Tăng tốc dự án đường sắt tốc độ cao, Việt Nam quyết tâm làm chủ công nghệ và tự chủ vận hành

Ngày 28/4/2026, Văn phòng Chính phủ có Thông báo số 217/TB-VPCP kết luận của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc tại cuộc họp về tình hình triển khai Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam và các tuyến đường sắt khác.

Tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc đánh giá cao nỗ lực của các Bộ, ban ngành và địa phương trong việc triển khai các dự án đường sắt thời gian qua. Đây là những dự án quan trọng, đóng góp hiệu quả vào thực hiện Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ 14 của Đảng và mục tiêu tăng trưởng 02 con số.

Đây là lĩnh vực mới, phức tạp, có nhiều khó khăn, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị. Việc triển khai các dự án phải đánh giá tổng thể về kinh tế, chính trị, đối ngoại, hiệu quả, bảo đảm hiệu quả kinh tế - tài chính, phù hợp với định hướng tự chủ chiến lược về phát triển công nghiệp đường sắt, có mô hình tổ chức quản lý và vận hành phù hợp.

Khẩn trương thực hiện giải phóng mặt bằng; hoàn thiện thể chế về đầu tư, quản lý, vận hành khai thác dự án đường sắt

Phó Thủ tướng yêu cầu các Bộ, ngành, địa phương theo chức năng, nhiệm vụ chủ động thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV, Kết luận số 18-KL/TW ngày 02/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, chỉ đạo của Bộ Chính trị, đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm và các nhiệm vụ Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giao trong thời gian qua; bảo đảm tiến độ, chất lượng, hiệu quả đầu tư, đúng thẩm quyền, không đùn đẩy, né tránh trách nhiệm. Các địa phương có dự án đi qua khẩn trương thực hiện công tác giải phóng mặt bằng ngay sau khi Bộ Xây dựng bàn giao hồ sơ và mốc giới giải phóng mặt bằng.

Bộ Xây dựng và các bộ, ngành liên quan tiếp tục rà soát để đề xuất sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện thể chế, pháp luật về hoạt động đầu tư, quản lý, vận hành khai thác các dự án đường sắt, bảo đảm hiệu quả, phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam.

Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Xây dựng khẩn trương rà soát, xây dựng, ban hành bổ sung hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn về đường sắt (đường sắt tốc độ cao, đường sắt khổ tiêu chuẩn, đường sắt đô thị) phù hợp với điều kiện Việt Nam nhưng tiệm cận được thông lệ quốc tế để áp dụng thống nhất; trong đó hoàn thành tiêu chuẩn, quy chuẩn về đường sắt đô thị trong tháng 6/2026 để áp dụng thống nhất cả nước, lưu ý cần tính đến kết nối với hệ thống đường sắt quốc gia.

Đào tạo nguồn nhân lực, bảo đảm khả năng tự chủ trong vận hành, khai thác cho các dự án đường sắt

Các Bộ, ngành, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, doanh nghiệp liên quan phải chủ động xây dựng kế hoạch và tổ chức triển khai đào tạo nguồn nhân lực cho đơn vị mình đáp ứng nhu cầu xã hội và gắn với nhu cầu doanh nghiệp; kinh phí đào tạo thực hiện theo quy định pháp luật.

Bộ Xây dựng chủ trì huy động các nguồn lực hợp pháp (bao gồm ODA, viện trợ không hoàn lại) để đào tạo cho các cơ quan thuộc Bộ và cần bố trí chi phí đào tạo trong các dự án để bảo đảm khả năng tự chủ trong vận hành, khai thác, bảo trì cho các dự án đường sắt mới và phát triển ngành công nghiệp đường sắt.

Bộ Xây dựng có trách nhiệm rà soát toàn bộ hệ thống định mức, đơn giá để xây dựng, ban hành bảo đảm đầy đủ phù hợp với điều kiện thực tế, xem xét đến việc khai thác, sử dụng công trình với tầm nhìn dài hạn.

Đối với các hạng mục công việc Việt Nam chưa có máy móc, thiết bị hoặc công nghệ mới, Bộ Xây dựng chủ trì làm việc với các đối tác để tiếp nhận, đánh giá và ban hành định mức công trình áp dụng riêng cho dự án, tiết kiệm, hiệu quả, đồng thời có lộ trình nghiên cứu để ban hành áp dụng chung.

Về Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam, Bộ Xây dựng khẩn trương hoàn thành các thủ tục để lựa chọn tư vấn lập Báo cáo Nghiên cứu khả thi Dự án trong Quý II/2026. Các địa phương khẩn trương quy hoạch để phát huy hiệu quả kinh tế của tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam.

Việc lựa chọn đối tác chuyển giao công nghệ cần phải gắn với điều kiện tiên quyết là chuyển giao công nghệ cho Việt Nam.

Khẩn trương rà soát tiến độ; tháo gỡ khó khăn các dự án đường sắt đô thị tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh

Về tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, Bộ Xây dựng khẩn trương rà soát, đánh giá các nội dung nghiên cứu, đề xuất của Tư vấn về Báo cáo nghiên cứu khả thi Dự án, bảo đảm hiệu quả dự án, tầm nhìn dài hạn, kết nối các trung tâm kinh tế và đồng bộ các phương thức vận tải; lưu ý, không vì áp lực tiến độ mà xem nhẹ các quy trình, tiêu chuẩn kỹ thuật, chất lượng, hiệu quả của dự án, phải bảo đảm an toàn tuyệt đối trong mọi trường hợp cho cả vòng đời dự án. Trường hợp phải điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án, Bộ Xây dựng khẩn trương hoàn thiện hồ sơ trình Chính phủ trong tháng 5/2026, trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong tháng 6/2026.

Bộ Tài chính chủ trì phối hợp với Bộ Xây dựng, Bộ Ngoại giao khẩn trương triển khai các thủ tục đàm phán Hiệp định vay vốn cho dự án.

Đối với tuyến đường sắt Hà Nội - Đồng Đăng, Bộ Xây dựng và các Bộ, ngành, địa phương liên quan khẩn trương triển khai các kết luận của Tổng Bí thư tại Thông báo số 28-TB/VPTW ngày 22/3/2026 về hợp tác kết nối đường sắt Việt Nam - Trung Quốc và Lãnh đạo Chính phủ giao tại công văn số 1359/VPCP-CN ngày 01/4/2026.

Về các dự án đường sắt đô thị Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội và Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với Bộ Xây dựng và các bộ ngành liên quan, khẩn trương rà soát tiến độ các dự án đường sắt đô thị đang triển khai; tập trung tháo gỡ khó khăn về thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng, nguồn vốn và công nghệ; bảo đảm các dự án vận hành an toàn, hiệu quả, thích ứng biến đổi khí hậu, đúng quy hoạch được duyệt, có tính kết nối liên vùng và tình hình mới.

Đối với các dự án mới, phải nghiên cứu kỹ lưỡng, lựa chọn công nghệ phù hợp, đồng bộ, có lộ trình đầu tư hợp lý theo khả năng cân đối ngân sách của địa phương, tránh dàn trải.

Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội và Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh khẩn trương báo cáo Bộ Xây dựng, Thủ tướng Chính phủ về kế hoạch triển khai các dự án có kế hoạch khởi công trong năm 2026 và những năm tiếp theo của giai đoạn 2026-2030 theo chỉ đạo của Lãnh đạo Chính phủ tại Thông báo số 98/TB-VPCP ngày 05/3/2026.

Minh Phương