Siết chặt hoạt động bán thuốc, thực phẩm chức năng qua livestream

Bà Lại Việt Anh, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử (Bộ Công Thương) cho biết, việc kinh doanh dược phẩm, các sản phẩm liên quan đến thuốc và thực phẩm chức năng qua không gian mạng, đặc biệt là hình thức livestream, đang đặt ra không ít thách thức cho công tác quản lý.

Những khó khăn này xuất phát từ cả hai nguyên nhân khách quan lẫn chủ quan. Về nguyên nhân khách quan, hoạt động livestream bán hàng mang tính chất đa bên, liên quan trực tiếp đến người bán, người thực hiện livestream và các nền tảng công nghệ. Người livestream có thể thay đổi địa điểm phát sóng linh hoạt và nhanh chóng, trong khi kho bãi và nguồn hàng lại tách rời khỏi vị trí livestream, khiến lực lượng chức năng gặp rất nhiều khó khăn trong việc truy xuất nguồn gốc cũng như xác minh thực tế chất lượng sản phẩm.

Về nguyên nhân chủ quan, khung pháp lý điều chỉnh mặt hàng đặc thù này chưa thực sự đồng bộ và kịp thời. Mặc dù Luật Dược sửa đổi, bổ sung năm 2024 đã đưa ra một số giới hạn đối với phương thức kinh doanh thuốc, nhưng vẫn chưa có các quy định điều chỉnh cụ thể và trực tiếp đối với hoạt động livestream bán thuốc cùng các sản phẩm sức khỏe liên quan. Khác với các gian hàng cố định dễ lưu vết giao dịch, hoạt động livestream trước đây rất khó lưu lại chứng cứ vi phạm.

Để giải quyết triệt để các khoảng trống pháp lý, Bộ Công Thương đã chủ động tham mưu và hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Trong đó, Luật Thương mại điện tử năm 2025 và Nghị định số 248/2026/NĐ-CP (ngày 30/6/2026) quy định chi tiết một số điều của Luật, cùng có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026, lần đầu tiên ban hành các quy định riêng biệt điều chỉnh hoạt động livestream bán hàng.

Quy định mới phân định rõ ràng trách nhiệm pháp lý của từng chủ thể tham gia. Cụ thể, với nền tảng thương mại điện tử, bắt buộc xác thực điện tử danh tính của cả người bán lẫn người trực tiếp thực hiện livestream trước khi cho phép phát sóng.

Tạm dừng phát sóng và gỡ bỏ nội dung vi phạm trong vòng 24 giờ kể từ khi nhận được yêu cầu từ cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền. Lưu trữ dữ liệu phiên livestream tối thiểu 1 năm để phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra và truy xuất khi có sự cố.

Người bán và người livestream cần cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác và trung thực về nguồn gốc, tính năng, công dụng của hàng hóa, không được đưa thông tin gian dối hoặc gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng.

Bà Lại Việt Anh nhấn mạnh, việc bắt buộc xác thực điện tử danh tính người livestream được xem là "mắt xích" mấu chốt để siết chặt kỷ Khương, chấm dứt tình trạng mạo danh, bán hàng giả, hàng nhái tràn lan trên mạng.

Bên cạnh việc hoàn thiện thể chế, công tác rà soát và xử lý vi phạm thực tế đã được triển khai quyết liệt. Từ đầu năm 2026 đến nay, Cục Thương mại điện tử đã liên tục yêu cầu các nền tảng tăng cường kiểm duyệt đối với danh mục hàng hóa kinh doanh có điều kiện, trọng tâm là dược phẩm, thực phẩm chức năng, thuốc lá điếu và các mặt hàng có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Kết quả phối hợp xử lý đạt được nhiều số liệu đáng chú ý: Gỡ bỏ 116.000 sản phẩm vi phạm quy định kinh doanh. Xử lý hơn 51.000 gian hàng trên các sàn thương mại điện tử. Tiếp nhận và xử lý hơn 200 lượt phản ánh từ người dân qua hotline và thư điện tử tòa soạn.

Trong thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tập trung triển khai đồng bộ 3 nhóm giải pháp trọng tâm: Thứ nhất, nâng cao tối đa trách nhiệm của các chủ sở hữu nền tảng thương mại điện tử trong việc xác thực danh tính người bán, kiểm soát dòng hàng hóa và chủ động gỡ bỏ các vi phạm theo quy định Luật.

Thứ hai, tăng cường phối hợp liên ngành với Bộ Y tế và các cơ quan chức năng trong việc giám sát, xác minh, xử lý nghiêm các hành vi kinh doanh, quảng cáo thuốc và thực phẩm chức năng trái phép. Thứ ba, tiếp tục rà soát, hoàn thiện khung chế tài xử lý vi phạm hành chính tương thích với các quy định mới của Luật Thương mại điện tử năm 2025.

Đại diện Cục Thương mại điện tử cũng bày tỏ mong muốn tiếp tục nhận được sự đồng hành của các cơ quan báo chí, truyền thông trong việc kịp thời phát hiện, phản ánh các sai phạm, góp phần chung tay bảo vệ sức khỏe và quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng.

Minh Anh