Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là nền tảng thúc đẩy tăng trưởng xanh

Chiều ngày 29/6, tại Hà Nội, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) đã tổ chức Hội thảo “Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả: Lực đẩy từ chính sách và công nghệ”. 

Sự kiện nằm trong khuôn khổ Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019 - 2030 (VNEEP3), thu hút sự tham gia của đông đảo chuyên gia, nhà quản lý và đại diện các doanh nghiệp.

Tại hội thảo, ông Nguyễn Trọng Hậu - Trưởng phòng tư vấn giải pháp, Công ty CP Giải pháp công nghệ Việt Nam cho biết Việt Nam hiện có 434 khu công nghiệp (KCN) đang vận hành và hơn 700 cụm công nghiệp (CCN) đã đi vào hoạt động.

Hiện các KCN tại Việt Nam chiếm khoảng 47% tổng lượng tiêu thụ điện quốc gia, nhưng lại có tiềm năng lớn giúp cắt giảm 20 - 30% mức tiêu thụ năng lượng. Việc tối ưu hóa này mang lại lợi ích kép, bao gồm giảm trực tiếp chi phí vận hành cho DN và đáp ứng các tiêu chuẩn phát thải khắt khe.

Ông Hậu cho rằng tiềm năng tiết kiệm không chỉ nằm ở từng doanh nghiệp mà còn ở hạ tầng dùng chung của toàn khu. Với hạ tầng chung, các chủ đầu tư có thể tối ưu hóa hệ thống bơm nước, xử lý nước thải, thay thế đèn LED cho chiếu sáng công cộng và lắp biến tần cho các động cơ công suất lớn.

Với doanh nghiệp sản xuất, cần thực hiện kiểm toán năng lượng để xác định các “điểm nóng”, từ đó đầu tư thiết bị hiệu suất cao, thu hồi nhiệt thải và áp dụng hệ thống quản lý năng lượng (EMS) theo thời gian thực.

Cũng tại hội thảo, các chuyên gia còn chỉ ra “vùng xám phát thải” thường bị bỏ qua là hệ thống nước nóng tại khu lưu trú công nhân, vốn chưa được đo đếm đầy đủ trong các đợt kiểm toán định kỳ.

Điểm nhấn quan trọng được đưa ra tại hội thảo là việc cập nhật những thay đổi trong hành lang pháp lý. Năm 2025, Quốc hội đã ban hành Luật số 77/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.

Luật mới đặt ra 5 trụ cột cải cách, tập trung vào việc tăng trách nhiệm của các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm và thúc đẩy đổi mới công nghệ. Đặc biệt, nội dung về khai mở cơ chế tài chính xanh được xem là hướng đi đột phá, giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực tài chính để đầu tư vào các giải pháp quản lý năng lượng hiện đại, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Chia sẻ tại hội thảo, các chuyên gia cho rằng các thị trường xuất khẩu như Hoa Kỳ, châu Âu đang đưa ra những quy định ngày càng khắt khe hơn đối với tiêu chuẩn xanh và phát triển bền vững. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp muốn xuất khẩu vào các thị trường này phải đáp ứng các yêu cầu mới, trong đó sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả là một trong những tiêu chí quan trọng.

Theo đó, nhiều giải pháp công nghệ tiên tiến đã được giới thiệu để giải bài toán “sản xuất nhiều hơn nhưng bền vững hơn”. Ông Thái Hoàng Quỳnh - Phó Tổng giám đốc, Khối Hệ thống năng lượng, Schneider Electric Việt Nam và Campuchia giới thiệu kiến trúc EcoStruxure 3 lớp, cho phép kết nối thiết bị và phân tích dữ liệu theo thời gian thực, giúp doanh nghiệp vận hành hệ thống điện hiệu quả, giảm phát thải khí nhà kính và mở rộng cơ hội tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Schneider Electric Việt Nam cũng phát triển danh mục sản phẩm dựa trên kiến trúc EcoStruxure, là một nền tảng IoT cho phép kết nối thiết bị, kiểm soát biên và phân tích dữ liệu theo thời gian thực. Các giải pháp này giúp khách hàng giám sát hạ tầng tốt hơn, hỗ trợ tối ưu hiệu suất năng lượng, giảm phát thải CO2 và đưa ra các quyết định dựa trên dữ liệu.

Trong khi đó, Daikin mang đến giải pháp điều khiển tối ưu cho hệ thống điều hòa trung tâm VRV tại các tòa nhà thương mại, giúp vận hành thông minh và tiết kiệm điện năng đáng kể.

Bà Nguyễn Thị Lâm Giang, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) nhấn mạnh, việc ứng dụng các công nghệ này không chỉ giúp tuân thủ quy định pháp luật mà còn là cơ sở để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, đặc biệt là khi các thị trường khó tính như Mỹ và châu Âu đang thắt chặt các tiêu chuẩn xanh.

Hội thảo tại Hà Nội là khởi đầu cho chuỗi 10 hội thảo chuyên đề trên toàn quốc trong năm 2026 của Cộng đồng Hiệu quả năng lượng Việt Nam. Dự kiến, sự kiện tiếp theo sẽ diễn ra tại TP. Hồ Chí Minh vào trung tuần tháng 7/2026.

Thông qua các hoạt động này, Bộ Công Thương kỳ vọng sẽ tạo ra một diễn đàn kết nối thực chất giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp, biến các cam kết về tiết kiệm năng lượng thành hành động thực tiễn, đóng góp vào mục tiêu phát triển bền vững của đất nước.

Minh Anh