050.

Rà soát, đánh giá và phân loại toàn diện năng lực công nghiệp hàng hải quốc gia.

Hoàn thiện đồng bộ thể chế, cơ chế và chính sách phát triển ngành.

Hoàn thiện cơ chế tài chính, tín dụng, bảo lãnh, bảo hiểm và đa dạng hóa nguồn lực đầu tư.

Tổ chức lại thị trường, khai thác hiệu quả năng lực sản xuất hiện có và mở rộng thị trường cơ khí biển.

Phát triển hệ sinh thái công nghiệp hàng hải, cơ khí biển hiện đại, xanh, số và tăng cường tính tự chủ.

Đẩy mạnh hợp tác quốc tế, thu hút dòng vốn đầu tư, hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Phát triển công nghiệp quốc phòng, an ninh theo hướng lưỡng dụng.

Hình thành các trung tâm và cụm liên kết công nghiệp hàng hải, cơ khí biển trọng điểm.

Rà soát toàn diện năng lực, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia

Một trong những nội dung đột phá của Kế hoạch là tổ chức rà soát, đánh giá và phân loại toàn diện thực trạng công nghiệp hàng hải quốc gia. Phạm vi đánh giá bao quát từ năng lực thiết kế, đóng mới, sửa chữa, hoán cải phương tiện thủy đến công nghiệp cơ khí biển, công nghiệp hỗ trợ, hạ tầng kỹ thuật, tiềm lực R&D, đăng kiểm và nguồn nhân lực.

Trên cơ sở đó, Bộ tiêu chí đánh giá thống nhất sẽ được ban hành để tiến hành điều tra, chuẩn hóa và xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về công nghiệp hàng hải. Việc phân loại chính xác giúp nhận diện rõ các tài sản, doanh nghiệp, công nghệ và nguồn nhân lực có ý nghĩa chiến lược; từ đó xác định chính xác năng lực cần bảo toàn, nâng cấp, liên kết hay tái cơ cấu, tránh tình trạng đầu tư dàn trải, trùng lặp và lãng phí nguồn lực.

Hoàn thiện cơ chế tài chính, tín dụng đặc thù cho ngành đóng tàu

Nhằm giải quyết bài toán vốn cho các dự án có quy mô lớn và thời gian thực hiện dài, Kế hoạch đề ra yêu cầu nghiên cứu cơ chế tài chính, tín dụng, bảo lãnh và bảo hiểm đặc thù phù hợp với rủi ro và đặc tính riêng của ngành công nghiệp đóng tàu.

Các chính sách hỗ trợ phát triển sẽ được thiết kế theo nguyên tắc công khai, minh bạch, đúng đối tượng và tuân thủ các cam kết quốc tế. Mức độ hỗ trợ gắn liền với năng lực doanh nghiệp, hiệu quả dự án, khả năng hoàn trả vốn và mức độ đóng góp vào năng lực công nghiệp quốc gia.

Đồng thời, Nhà nước sẽ hoàn thiện cơ chế huy động tổng hợp các nguồn lực: ngân sách nhà nước, vốn doanh nghiệp, vốn tín dụng, thị trường vốn và phương thức hợp tác công tư (PPP). Nguồn vốn ưu tiên tập trung cho các lĩnh vực then chốt, các dự án có tính lan tỏa cao, có khả năng làm chủ công nghệ và nâng cao tỷ lệ giá trị gia tăng nội địa.

Hình thành các cụm liên kết hàng hải gắn với kinh tế tuần hoàn

Kế hoạch định hướng hình thành các trung tâm và cụm liên kết công nghiệp hàng hải, cơ khí biển trọng điểm dựa trên lợi thế địa lý, hạ tầng và nguồn nhân lực. Các cụm liên kết này sẽ phân công chuyên môn hóa hợp lý, kết nối chặt chẽ với hệ thống cảng biển, cảng thủy nội địa, dịch vụ logistics và công nghiệp hỗ trợ.

Đáng chú ý, Chính phủ khuyến khích phát triển các trung tâm sửa chữa, hoán cải, tháo dỡ và tái chế phương tiện thủy theo mô hình kinh tế tuần hoàn. Các cơ sở này phải thúc đẩy ứng dụng công nghệ tiên tiến, giảm phát thải, tiết kiệm tài nguyên và đáp ứng nghiêm ngặt các tiêu chuẩn quốc tế về môi trường, an toàn và lao động. Sự phối hợp liên ngành, liên vùng sẽ được tăng cường để xây dựng một hệ sinh thái công nghiệp hàng hải phát triển bền vững.

Tuấn Kiệt